ସୁତାତ୍ପରମତିସ୍ନେହଂ କୁର୍ଵନ୍ତୀଂ ରତିକର୍ତରି
ସେ ମଜା ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ ପୁଅ ପାଇଁ ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍ନେହ ଦେଖାଏ।
ପଶ୍ଯନ୍ତୀଂ ରିପୁତୁଲ୍ଯଂ ଚ ଵୃଦ୍ଧଂ ଵା ମୈଥୁନାକ୍ଷମମ୍
ଯିଏ ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ଭୋଗ କ୍ଷମ ନୁହେଁ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଦେଖେ।
ଚର୍ଚଯା ଭକ୍ଷଯନ୍ତୀଂ ତଂ କୀନାଶ ଇଵ ଗୋରଜଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଯାଏ, ଯେପରି ଗୋବରକୁ କୀଟ ଖାଏ।
ଶଶ୍ଵତ୍କପଟରୂପାଂ ଚ ସର୍ଵଦୋଷାଶ୍ରଯାଂ ସଦା
ସେ ସବୁବେଳେ ଠକିବା ରୂପରେ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଦୋଷର ଆଶ୍ରୟ।
ତପୋମାର୍ଗାର୍ଗଲାଂ ଶଶ୍ଵନ୍ମୁକ୍ତିଦ୍ଵାରକପାଟିକାମ୍
ସେ ସଦା ତପସ୍ୟାର ପଥରେ ବାଧା, ମୋକ୍ଷ ଦ୍ୱାରରେ ତାଳା।
ହରେର୍ଭକ୍ତିଵ୍ଯଵହିତାଂ ସର୍ଵମାଯା କରଣ୍ଡିକାମ୍
ସେ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିବାରେ ବାଧା ଦେଉଛି, ସମସ୍ତ ମାୟାର ଭଣ୍ଡାର।
ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲସ୍ଵରୂପାଂ ଚ ମିଥ୍ଯାଵାଦିସ୍ଵରୂପିଣୀମ୍
ସେ ମାୟାର ରୂପ, ମିଥ୍ୟା କଥାର ଆକାର।
ନାନାଵିଣ୍ମୂତ୍ରପୂଯାନାମାଧାରଂ ମଲସଂଯୁତମ୍ ।।।2.16.
ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମଳ, ପେଶାବ ଓ ପୁୟର ଧାରକ, ସବୁବେଳେ ଅପବିତ୍ରତାରେ ରହିଥାଏ।
ମାଯାରୂପଂ ମାଯିନାଂ ଚ ଵିଧିନା ନିର୍ମିତଂ ପୁରା
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମାୟାର ରୂପ ଓ ମାୟାକାରମାନେଙ୍କୁ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁଲସୀ ତଂ ଚ ଵିରରାମ ଚ ନାରଦ
ଏଭଳି କହି, ତୁଳସୀ ଓ ନାରଦ ଦୁହେଁ ଶାନ୍ତ ହେଇଗଲେ।
ଶଂଖଚୂଡ ଉଵାଚ କିଂଚିତ୍ସତ୍ଯମଲୀକଂ ଚ କିଂଚିନ୍ମତ୍ତୋ ନିଶାମଯ
ଶଂଖଚୂଡ଼ କହିଲେ: ଏବେ ମୋ ପକ୍ଷରୁ କିଛି ସତ୍ୟ, କିଛି ମିଥ୍ୟା ଓ କିଛି ମତ ଶୁଣ।
ନିର୍ମିତଂ ଦ୍ଵିଵିଧଂ ଧାତ୍ରା ସ୍ତ୍ରୀରୂପଂ ସର୍ଵମୋହନମ୍
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରକାର ନାରୀର ରୂପ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସରସ୍ଵତୀ ଦୁର୍ଗା ସାଵିତ୍ରୀ ରାଧିକାଦିକମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଦୁର୍ଗା, ସାବିତ୍ରୀ, ରାଧିକା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—
ଏତାସାମଂଶରୂପଂ ଯତ୍ସ୍ତ୍ରୀରୂପଂ ଵାସ୍ତଵଂ ସ୍ମୃତମ୍
ନାରୀର ସତ୍ୟ ରୂପ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କର ଅଂଶ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଶତରୂପା ଦେଵହୂତିସ୍ସ୍ଵଧା ସ୍ଵାହା ଚ ଦକ୍ଷିଣା
ଶତରୂପା, ଦେବହୂତି, ସ୍ୱଧା, ସ୍ୱାହା ଓ ଦକ୍ଷିଣା—
କୁବେରଵାଯୁପତ୍ନୀ ସାଽପ୍ଯଦିତିଶ୍ଚ ଦିତିସ୍ତଥା
କୁବେରଙ୍କ ଜନାନୀ, ବାୟୁଙ୍କ ଜନାନୀ, ଏହିପରି ଅଦିତି ଓ ଦିତି—
ଅହଲ୍ଯାଽରୁନ୍ଧତୀ ମେନା ତାରା ମନ୍ଦୋଦରୀ ପରା
ଅହଲ୍ୟା, ଅରୁନ୍ଧତୀ, ମେନା, ତାରା, ମଣ୍ଡୋଦରୀ ଓ ପରା—
ପୁଷ୍ଟିସ୍ତୁଷ୍ଟିଃ ସ୍ମୃତିର୍ମେଧା କାଲିକା ଚ ଵସୁନ୍ଧରା 2.16.
ପୁଷ୍ଟି, ତୁଷ୍ଟି, ସ୍ମୃତି, ମେଧା, କାଳିକା ଓ ବସୁନ୍ଧରା—
ସ୍ଵସ୍ତିଃ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଚ କାନ୍ତିଶ୍ଚ ତୁଷ୍ଟିଃ ଶାନ୍ତିସ୍ତଥା ପରା
ସ୍ୱସ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା, କାନ୍ତି, ତୁଷ୍ଟି, ଶାନ୍ତି ଓ ପରା—
ସମ୍ପତ୍ତିଵୃତ୍ତିକୀର୍ତ୍ଯଶ୍ଚ କ୍ରିଯାଶୋଭାପ୍ରଭାଂଶକମ୍
ସମୃଦ୍ଧି, ଆଚରଣ, କୀର୍ତ୍ତି, କାର୍ଯ୍ୟ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ତେଜସ୍ୱିତା—
କୃତ୍ଯାସ୍ଵରୂପଂ ତଦ୍ଯତ୍ତୁ ସ୍ଵର୍ଵେଶ୍ଯାଦିକମେଵ ଚ
ଯାହା କାର୍ଯ୍ୟର ସ୍ୱରୂପ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟ—
ସତ୍ତ୍ଵପ୍ରଧାନଂ ଯଦ୍ରୂପଂ ତଚ୍ଚ ଶୁଦ୍ଧଂ ସ୍ଵଭାଵତଃ
ଯେଉଁ ରୂପ ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣ ପ୍ରଧାନ, ସେଠି ସ୍ୱଭାବତଃ ଶୁଦ୍ଧ ଅଟୁଟ।
ତଦ୍ଵାସ୍ତଵଂ ଚ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ
ଏହି ଅଟୁଟ ରୂପକୁ ଏକାନ୍ତ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି।
ସ୍ଥାନାଭାଵାତ୍କ୍ଷଣାଭାଵାନ୍ମଧ୍ଯଵୃତ୍ତେରଭାଵତଃ
ସ୍ଥାନ ନଥିବା, କ୍ଷଣ ନଥିବା ଓ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଅବସ୍ଥା ନଥିବାରୁ—
ବହୁଗୋଷ୍ଠା ଵୃତେନୈଵ ରିପୁରାଜଭଯେନ ଚ
ଅନେକ ଆଲୋଚନା ଓ ଶତ୍ରୁ ରାଜାଙ୍କ ଭୟରୁ—
ଇଦଂ ମଧ୍ଯମରୂପଂ ଚ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ମନୀଷିଣଃ
ଏହି ମଧ୍ୟମ ରୂପକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ନ ପୃଚ୍ଛତି କୁଲେ ଜାତଃ ପଣ୍ଡିତଶ୍ଚ ପରସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେ କେବେ ଅନ୍ୟର ଜଣେ ଜୀଉଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଆଗଚ୍ଛାମି ତ୍ଵତ୍ସମୀପମାଜ୍ଞଯା ବ୍ରହ୍ମଣୋଽଧୁନା 2.16.
ଏବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।
ଅହମେଵ ଶଙ୍ଖଚୂଡୋ ଦେଵଵିଦ୍ରାଵକାରକଃ
ମୁଁ ନିଜେ ଶଂଖଚୂଡ଼, ଯିଏ ଦେବତାମାନେ ଭୟ କରନ୍ତି।
ଅହମଷ୍ଟସୁ ଗୋପେଷୁ ଗୋଗୋପୀପାର୍ଷଦେଷୁ ଚ
ମୁଁ ଆଠଟି ଗୋପ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ଗୋ, ଗୋପୀ ଓ ସେମାନଙ୍କର ସହଚରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି।