ଵିଷ୍ଣୁଦତ୍ତଂ ପାରିଜାତପୁଷ୍ପଂ ଚ ସୁମନୋହରମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପାରିଜାତ ଫୁଲ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ।
ଶକ୍ରଃ ପୁଷ୍ପଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ପ୍ରମତ୍ତୋ ରାଜସମ୍ପଦା
ଇନ୍ଦ୍ର ସେଇ ଫୁଲ ନେଇ ରାଜସିକ ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ମତ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ହସ୍ତୀ ତତ୍ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେଣ ରୂପେଣ ଚ ଗୁଣେନ ଚ
ହାତୀ ସେଇ ଫୁଲକୁ ଛୁଇଁଲେ, ତାହାର ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ମନ ମୋହିତ ହେଲା।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଶକ୍ରଂ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚାପ୍ଯଗଚ୍ଛଦ୍ଘୋରକାନନମ୍
ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଭୟଙ୍କର କାନନକୁ ଚାଲିଗଲା।
ତତ୍ପୁଷ୍ପଂ ତ୍ଯକ୍ତଵନ୍ତଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶକ୍ରଂ ମୁନୀଶ୍ଵରଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ତାହା ପୁଷ୍ପ ଛାଡ଼ିଦେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେ ମହାମୁନି ଦୁର୍ବାସା ଦେଖିଲେ।
ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ ମଦ୍ଦତ୍ତପୁଷ୍ପଂ ଗର୍ଵେଣ ତ୍ଯକ୍ତଵାନ୍ହସ୍ତିମସ୍ତକେ
ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: ମୁଁ ଦେଇଥିବା ପୁଷ୍ପକୁ ତୁମେ ଅହଂକାରରେ ହସ୍ତୀର ମୁଣ୍ଡରେ ରଖି ଛାଡ଼ିଦେଲୁ।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ନିଵେଦିତଂ ପୁଷ୍ପଂ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଵା ଫଲଂ ଜଲମ୍
ଯେଉଁ ପୁଷ୍ପ, ନୈବେଦ୍ୟ, ଫଳ କିମ୍ବା ପାଣି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ,
ଭ୍ରଷ୍ଟଶ୍ରୀର୍ଭ୍ରଷ୍ଟବୁଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଭ୍ରଷ୍ଟଜ୍ଞାନୋ ଭଵେନ୍ନରଃ
ସେଥିରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲେ ଲୋକ ଶ୍ରୀ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଜ୍ଞାନ ହରାଇଦିଏ।
ପ୍ରାପ୍ତିମାତ୍ରେଣ ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିଷ୍ଣୁନିଵେଦିତମ୍ 2.36.
ଯିଏ କେବଳ ଲାଭ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୋଗ ଖାଏ,
ଵିଷ୍ଣୁନୈଵେଦ୍ଯଭୋଜୀ ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ତୁ ପ୍ରଣମେଦ୍ଧରିମ୍
ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରେ ଓ ସଦା ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ,
ତତ୍ସ୍ପର୍ଶଵାଯୁନା ସଦ୍ଯସ୍ତୀର୍ଥୌଘଶ୍ଚ ଵିଶୁଧ୍ଯତି
ତାହାର ସ୍ପର୍ଶର ବାତାସରେ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ।
ପୁଂଶ୍ଚଲ୍ଯନ୍ନମଵୀରାନ୍ନଂ ଶୂଦ୍ରଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ନମେଵ ଚ
ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ପତିତା, ନପୁଂସକ ଓ ଶୂଦ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦିଆଯାଏ,
ଶିଵଲିଙ୍ଗପ୍ରଦତ୍ତାନ୍ନଂ ଯଦନ୍ନଂ ଶୂଦ୍ରଯାଜିନାମ୍
ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର ଯଜ୍ଞରେ ଦିଆଯାଏଥିବା ଖାଦ୍ୟ,
କନ୍ଯାଵିକ୍ରଯିଣାମନ୍ନଂ ଯଦନ୍ନଂ ଯୋନିଜୀଵିନାମ୍
ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ କନ୍ୟା ବିକ୍ରେତା ଓ ଯେଉଁମାନେ ଯୌନ ଜୀବନ କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ,
ଶୂଦ୍ରାପତିଦ୍ଵିଜାନ୍ନଂ ଚ ଵୃଷଵାହଦ୍ଵିଜାନ୍ନକମ୍
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଶୂଦ୍ରା ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ବୃଷ ଚଢ଼ନ୍ତି ସେମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ,
ଅଗମ୍ଯଗାମିନାଂ ଚୈଵ ଦ୍ଵିଜାନାମନ୍ନମେଵ ଚ
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଅନୁଚିତ ମହିଳା ସହ ମିଶନ୍ତି ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ,
ମିଥ୍ଯାସାକ୍ଷ୍ଯପ୍ରଦାନାଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତଥୈଵ ଚ
ଏବଂ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି ସେମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ,
ଶ୍ଵପଚୋ ଵିଷ୍ଣୁସେଵୀ ଚ ଵଂଶାନାଂ କୋଟିମୁଦ୍ଧରେତ୍
ଏକ ଶ୍ୱପଚ ଯଦି ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ହୁଏ, ସେ ଦଶ ମିଳିଅନ ପିଢିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରେ।
ଅଜ୍ଞାନାଦ୍ଯଦି ଗୃହ୍ଣାତି ଵିଷ୍ଣୋର୍ନିର୍ମାଲ୍ଯମେଵ ଚ 2.36.
ଯଦି କେହି ଅଜାଣି ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନିର୍ମାଳ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରେ,
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଗୃହ୍ଣାତି ଵିଷ୍ଣୋର୍ନୈଵେଦ୍ଯମେଵ ଚ
କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଜାଣିବା ସହ ଭକ୍ତିରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନୈବେଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରେ,
ଯସ୍ମାତ୍ସଂସ୍ଥାପିତଂ ପୁଷ୍ପଂ ଗର୍ଵାଦ୍ଵୈ ହସ୍ତିମସ୍ତକେ
ଯେହেতୁ ଅହଂକାରରେ ପୁଷ୍ପଟିକୁ ହସ୍ତୀର ମୁଣ୍ଡରେ ରଖାଯାଇଥିଲା,
ନାରାଯଣସ୍ଯ ଭକ୍ତୋଽହଂ ନ ବିଭେମୀଶ୍ଵରଂ ଵିଧିମ୍
ମୁଁ ନାରାୟଣଙ୍କ ଭକ୍ତ, ମୁଁ ଈଶ୍ୱର କିମ୍ବା ବିଧିକୁ ଭୟ କରେନି।
କିଂ କରିଷ୍ଯତି ତେ ତାତଃ କଶ୍ଯପଶ୍ଚ ପ୍ରଜାପତିଃ
ତୁମର ପିତା କଶ୍ୟପ ପ୍ରଜାପତି ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବେ?
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଧୃତ୍ଵା ତଚ୍ଚରଣଦ୍ଵଯମ୍
ଏହା ଶୁଣି, ମହେନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପାଦକୁ ଧରିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ହୃତା ତ୍ଵଯା ଚେତ୍ସମ୍ପତ୍ତିଃ କିଯଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଚ ଦେହି ମେ
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ଯଦି ମୋର ସମ୍ପଦ ତୁମେ ନେଇଛ, ତେବେ ମୋତେ କିଛି ଜ୍ଞାନ ଦେଅ।
ଐଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯଂ ଵିପଦାଂ ବୀଜଂ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଜ୍ଞାନକାରଣମ୍
ଶାସନ ହେଉଛି ଦୁଃଖର ମୂଳ, ଏହା ଗୁପ୍ତ ଅଜ୍ଞାନର କାରଣ।
ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାରୋଗଶୋକଦୁଃଖାଂକୁରଂ ପରମ୍
ଏହା ହେଉଛି ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧା, ରୋଗ, ଶୋକ ଓ ଦୁଃଖର ଉତ୍ପତ୍ତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୂଳ।
ସମ୍ପନ୍ମତ୍ତଃ ସମୂଢଶ୍ଚ ସୁରାମତ୍ତଃ ସଚେତନଃ 2.36.
ସମ୍ପଦର ମଦରେ ଲୋକ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି; ମଦ୍ୟପାନରେ ମନ ଚେତନାଶୀଳ ରହେ।
ସମ୍ପନ୍ମଦେ ପ୍ରମତ୍ତଶ୍ଚ ଵିଷଯାନ୍ଧଶ୍ଚ ଵିହ୍ଵଲଃ
ଧନର ଗର୍ବରେ ଲୋକ ଅସାବଧାନ ହୁଅନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ଅନ୍ଧ ଓ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଦ୍ଵିଵିଧୋ ଵିଷଯାନ୍ଧଶ୍ଚ ରାଜସସ୍ତାମସଃ ସ୍ମୃତଃ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ଅନ୍ଧ ଲୋକ ଦୁଇ ପ୍ରକାର, ରାଜସିକ ଓ ତାମସିକ ଭାବରେ ଜଣାଯାଇଛି।