ସର୍ଵଦେଵୀସ୍ଵରୂପାଂ ଚ ସର୍ଵାଦ୍ଯାଂ ସର୍ଵଵନ୍ଦିତାମ୍
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବୀଙ୍କ ରୂପ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ,
କୃଷ୍ଣଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀଂ ରାମନଵମୀଂ ପୁଣ୍ଯଦାଂ ପରାମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ଓ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଜନ୍ମ ନବମୀ, ଏହି ଦୁଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଦାୟି।
ପଞ୍ଚପର୍ଵାଣି ପୁଣ୍ଯାନି ଯେ ନ କୁର୍ଵନ୍ତି ମାନଵାଃ
ଯେଉଁ ମାନବ ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ପବିତ୍ର ପର୍ବ ଉପଲକ୍ଷେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ,
ଅମ୍ବୁଵୀଚ୍ଯାଂବୁଖନନେ ଜଲେ ଶୌଚାଦିକଂ ଚ ଯେ
ଯେଉଁମାନେ ଜଳ, ତରଙ୍ଗ କିମ୍ବା କୂଆଁରେ ପବିତ୍ରତା ଓ ଅନ୍ୟ ନିୟମ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ,
ଗୁରୁଂ ଚ ମାତରଂ ତାତଂ ସାଧ୍ଵୀଂ ଭାର୍ଯ୍ଯାଂ ସୁତଂ ସୁତାମ୍
ଗୁରୁ, ମାଆ, ବାପା, ସତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପୁଅ ଓ ଝିଅ,
ଵିଵାହୋ ଯସ୍ଯ ନ ଭଵେନ୍ନ ପଶ୍ଯତି ସୁତଂ ଚ ଯଃ
ଯାହାଙ୍କ ବିବାହ ହୁଏ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ନିଜ ପୁଅକୁ ଦେଖି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ,
ହରେରନୈଵେଦ୍ଯଭୋଜୀ ନିତ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ନ ପୂଜଯେତ୍
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ହରିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୋଗ ଖାଏ, କିନ୍ତୁ ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା କରେନାହିଁ,
ଆହାରଂ କୁର୍ଵତୀଂ ଗାଂ ଚ ପିବନ୍ତୀଂ ଯୋ ନିଵାରଯେତ୍
ଯିଏ ଗାଈକୁ ଖାଇବା କିମ୍ବା ପିଇବାରୁ ବଞ୍ଚିତ କରେ,
ଦଣ୍ଡୈର୍ଗାସ୍ତାଡଯେନ୍ମୂଢୋ ଯୋ ଵିପ୍ରୋ ଵୃଷଵାହକଃ
ଯିଏ ମୂର୍ଖ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଛଡ଼ି ଦେଇ ଗାଈକୁ ମାଡ଼େ, କିମ୍ବା ବୃଷ ଉପରେ ଚଡ଼ି ଚାଲେ,
ଦଦାତି ଗୋଭ୍ଯ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟଂ ଯୋଜଯେଦ୍ଵୃଷଵାହକମ୍ ।। 2.30.
ଯିଏ ଗାଈକୁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, କିମ୍ବା ବୃଷକୁ ଭାର ବହାଇବାରେ ବ୍ୟବହାର କରେ।
ଵୃଷଲୀପତିଂ ଯାଜଯେଦ୍ଯୋ ଭୁଂକ୍ତେଽନ୍ନଂ ତସ୍ଯ ଯୋ ନରଃ
ଯେଉଁମାନେ ଏକ ନିମ୍ନଜାତି ଜନାନୀଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ତାଙ୍କଠାରୁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତି—
ପାଦଂ ଦଦାତି ଵହ୍ନୌ ଚ ଗାଶ୍ଚ ପାଦେନ ତାଡଯେତ୍
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ନିଜ ପାଦ ଅଗ୍ନିରେ ଦେଇଥାଏ, କିମ୍ବା ଗାଈକୁ ପାଦରେ ମାଡ଼ିଥାଏ—
ଯୋ ଭୁଂକ୍ତେ ସ୍ନିଗ୍ଧପାଦେନ ଶେତେ ସ୍ନିଗ୍ଧାଂଘ୍ରିରେଵ ଚ
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ତେଲ ଲାଗିଥିବା ପାଦରେ ଖାଏ, କିମ୍ବା ତେଲ ଲାଗିଥିବା ପାଦରେ ଶୁଏ—
ଅଵୀରାନ୍ନଂ ଚ ଯୋ ଭୁଂକ୍ତେ ଯୋନିଜୀଵୀ ଚ ଵୈ ଦ୍ଵିଜଃ
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ବୀରଙ୍କ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ, କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜାତି ନିମ୍ନ ଉପାୟରେ ଜୀବନ ଚାଲାଏ—
ପିତୄଂଶ୍ଚ ପର୍ଵକାଲେ ଚ ତିଥିକାଲେ ଚ ଦେଵତାମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ପିତୃପକ୍ଷ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ତିଥିରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରାଯାଏ—
ସ୍ଵଭର୍ତରି ଚ କୃଷ୍ଣେ ଚ ଭେଦବୁଦ୍ଧିଂ କରୋତି ଯା
ଯେଉଁ ଜନନୀ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନରେ ଭିନ୍ନତା ଭାବେ—
ଗୋମାର୍ଗଖନନଂ କୃତ୍ଵା ଵପତେ ସସ୍ଯମେଵ ଚ
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଗାଈଁ ଚାଲିବା ରାସ୍ତା ଖୋଦି ତାହାରେ ଚାଷ କରେ—
ରାଜକେ ଦୈଵକେ ଯତ୍ନାଦ୍ଗୋସ୍ଵାମୀ ଗାଂ ନ ପାତଯେତ୍
ରାଜା କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ହେଉ, ଗୋପାଳକ କେବେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଗାଈଁକୁ ପଡ଼ିବାକୁ ଦେଉନାହିଁ—
ପ୍ରାଣିନଂ ଲଂଘଯେଦ୍ଯୋ ହି ଦେଵାର୍ଚାଯାଂ ରତଂ ଜଲମ୍ ।।2.30.
ଯେଉଁଠାରେ କେହି କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ଉପରେ କିମ୍ବା ଦେବପୂଜା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜଳ ଉପରେ ପାଦ ଦେଇଯାଏ—
ଶଶ୍ଵନ୍ନାସ୍ତୀତି ଵାଦୀ ଯୋ ମିଥ୍ଯାଵାଦୀ ପ୍ରତାରକଃ
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ସବୁବେଳେ 'କିଛି ନାହିଁ' ବୋଲି କହେ, କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା କଥା କହି ଠକେଇଥାଏ—
ଦେଵତାପ୍ରତିମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୁରୁଂ ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ସତି
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରତିମା, କିମ୍ବା ଗୁରୁ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି—
ନ ଦଦାତ୍ଯାଶିଷଂ କୋପାତ୍ପ୍ରଣତାଯ ଚ ଯୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜାତି କ୍ରୋଧରେ ନମସ୍କାର କରୁଥିବାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଏନାହିଁ—
ଗୋହତ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ଚ କଥିତା ଚାତିଦେଶିକୀ
ଗୋହତ୍ୟା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାକୁ ବିଶେଷ ଭୟଙ୍କର ଅପରାଧ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି—
ସାଵିତ୍ର୍ଯୁଵାଚ ନ୍ଯୂନାଧିକେ ଚ କୋ ଭେଦସ୍ତନ୍ମାଂ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ସାବିତ୍ରୀ କହିଲେ: କମ୍ ଓ ବେଶି ମଧ୍ୟରେ କଣ ତଫାତ? ଏହା ମୋତେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।
ଯମ ଉଵାଚ କୁତ୍ରାତିଦେଶିକଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵାସ୍ତଵୋ ନ୍ଯୂନ ଏଵ ଚ
ଯମ କହିଲେ: କେଉଁଠି ବେଶି, କେଉଁଠି କମ୍, ଏବଂ କେଉଁଠି ସତ୍ୟରେ ଅଧିକତା ଅଛି—
କୁତ୍ର ଵା ସମତା ସାଧ୍ଵି ତଯୋର୍ଵେଦପ୍ରମାଣତଃ
ହେ ସାଧ୍ବୀ, ବେଦର ମତାନୁସାରେ ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ସମତା ଅଛି?
ପୁରା ପରିଚିତେ ଵିପ୍ରେ ଵିଦ୍ଯାମନ୍ତ୍ରପ୍ରଦାତରି
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ଯେଉଁ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜ୍ଞାନ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ—
ପିତୁଃ ଶତଗୁଣା ମାତା ମାତୁଃ ଶତଗୁଣସ୍ତଥା
ମାଆଁକୁ ବାପାଁଠାରୁ ଶତଗୁଣା ବଡ଼ ବୋଲାଯାଏ, ଏବଂ ବାପାଁକୁ ମାଆଁଠାରୁ ଶତଗୁଣା ବଡ଼ କୁହାଯାଏ।
ଗୁରୁତୋ ଗୁରୁପତ୍ନୀ ଚ ଗୌରଵେ ଚ ଗରୀଯସୀ ।। 2.30.
ଗୁରୁ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କର ଜନାନୀ, ଦୁହେଁ ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ।
ଵିପ୍ରଃ ଶିଵସମୋ ଯଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିବଙ୍କ ସମାନ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମାନ।