କୁଣ୍ଡାନି ଯମଦୂତଂ ଚ ଯମଂ ଚ ଯମକିଙ୍କରାନ୍
କୁଆଁଗୁଡ଼ିକ, ଯମର ଦୂତ, ଯମ ଏବଂ ଯମର ସେବକମାନେ—
ହରିଵ୍ରତଂ ଯେ କୁର୍ଵଂତି ଗୃହିଣଃ କର୍ମଭୋଗିନଃ
ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଜଗତର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସହ ହରିଙ୍କ ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତି,
ପ୍ରଣମଂତି ହରିଂ ନିତ୍ଯଂ ହର୍ଯ୍ଯର୍ଚାଂ ପୂଜଯନ୍ତି ଚ
ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି ଏବଂ ହରିଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି,
ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ଯପୂତା ଵିପ୍ରାଶ୍ଚ ଶୁଦ୍ଧାଚାରସମନ୍ଵିତାଃ
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଆଚରଣ ରଖନ୍ତି,
ତେ ସ୍ଵର୍ଗଭୋଗିନୋଽନ୍ଯେ ଚ ଶୁଦ୍ଧା ଦେଵାନ୍ଯକିଂକରାଃ ନିଵୃତ୍ତିଂ ନ ହି ଲିପ୍ସନ୍ତି କୃଷ୍ଣସେଵାଂ ଵିନା ନରାଃ
ସେମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧ ଦେବତା ଓ ଦେବତାଙ୍କର ସେବକମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସେବା ବିନା ମୁକ୍ତି ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ।
ସ୍ଵଧର୍ମ୍ମନିରତାଶ୍ଚାପି ସ୍ଵଧର୍ମଵିରତାସ୍ତଥା
ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି ନାହିଁ,
ଭୀତାଃ କୃଷ୍ଣୋପାସକାଚ୍ଚ ଵୈନତେଯାଦିଵୋରଗାଃ 2.32.
କୃଷ୍ଣଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି ଗରୁଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସର୍ପମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଯାନ୍ତି।
ଯାସ୍ଯସୀତି ଚ ସର୍ଵତ୍ର ହରିଭକ୍ତାଶ୍ରମଂ ଵିନା
ହରିଙ୍କର ଭକ୍ତମାନେ ଥିବା ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରୁ ତୁମେ ଚାଲିଯିବ।
କରୋତି ନଖରାଞ୍ଜଲ୍ଯା ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଶ୍ଚ ଭୀତଵତ୍
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କରନ୍ତି।
ଵିଲଂଘ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଚ ଗୋଲୋକେ ଗଚ୍ଛତାଂ ସତାମ୍
ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘି ଗୋଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ଯଥା ସୁପ୍ରଜ୍ଵଲଦ୍ଵହ୍ନୌ କାଷ୍ଠାନି ଚ ତୃଣାନି ଚ
ଯେପରି ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନିରେ କାଠ ଓ ଘାସ ପୁଡ଼ିଯାଏ,
କାମଶ୍ଚ କାମିନଂ ଯାତି ଲୋଭ କ୍ରୋଧୌ ତତଃ ସତି
ଯେଉଁଠି ଆସକ୍ତି ରହିଥାଏ, ସେଠି ଆସକ୍ତିକୁ ଚାହାଁନ୍ତି; ପଛରେ ଲୋଭ ଓ କ୍ରୋଧ ମଧ୍ୟ ଆସେ।
କାଲଃ ଶୁଭାଶୁଭଂ କର୍ମ୍ମ ହର୍ଷୋ ଭୋଗସ୍ତଥୈଵ ଚ
ସମୟ, ଭଲ ଓ ଖରାପ କର୍ମ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଭୋଗ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଅନୁସରଣ କରେ।
ଶୃଣୁ ଦେହସ୍ଯ ଵିଵୃତିଂ କଥଯାମି ଯଥାଗମମ୍
ଶୁଣ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଦେହର ବିନାଶ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି।
ଦେହିନାଂ ଦେହବୀଜଂ ଚ ସ୍ରଷ୍ଟୁଃ ସୃଷ୍ଟିଵିଧୌ ପରମ୍
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିରେ, ଜୀବମାନଙ୍କର ଦେହର ବୀଜ ସର୍ବୋଚ୍ଚ।
ସ କୃତ୍ରିମୋ ନଶ୍ଵରଶ୍ଚ ଭସ୍ମସାଚ୍ଚ ଭଵେଦିହ
ଏହା କୃତ୍ରିମ ଓ ନଶ୍ୱର, ଏଠାରେ ଏହା ଛାର ହୋଇଯାଏ।
ବିଭର୍ତି ସୂକ୍ଷ୍ମଦେହଂ ଚ ତଦ୍ରୂପଂ ଭୋଗହେତଵେ 2.32.
ସେ ଭୋଗ ପାଇଁ ସେଇ ରୂପର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ଧାରଣ କରେ।
ଜଲେନ ନଷ୍ଟୋ ଦେହୋ ଵା ପ୍ରହାରେ ସୁଚିରଂ କୃତେ
ଦେହ ଯଦି ପାଣିରେ ବିଲିନ ହୁଏ କିମ୍ବା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଘାତରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ,
ତପ୍ତଦ୍ରଵେ ତପ୍ତଲୌହେ ତପ୍ତପାଷାଣ ଏଵ ଚ
କିମ୍ବା ତାପିତ ଦ୍ରବ୍ୟ, ତାପିତ ଲୋହା କିମ୍ବା ତାପିତ ପାଥରରେ,
ନ ଚ ଦଗ୍ଧୋ ନ ଭଗ୍ନଶ୍ଚ ଭୁଂକ୍ତେ ସଂତାପମେଵ ଚ କୁଣ୍ଡାନାଂ ଲକ୍ଷଣଂ ସର୍ଵଂ ନିବୋଧ କଥଯାମି ତେ
ସେ ଦହିଯାଏ ନାହିଁ, ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ନାହିଁ, କେବଳ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରେ; ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ କୁଣ୍ଡର ଲକ୍ଷଣ କହିବି, ଶୁଣ।
ଯମ ଉଵାଚ ଅତୀଵ ନିମ୍ନଂ ପାଷାଣଭେଦୈଶ୍ଚ ଖଚିତଂ ସତି
ଯମ କହିଲେ: ବହୁତ ଗଭୀର, ପାଥର ଟୁକୁଡ଼ାରେ ଭରିଥିବା,
ନ ନଶ୍ଵରଂ ଚାପ୍ରଲଯଂ ନିର୍ମିତଂ ଚେଶ୍ଵରେଚ୍ଛଯା
ଏହା ନଶ୍ୱର ନୁହେଁ, ପ୍ରଳୟରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ, ଭଗବାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ତିଆରି ହୋଇଛି।
ଜ୍ଵଲଦଙ୍ଗାରରୂପଂ ଚ ଶତହସ୍ତଶିଖାନ୍ଵିତମ୍
ଏହା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଙ୍ଗାର ରୂପରେ, ଶତଶଖା ଅଗ୍ନିରେ ଶୋଭିତ।
ମହଚ୍ଛବ୍ଦଂ ପ୍ରକୁର୍ଵଦ୍ଭିଃ ପାପିଭିଃ ପରିପୂରିତମ୍
ପାପୀମାନେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କରୁଥିବାରୁ ଏହା ଶବ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ପ୍ରତପ୍ତୋଦକପୂର୍ଣଂ ଚ ହିଂସ୍ରଜନ୍ତୁସମନ୍ଵିତମ୍
ତିବ୍ର ଉତ୍ତାପ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ସ୍ଥାନଟି ହିଂସ୍ର ପ୍ରାଣୀମାନେ ସହିତ ରହିଛି।
ପ୍ରକୁର୍ଵତା କାକୁଶବ୍ଦଂ ପ୍ରହାରୈର୍ଵର୍ଣିତେନ ଚ
ବେଦନା ଭରା ଅବାହ ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା, ମାର ଖାଇ ରହିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ବର୍ଣ୍ନିତ।
ତତ୍ତକ୍ଷାରୋଦକୈଃ ପୂର୍ଣଂ ନକ୍ରୈଶ୍ଚ ପରିଵେଷ୍ଟିତମ୍
କଟାଯାଉଥିବା ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମାଛମାନେ ଚାରିପଟେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି।
ତ୍ରାହୀତି ଶବ୍ଦଂ କୁର୍ଵଦ୍ଭିର୍ମମ ଦୂତୈଶ୍ଚ ତାଡିତୈଃ
ମୋର ଦୂତମାନେ ମାରିବା ସମୟରେ 'ବଞ୍ଚାନ୍ତୁ' ଭାବରେ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି।
ତାଡିତୈର୍ମମ ଦୂତୈଶ୍ଚାପ୍ଯନାହାରୈରୁପଦ୍ରଵୈଃ ।। 2.33.
ମୋର ଦୂତମାନେ ମାରିଥିବା, ଖାଦ୍ୟ ନ ମିଳିବା ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭୋଗୁଥିବା।
ତପ୍ତମୂତ୍ରଦ୍ରଵୈଃ ପୂର୍ଣଂ ମୂତ୍ରକୀଟୈଶ୍ଚ ସଂକୁଲମ୍
ତିବ୍ର ମୁତ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମୁତ୍ର କୀଟମାନେ ଭିତରେ ଭିଡ଼ି ରହିଛନ୍ତି।