କୃତ୍ଯାସ୍ଵରୂପଂ ତଦ୍ଯତ୍ତୁ ସ୍ଵର୍ଵେଶ୍ଯାଦିକମେଵ ଚ
ଯାହା କାର୍ଯ୍ୟର ସ୍ୱରୂପ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟ—
ସତ୍ତ୍ଵପ୍ରଧାନଂ ଯଦ୍ରୂପଂ ତଚ୍ଚ ଶୁଦ୍ଧଂ ସ୍ଵଭାଵତଃ
ଯେଉଁ ରୂପ ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣ ପ୍ରଧାନ, ସେଠି ସ୍ୱଭାବତଃ ଶୁଦ୍ଧ ଅଟୁଟ।
ତଦ୍ଵାସ୍ତଵଂ ଚ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ
ଏହି ଅଟୁଟ ରୂପକୁ ଏକାନ୍ତ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି।
ସ୍ଥାନାଭାଵାତ୍କ୍ଷଣାଭାଵାନ୍ମଧ୍ଯଵୃତ୍ତେରଭାଵତଃ
ସ୍ଥାନ ନଥିବା, କ୍ଷଣ ନଥିବା ଓ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଅବସ୍ଥା ନଥିବାରୁ—
ବହୁଗୋଷ୍ଠା ଵୃତେନୈଵ ରିପୁରାଜଭଯେନ ଚ
ଅନେକ ଆଲୋଚନା ଓ ଶତ୍ରୁ ରାଜାଙ୍କ ଭୟରୁ—
ଇଦଂ ମଧ୍ଯମରୂପଂ ଚ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ
ଏହି ମଧ୍ୟମ ରୂପକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ନ ପୃଚ୍ଛତି କୁଲେ ଜାତଃ ପଣ୍ଡିତଶ୍ଚ ପରସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେ କେବେ ଅନ୍ୟର ଜଣେ ଜୀଉଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଆଗଚ୍ଛାମି ତ୍ଵତ୍ସମୀପମାଜ୍ଞଯା ବ୍ରହ୍ମଣୋଽଧୁନା 2.16.
ଏବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।
ଅହମେଵ ଶଙ୍ଖଚୂଡୋ ଦେଵଵିଦ୍ରାଵକାରକଃ
ମୁଁ ନିଜେ ଶଂଖଚୂଡ଼, ଯିଏ ଦେବତାମାନେ ଭୟ କରନ୍ତି।
ଅହମଷ୍ଟସୁ ଗୋପେଷୁ ଗୋଗୋପୀପାର୍ଷଦେଷୁ ଚ
ମୁଁ ଆଠଟି ଗୋପ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ଗୋ, ଗୋପୀ ଓ ସେମାନଙ୍କର ସହଚରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି।
ଜାତିସ୍ମରୋଽହଂ ଜାନାମି କୃଷ୍ଣମନ୍ତ୍ରପ୍ରଭାଵତଃ
ମୁଁ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରିପାରେ, ଏହି କଥା କୃଷ୍ଣମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ଜାଣିଛି।
ତ୍ଵମେଵ ରାଧିକାକୋପାଜ୍ଜାତାଽସି ଭାରତେ ଭୁଵି
ତୁମେ ନିଜେ ରାଧିକାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭାରତ ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ପୁମାନ୍ଵିରରାମ ମହାମୁନେ
ଏଭଳି କହି ସେ ପୁରୁଷ ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ହେ ମହାମୁନି।
ତୁଲସ୍ଯୁଵାଚ କାନ୍ତମେଵଂଵିଧଂ କାନ୍ତା ଶଶ୍ଵଦିଚ୍ଛତି କାମତଃ
ତୁଳସୀ କହିଲେ: ପ୍ରେମିକା ସଦା ଏପରି ପ୍ରେମିକଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ମନରେ ଆଗ୍ରହରୁ।
ତ୍ଵଯାଽହମଧୁନା ସତ୍ଯଂ ଵିଚାରେଣ ପରାଜିତା
ତୁମର ଯୁକ୍ତିରେ ଏବେ ମୁଁ ସତ୍ୟସତେ ପରାଜିତ ହୋଇଛି।
ନିନ୍ଦନ୍ତି ପିତରୋ ଦେଵା ବାନ୍ଧଵାଃ ସ୍ତ୍ରୀଜିତଂ ଜନମ୍
ଯିଏ ଜଣେ ଜୀଉ ଦ୍ୱାରା ହରାଯାଏ, ତାଙ୍କୁ ପିତା, ଦେବତା ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି।
ଶୁଧ୍ଯେଦ୍ଵିପ୍ରୋ ଦଶାହେନ ଜାତକେ ମୃତକେ ତଥା
ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦଶ ଦିନରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ଶୂଦ୍ରୋ ମାସେନ ଵେଦେଷୁ ମାତୃଵଦ୍ଵର୍ଣସଙ୍କରଃ 2.16.
ଶୂଦ୍ର ଏକ ମାସରେ, ଏବଂ ବେଦରେ ମିଶ୍ର ଜନ୍ମ ମା' ପରି ମନାଯାଏ।
ନ ଗୃହ୍ଣନ୍ତୀଚ୍ଛଯା ତସ୍ଯ ପିତରଃ ପିଣ୍ଡତର୍ପଣମ୍
ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ଇଚ୍ଛାରେ ତାଙ୍କର ପିଣ୍ଡ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
କିଂ ତସ୍ଯ ଜ୍ଞାନତପସା ଜପହୋମପ୍ରପୂଜନୈଃ
ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ, ତପ, ଜପ, ହୋମ ଓ ପୂଜାର କଣ ଉପକାର?
ଵିଦ୍ଯାପ୍ରଭାଵଜ୍ଞାନାର୍ଥଂ ମଯା ତ୍ଵଂ ଚ ପରୀକ୍ଷିତଃ
ଶିକ୍ଷାର ଶକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନ ବୁଝିବା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା କରିଛି।
ଵରାଯ ଗୁଣହୀନାଯ ଵୃଦ୍ଧାଯାଜ୍ଞାନିନେ ତଥା
ଯିଏ ଗୁଣହୀନ, ବୃଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନଙ୍କୁ—
ଅତ୍ଯନ୍ତକୋପଯୁକ୍ତାଯ ଚାତ୍ଯନ୍ତଦୁର୍ମୁଖାଯ ଚ
ଯିଏ ଅତି କ୍ରୋଧୀ, କିମ୍ବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପ୍ରିୟ ମୁହଁ ଥିବା, ସେମାନଙ୍କୁ—
ଜଡାଯ ଚୈଵ ମୂକାଯ କ୍ଲୀବତୁଲ୍ଯାଯ ପାପିନେ
ଯିଏ ମୂଢ଼, ଗୁଙ୍ଗା, ନପୁଂସକ ସମାନ କିମ୍ବା ପାପୀ, ସେମାନଙ୍କୁ—
ଶାନ୍ତାଯ ଗୁଣିନେ ଚୈଵ ଯୂନେ ଚ ଵିଦୁଷେଽପି ଚ
ଯିଏ ଶାନ୍ତ, ଗୁଣବାନ, ଯୁବକ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ, ସେଠିପାଇଁ—
ଯଃ କନ୍ଯାପାଲନଂ କୃତ୍ଵା କରୋତି ଵିକ୍ରଯଂ ଯଦି
ଯଦି କେହି କୌଣ୍ଡିଚିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖି, ପରେ ତାକୁ ବିକ୍ରି କରେ,
କନ୍ଯାମୂତ୍ରପୁରୀଷଂ ଚ ତତ୍ର ଭକ୍ଷତି ପାତକୀ
ସେ ପାପୀ ସେଠି କୌଣ୍ଡିଚିର ମୁତ୍ର ଓ ମଳ ଖାଏ,
ତଦନ୍ତେ ଵ୍ଯାଧଯୋନୌ ଚ ଲଭତେ ଜନ୍ମ ନିଶ୍ଚିତମ୍ 2.16.
ଏହା ପରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁଲସୀ ଵିରରାମ ତପୋଵନେ
ଏଭଳି କହି, ତୁଳସୀ ତପୋବନରେ ନିରବ ହେଲେ।
ମୂର୍ଧ୍ନା ନନାମ ତୁଲସୀ ଶଙ୍ଖଚୂଡଶ୍ଚ ନାରଦ
ତୁଳସୀ, ଶଂଖଚୂଡ଼ ଓ ନାରଦ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ।