ସର୍ଵଯଜ୍ଞାରମ୍ଭକାଲେ ଶାଲଗ୍ରାମେ ଘଟେଽଥଵା
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭରେ, ଶାଳଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ଘଟରେ,
ସ୍ଵାହାଂ ମନ୍ତ୍ରାଙ୍ଗଭୂତାଂ ଚ ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧିସ୍ଵରୂପିଣୀମ୍
'ସ୍ୱାହା'କୁ ମନ୍ତ୍ରର ଅଂଶ ଭାବେ ଓ ସଫଳତାର ରୂପ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଇତି ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଚ ମୂଲେନ ଦତ୍ତ୍ଵା ପାଦ୍ଯାଦିକଂ ନରଃ
ଏଭଳି ମୂଳ ମନ୍ତ୍ରରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ପାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ,
ଓଁ ହ୍ରୀଂ ଶ୍ରୀଂ ଵହ୍ନିଜାଯାଯୈ ଦେଵ୍ଯୈ ସ୍ଵାହେତ୍ଯନେନ ଚ 2.40.
'ଓଁ ହ୍ରୀଂ ଶ୍ରୀଂ ଅଗ୍ନିର ପତ୍ନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା' ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ,
ଵହ୍ନିରୁଵାଚ ମନ୍ତ୍ରାଣାଂ ଫଲଦାତ୍ରୀ ଚ ଧାତ୍ରୀ ଚ ଜଗତାଂ ସତୀ
ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ସେ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ଫଳ ଦେଇଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଧାରଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ଶୁଭା ନାରୀ।
ସିଦ୍ଧିସ୍ଵରୂପା ସିଦ୍ଧା ଚ ସିଦ୍ଧିଦା ସର୍ଵଦା ନୃଣାମ୍
ସେ ସିଦ୍ଧିର ରୂପ, ସ୍ୱୟଂ ସିଦ୍ଧା, ଏବଂ ସବୁବେଳେ ଲୋକମାନେ ସଫଳତା ଦେଇଥାନ୍ତି।
ସଂସାରସାରରୂପା ଚ ଘୋରସଂସାରତାରିଣୀ
ସେ ସଂସାରର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।
ଷୋଡଶୈତାନି ନାମାନି ଯଃ ପଠେଦ୍ଭକ୍ତିସଂଯୁତଃ
ଯେ କେହି ଏହି ଷୋଡଶ ନାମକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତି,
ନାଙ୍ଗହୀନୋ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ସର୍ଵକର୍ମସୁ ଶୋଭନମ୍
ତାଙ୍କର କୌଣସି ଅଂଗର ଅଭାବ ହେବ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ କାମ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେବ।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ପିତୄଣାଂ ଵୈ ତୃପ୍ତିକରଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧାନାଂ ଫଲଵର୍ଦ୍ଧନମ୍
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଏହା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ସନ୍ତୋଷ ଦେଇଥାଏ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ବଢ଼ାଏ।
ସୃଷ୍ଟେରାଦୌ ପିତୃଗଣାନ୍ସସର୍ଜ ଜଗତାଂ ଵିଧିଃ
ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସ୍ୱାମୀ ବିଧାତା ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ସପ୍ତ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତୃଗଣାନ୍ସିଦ୍ଧିରୂପାନ୍ମନୋହରାନ୍
ସେ ସାତି ଦଳ ପିତୃମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସିଦ୍ଧ ଓ ମନମୋହନ ଦେହରେ ଥିଲେ, ଦେଖିଲେ।
ସ୍ନାନଂ ତର୍ପଣପର୍ଯ୍ଯନ୍ତଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ତଂ ଦେଵପୂଜନମ୍
ସେ ନିଜେ ସ୍ନାନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତର୍ପଣ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦେବପୂଜା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ କ୍ରମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।
ନିତ୍ଯଂ ନ କୁର୍ଯ୍ଯାଦ୍ଯୋ ଵିପ୍ରସ୍ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧତର୍ପଣମ୍
ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦିନେ ତିନିବେଳେ ସନ୍ଧ୍ୟା, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ତର୍ପଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ,
ହରିସେଵାଵିହୀନଶ୍ଚ ଶ୍ରୀହରେରନିଵେଦ୍ଯଭୁକ୍
ଏବଂ ଯେ ହରିଙ୍କ ସେବା ଓ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ଭୋଗ ଭୋଜନ କରନ୍ତି ନାହିଁ,
ବ୍ରହ୍ମା ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦିକଂ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଗାମ ପିତୃହେତଵେ
ବ୍ରହ୍ମା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି କରି, ପିତୃମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ।
ସର୍ଵେ ପ୍ରଜଗ୍ମୁଃ କ୍ଷୁଧିତା ଵିଷଣ୍ଣା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସଭାମ୍
ସମସ୍ତେ ଭୋକା ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସଭାକୁ ଗଲେ।
ବ୍ରହ୍ମା ଚ ମାନସୀଂ କନ୍ଯାଂ ସସୃଜେ ତାଂ ମନୋହରାମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ମନରୁ ଏକ ଅତି ମନୋହର କନ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଵିଦ୍ଯାଵତୀଂ ଗୁଣଵତୀମପି ରୂପଵତୀଂ ସତୀମ୍ 2.41.
ସେ କନ୍ୟା ଶିକ୍ଷାଳୁ, ଗୁଣବତୀ, ରୂପବତୀ ଓ ପତିବ୍ରତା ଥିଲେ।
ଵିଶୁଦ୍ଧାଂ ପ୍ରକୃତେରଂଶାଂ ସସ୍ମିତାଂ ଵରଦାଂ ଶୁଭାମ୍
ସେ ପବିତ୍ର, ପ୍ରକୃତିର ଅଂଶ, ମୃଦୁହାସ୍ୟବଦନା, ଅନୁଗ୍ରହଦାତ୍ରୀ ଓ ଶୁଭା ଥିଲେ।
ଶତପଦ୍ମପଦନ୍ଯସ୍ତପାଦପଦ୍ମଂ ଚ ବିଭ୍ରତୀମ୍
ସେ ଶତପତ୍ର ପଦ୍ମ ଉପରେ ତାଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ରଖିଥିଲେ।
ପିତୃଭ୍ଯସ୍ତାଂ ଦଦୌ କନ୍ଯାଂ ତୁଷ୍ଟେଭ୍ଯସ୍ତୁଷ୍ଟିରୂପିଣୀମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ସେଇ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ପାଇଁ ଖୁସି ହେଲେ, ସେ ସନ୍ତୋଷର ମୂର୍ତ୍ତି ଥିଲେ।
ସ୍ଵଧାନ୍ତଂ ମନ୍ତ୍ରମୁଚ୍ଚାର୍ଯ୍ଯ ପିତୃଭ୍ଯୋ ଦେହି ଚେତି ଚ
‘ସ୍ୱଧା’ ଶବ୍ଦରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେ କହିଲେ, ‘ଏହି କନ୍ୟାକୁ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଦିଅ।’
ସ୍ଵାହା ଶସ୍ତା ଦେଵଦାନେ ପିତୃଦାନେ ସ୍ଵଧା ଵରା
ଦେବତାଙ୍କୁ ଦାନ ପାଇଁ ‘ସ୍ୱାହା’ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏବଂ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ପାଇଁ ‘ସ୍ୱଧା’ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ।
ପିତରୋ ଦେଵତା ଵିପ୍ରା ମୁନଯୋ ମାନଵାସ୍ତଥା
ପିତୃମାନେ, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଋଷି ଓ ମାନବମାନେ ସମାନଭାବେ,
ଦେଵାଦଯଶ୍ଚ ସନ୍ତୁଷ୍ଟାଃ ପରିପୂର୍ଣମନୋରଥାଃ
ଦେବତାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ସ୍ଵଧୋପାଖ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ‘ସ୍ୱଧା’ ନାମକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହାଯାଇଛି।
ନାରଦ ଉଵାଚ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଯତ୍ନେନ ଵଦ ଵେଦଵିଦାଂ ଵର
ନାରଦ କହିଲେ: ମୁଁ ଏହାକୁ ମନ ଦେଇ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ; ହେ ବେଦଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ କୃପାକରି କହନ୍ତୁ।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ସର୍ଵଂ ଜାନାସି ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଵୈ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛସି ଵୃଦ୍ଧଯେ ।। 2.41.
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ତୁମେ ସବୁକିଛି ଜାଣ, ତଥାପି ତୁମର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବାରୁ ମୁଁ କହିବି।
ଶରତ୍କୃଷ୍ଣତ୍ରଯୋଦଶ୍ଯାଂ ମଘାଯାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଵାସରେ
ଶରଦ ଋତୁର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନ, ମଘା ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପର୍ବରେ,