ଏକଭାଗଃ କଲେଃ ପୂର୍ଵେ ତଦ୍ଧ୍ରାସଶ୍ଚ କ୍ରମେଣ ଚ
ପୂର୍ବ କାଳରେ କଳିର ଏକ ଅଂଶ ମାତ୍ର ଥିଲା, ଏହା କ୍ରମେ କ୍ରମେ କମିଗଲା।
ଯାଦୃକ୍ତେଜୋ ରଵେର୍ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ନ ତାଦୃକ୍ଶିଶିରେ ପୁନଃ 2.18.
ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଯେପରି ତେଜ ଥାଏ, ଶୀତକାଳରେ ସେପରି ନୁହେଁ।
ଉଦଯଂ ଯାତି କାଲେନ ବାଲ୍ଯତାଂ ଚ କ୍ରମେଣ ଚ
ସମୟ ପାଇଁ ଏହା ଉଦୟ ହୁଏ, ଏବଂ ବାଳ୍ୟାବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ କ୍ରମେ ଆସେ।
ଦିନେ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନତାଂ ଯାତି କାଲେ ଵୈ ଦୁର୍ଦିନେ ଘନେ
ଦିନରେ ଏହା ଲୁଚିଯାଏ, ଘନ ମେଘର ଦିନରେ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ।
ପରିପୂର୍ଣତମଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଃ ପୂର୍ଣିମାଯାଂ ଚ ଯାଦୃଶଃ।। । ତାଦୃଶୋ ନ ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ କ୍ଷଯଂ ଯାତି ଦିନେଦିନେ
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସେ ଏଭଳି ସଦା ରହେନାହିଁ; ପ୍ରତିଦିନ କ୍ଷୟ ହୁଏ।
ପୁନଃ ସ ପୁଷ୍ଟତାଂ ଯାତି ପରକୁହ୍ଵା ଦିନେଦିନେ
ପୁଣି ଅମାବାସ୍ୟା ପରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପ୍ରତିଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଆଉଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ରାହୁଗ୍ରସ୍ତେ ଦିନେ ମ୍ଲାନୋ ଦୁର୍ଦିନେ ନିବିଡେ ଘନେ
ରାହୁଙ୍କର ଗ୍ରାସ ହେବାବେଳେ, କିମ୍ବା ଦୁଃଖଦିନରେ, ଘନ ମେଘରେ ଆକାଶ ଢାକିଯିବା ସମୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ମଲିନ ଦେଖାଯାଏ।
ଭଵିଷ୍ଯତି ବଲିଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରୋ ଭ୍ରଷ୍ଟଶ୍ରୀଃ ସୁତଲେଽଧୁନା
ଭବିଷ୍ୟତରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପୁଣି ଶକ୍ତି ଫେରିପାଇବ; ଏବେ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସୁତଳ ଲୋକକୁ ପଡ଼ିଯାଇଛି।
କାଲେ ଜଲେ ନିମଗ୍ନା ସା ତିରୋଭୂତା ଵିପଦ୍ଗତା
ସମୟ ପରେ ସେ ଜଳରେ ଡୁବିଗଲେ, ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଚରାଚରାଶ୍ଚ କାଲେନ ନଶ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରଭଵନ୍ତି ଚ
ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ ନଶ୍ୱର ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ପୁଣି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଅହଂ ମୃତ୍ଯୁଞ୍ଜଯୋ ଯସ୍ମାଦସଂଖ୍ଯଂ ପ୍ରାକୃତଂ ଲଯମ୍
ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜିତିଥିବା ଏକମାତ୍ର, କାରଣ ଅନେକ ପ୍ରକୃତିର ବିଲୟ ଘଟିଛି।
ସ ଚ ପ୍ରକୃତିରୂପଶ୍ଚ ସ ଏଵ ପୁରୁଷଃ ସ୍ମୃତଃ 2.18.
ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରକୃତିର ରୂପ, ଏବଂ ସେଠିକି ଉହାକୁ ପୁରୁଷ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
କରୋତି ସତତଂ ଯୋ ହି ତନ୍ନାମଗୁଣକୀର୍ତ୍ତନମ୍
ଯିଏ ସେଠି ନାମ ଓ ଗୁଣ ସଦା ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ,
ସ୍ରଷ୍ଟା କୃତୋ ଵିଧିସ୍ତେନ ପାତା ଵିଷ୍ଣୁଃ କୃତୋ ଭଵେ
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ହେଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ପାଳନକର୍ତ୍ତା ହେଲେ ଏବଂ ସଂସାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
କାଲାଗ୍ନିରୁଦ୍ରଂ ସଂହାରେ ନିଯୁଜ୍ଯ ଵିଷଯେ ନୃପ
ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କାଳାଗ୍ନି ଭାବେ ସଂହାର ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ, ରାଜନ।
ତେନ ମୃତ୍ଯୁଞ୍ଜଯୋଽହଂ ଚ ଜ୍ଞାନେନାନେନ ନିର୍ଭଯଃ
ଏହିପରି ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜିତିଛି ଏବଂ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଭୟହୀନ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଚ ସର୍ଵେଶଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଭାଵନଃ
ଏପରି କହି, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା ଓ ସମସ୍ତ ଭୂତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା,
ରାଜା ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଶଶଂସ ପୁନଃ ପୁନଃ
ରାଜା ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ପୁଣିପୁଣି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଶଂଖଚୂଡ ଉଵାଚ ତଥାଽପି କିଞ୍ଚିଦ୍ଯତ୍ସତ୍ଯଂ ଶ୍ରୂଯତାଂ ମନ୍ନିଵେଦନମ୍
ଶଂଖଚୂଡ଼ କହିଲେ: ତଥାପି ଏକ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ, ମୋର ଅନୁରୋଧ ରହିଲା।
ଜ୍ଞାତିଦ୍ରୋହେ ମହତ୍ପାପଂ ତ୍ଵଯୋକ୍ତମଧୁନା ତ୍ରଯମ୍
ତୁମେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜ୍ଞାତିଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେବାରେ ତିନିଟି ମହାପାପ ବିଷୟରେ କହିଛ।
ସଭ୍ରାତୃକୋ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଃ କଥଂ ଦେଵୈଶ୍ଚ ହିଂସିତଃ 2.18.
ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ କିପରି ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ?
ପୁରା ସମୁଦ୍ରମଥନେ ପୀଯୂଷଂ ଭକ୍ଷିତଂ ସୁରୈଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଅମୃତ ପିଇଥିଲେ।
କ୍ରୀଡାଭାଣ୍ଡମିଦଂ ଵିଶ୍ଵଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ
ଏହି ସଂସାର କୃଷ୍ଣ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଖେଳନା।
ଦେଵଦାନଵଯୋର୍ଵାଦଃ ଶଶ୍ଵନ୍ନୈମିତ୍ତିକଃ ସଦା
ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ସଦା ବେଳେ ବେଳେ ହୁଏ ଏବଂ ଚିରକାଳ ଚାଲିଥାଏ।
ତତ୍ରାଵଯୋର୍ଵିରୋଧେ ଚ ଗମନଂ ନିଷ୍ଫଲଂ ତଵ
ଆମ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ହେଉଥିବାରୁ, ତୁମର ଏହି ଯାତ୍ରା ଅଫଳ ହେବ।
ଜାଯତେ ମହତୀ ଲଜ୍ଜା ସ୍ପର୍ଦ୍ଧାଽସ୍ମାଭିଃ ସହାଧୁନା
ଏବେ ବଡ଼ ଲଜ୍ଜା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା—ଆମ ସହିତ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା।
ଶଂଖଚୂଡଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯାହ ତ୍ରିଲୋଚନଃ
ଶଂଖଚୂଡ଼ଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତିନି ଆଖିଓଁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ହସି କହିଲେ—
ଶ୍ରୀମହାଦେଵ ଉଵାଚ କା ଲଜ୍ଜା ମହତୀ ରାଜନ୍ନକୀର୍ତିର୍ଵା ପରାଜଯେ
ଶ୍ରୀମହାଦେବ କହିଲେ: ରାଜା, ପରାଜୟରେ କଣ ବଡ଼ ଲଜ୍ଜା କିମ୍ବା ଅପକୀର୍ତ୍ତି ଅଛି?
ଯୁଦ୍ଧମାଦୌ ହରେରେଵ ମଧୁନା କୈଟଭେନ ଚ
ଆରମ୍ଭରେ ହରି ଓ ମଧୁ-କୈଟଭଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।
ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧଂ ଚ ପୁନସ୍ତେନ ଗଦାଭୃତା
ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ପୁଣି ଗଦାଧାରୀଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ।