କର୍ମ୍ମଣୋ ବୀଜରୂପଶ୍ଚ ସନ୍ତତଂ ତତ୍ଫଲପ୍ରଦଃ
କର୍ମ ହେଉଛି ବୀଜର ଭଳି, ଏହା ସବୁବେଳେ ତାହାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ସୋଽପି ତଦ୍ଧେତୁରୂପଶ୍ଚ କର୍ମ୍ମ ତେନ ଭଵେତ୍ସତି
ସେହି କର୍ମ ମଧ୍ୟ କାରଣ ହୁଏ, ଏହିପରି କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାର ହୁଏ।
ଆତ୍ମନଃ ପ୍ରତିବିମ୍ବଂ ଚ ଦେହୀ ଜୀଵଃ ସ ଏଵ ଚ
ଦେହୀ ଅର୍ଥାତ୍ ଜୀବ ହେଉଛି ଆତ୍ମାର ପ୍ରତିବିମ୍ବ, ସେଇ ନିଜେ ଜୀବ।
ପୃଥିଵୀ ଵାଯୁରାକାଶୋ ଜଲଂ ତେଜସ୍ତଥୈଵ ଚ
ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ପାଣି ଏବଂ ତେଜ—
କର୍ତ୍ତା ଭୋକ୍ତା ଚ ଦେହୀ ଚ ସ୍ଵାତ୍ମା ଭୋଜଯିତା ସଦା
ଦେହୀ ସଦା କର୍ତ୍ତା, ଭୋକ୍ତା, ନିଜ ଆତ୍ମା ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୋଗ କରିବାକୁ କାରଣ।
ସଦସଦ୍ଭେଦବୀଜଂ ଚ ଜ୍ଞାନଂ ନାନାଵିଧଂ ଭଵେତ୍
ଜ୍ଞାନ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର, ଏହା ହେଉଛି ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟର ଭେଦର ବୀଜ।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ଵୈ ପ୍ରଵରମୀଶ୍ଵରାଣାଂ ସମୂହକମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଇଶ୍ୱରଙ୍କ ଏକତ୍ର ରୂପକୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମନାଯାଏ।
ଅନିରୂପ୍ଯମଦୃଶ୍ଯଂ ଚ ଜ୍ଞାନଭେଦଂ ମନଃ ସ୍ମୃତମ୍ 2.25.
ଯାହାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ, ଦେଖିହେବ ନାହିଁ, ଜ୍ଞାନର ବିଭିନ୍ନତା, ସେହି ମନ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଅଙ୍ଗିନାମଙ୍ଗ ରୂପଂ ଚ ପ୍ରେରକଂ ସର୍ଵକର୍ମଣାମ୍
ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ଅଙ୍ଗର ରୂପ ଏବଂ ସମସ୍ତ କର୍ମର ପ୍ରେରକ—
ସୂର୍ଯ୍ଯୋ ଵାଯୁଶ୍ଚ ପୃଥିଵୀ ଵାଣ୍ଯାଦ୍ଯା ଦେଵତାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାୟୁ, ପୃଥିବୀ, ବାଣୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦେବତା ବୋଲି ମନାଯାନ୍ତି।
ପରମାତ୍ମା ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ନିର୍ଗୁଣଃ ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ
ପରମାତ୍ମା, ପରବ୍ରହ୍ମ, ଗୁଣରହିତ ଏବଂ ପ୍ରକୃତିରୁ ଉପରେ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ମଯା ପୃଷ୍ଟଂ ଯଥାଗମମ୍
ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେସବୁକୁ ମୁଁ ପୁରାତନ ପ୍ରଥା ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଲି।
ସାଵିତ୍ର୍ଯୁଵାଚ ପ୍ରଶ୍ନଂ ଯଦ୍ଯତ୍କରୋମି ତ୍ଵାଂ ତଦ୍ଭଵାନ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହତି
ସାବିତ୍ରୀ କହିଲେ: ମୁଁ ତୁମକୁ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରେ, ସେଠିରେ ତୁମେ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
କାଂ କାଂ ଯୋନିଂ ଯାତି ଜୀଵଃ କର୍ମଣା କେନ ଵା ଯମ
ହେ ଯମ, କେଉଁ କାରଣରେ ଜୀବ କେଉଁ ଯୋନିକୁ ଯାଏ, କେଉଁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା କେଉଁ ହେତୁରେ?
କେନ ଵା କର୍ମଣା ମୁକ୍ତିଃ କେନ ଭକ୍ତିର୍ଭଵେଦ୍ଧରେଃ
କେଉଁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ, କେଉଁ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ହୁଏ?
କେନ ଵା ଦୀର୍ଘଜୀଵୀ ଚ କେନାଲ୍ପାଯୁଶ୍ଚ କର୍ମ୍ମଣା
କେଉଁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଏ, କେଉଁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅଳ୍ପ ଆୟୁ ହୁଏ?
ଅଙ୍ଗହୀନଶ୍ଚ କାଣଶ୍ଚ ବଧିରଃ କେନ କର୍ମ୍ମଣା
କେଉଁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗହୀନ, କାଣା କିମ୍ବା ବଧିର ହୁଏ?
କ୍ଷିପ୍ତୋଽତିଲୁବ୍ଧକଶ୍ଚୈଵ କେନ ଵା ନରଘାତକଃ 2.25.
କେଉଁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଜଣେ ପାଗଳ, ଅତି ଲୋଭୀ କିମ୍ବା ମଣିଷ ହତ୍ୟାକାରୀ ହୁଏ?
କେନ ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ଵଂ ଚ ତପସ୍ଵିତ୍ଵଂ ଚ କେନ ଵା
କେଉଁଠିଁ ଲୋକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ, କେଉଁଠିଁ ତାହାର ତପସ୍ବୀ ହେବାର କାରଣ କଣ?
ଗୋଲୋକଂ କେନ ଵା ବ୍ରହ୍ମନ୍ସର୍ଵୋତ୍କୃଷ୍ଟଂ ନିରାମଯମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କେଉଁଠିଁ ଗୋଲୋକ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ?
କୋ ଵା କଂ ନରକଂ ଯାତି କିଯନ୍ତଂ ତେଷୁ ତିଷ୍ଠତି
କିଏ କେଉଁ ନରକକୁ ଯାଏ ଏବଂ ସେଠାରେ କେତେ ଦିନ ରହେ?
ଯଦ୍ଯଦସ୍ତି ମଯା ପୃଷ୍ଟଂ ତନ୍ମେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ମୁଁ ଯେଉଁପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛି, ଦୟାକରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୋତେ ସ୍ପଷ୍ଟ କର।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ।। ସାଵିତ୍ରୀଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜଗାମ ଵିସ୍ମଯଂ ଯମଃ । ପ୍ରହସ୍ଯ ଵକ୍ତୁମାରେଭେ କର୍ମପାକଂ ଚ ଜୀଵିନାମ୍
ନାରାୟଣ କହିଲେ — ସାବିତ୍ରୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଯମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ହସିବା ସହ ବୋଲିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ଏବଂ ଜୀବମାନଙ୍କର କର୍ମଫଳ ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଯମ ଉଵାଚ ଜ୍ଞାନଂ ତେ ପୂର୍ଵଵିଦୁଷାଂ ଯୋଗିନାଂ ଜ୍ଞାନିନାଂ ପରମ୍
ଯମ କହିଲେ — ପୁରାତନ ଜ୍ଞାନୀ, ଯୋଗୀ ଏବଂ ତଥା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ରଖନ୍ତି—
ସାଵିତ୍ରୀଵରଦାନେନ ତ୍ଵଂ ସାଵିତ୍ରୀକଲା ସତି
ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ତୁମେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଏକ ଅଂଶ।
ଯଥା ଶ୍ରୀଃ ଶ୍ରୀପତେଃ କ୍ରୋଡେ ଭଵାନୀ ଚ ଭଵୋରସି
ଯେପରି ଶ୍ରୀ, ଶ୍ରୀପତିଙ୍କ ମୋଡ଼ରେ ଅଛନ୍ତି, ଭବାନୀ ଭବଙ୍କ ଛାତିରେ ଅଛନ୍ତି,
ଧର୍ମୋରସି ଯଥା ମୂର୍ତ୍ତିଃ ଶତରୂପା ମନୌ ଯଥା
ଯେପରି ଧର୍ମ ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଅଛନ୍ତି, ଶତରୂପା ମନୁଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି,
ଅଦିତିଃ କଶ୍ଯପେ ଚାପି ଯଥାଽହଲ୍ଯା ଚ ଗୌତମେ
ଯେପରି ଅଦିତି କଶ୍ୟପଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି, ଅହଲ୍ୟା ଗୌତମଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି,
ଯଥା ରତିଃ କାମଦେଵେ ଯଥା ସ୍ଵାହା ହୁତାଶନେ
ଯେପରି ରତି କାମଦେବଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି, ସ୍ୱାହା ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି,
ଵରୁଣାନୀ ଚ ଵରୁଣେ ଯଜ୍ଞେ ଚ ଦକ୍ଷିଣା ଯଥା
ଯେପରି ବରୁଣାନୀ ବରୁଣଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି, ଯଜ୍ଞରେ ଦକ୍ଷିଣା ଅଛି,