ଲମ୍ପଟୋଽସତ୍କୁଲେ ଜାତୋ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥଵର୍ଜିତଃ
ସେ ଲୋଭୀ, ଖରାପ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବୁଝିପାରେ ନାହିଁ।
ଆପାତ ମଧୁରାମନ୍ତେ ଚାନ୍ତକାଂ ପୁରୁଷସ୍ଯ ତାମ୍
ଆରମ୍ଭରେ ସେ ମିଠା ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ହୃଦଯେ କ୍ଷୁରଧାରାଭାଂ ଶଶ୍ଵନ୍ମଧୁରଭାଷିଣୀମ୍
ହୃଦୟରେ ସେ କଠୋର ଧାର ଭଳି, କିନ୍ତୁ ସବୁବେଳେ ମିଠା କଥା କହେ।
କାର୍ଯ୍ଯାର୍ଥେ ସ୍ଵାମିଵଶଗାମନ୍ଯଥୈଵାଵଶାଂ ସଦା
ନିଜ କାମ ପାଇଁ ସେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମାନେ, ଅନ୍ୟଥା ସବୁବେଳେ ଅଡ଼ିଗୁଡ଼ିଏ।
ଶ୍ରୁତୌ ପୁରାଣେ ଯାସାଂ ଚ ଚରିତ୍ରମନିରୂପିତମ୍
ପୁରାଣରେ ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇନାହିଁ।
ତାସାଂ କୋ ଵା ରିପୁର୍ମିତ୍ରଂ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତୀଂ ନଵଂ ନଵମ୍
ଯେଉଁମାନେ ସବୁବେଳେ ନୂଆ କିଛି ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିଏ ଶତ୍ରୁ ଏବଂ କିଏ ବନ୍ଧୁ?
ବାହ୍ଯେ ସ୍ଵାତ୍ମସତୀତ୍ଵଂ ଚ ଜ୍ଞାପଯନ୍ତୀଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ବାହାରେ ସେ ନିଜକୁ ନିଜର ପ୍ରତି ଅତିଶୟ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବୋଲି ଦେଖାଏ।
ବାହ୍ଯେ ଛଲାଚ୍ଛାଦଯନ୍ତୀଂ ସ୍ଵାନ୍ତର୍ମୈଥୁନଲାଲସାମ୍ 2.16.
ବାହାରେ ଠକିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଚଳ ଦେଖାଏ, ମନରେ ତୁଳନାରହିତ ଭୋଗ ଆଶା କରେ।
ମାନିନୀଂ ମୈଥୁନାଭାଵେ କୋପିନୀଂ କଲହାଂକୁରାମ୍
ସେ ଅଭିମାନିନୀ, ଭୋଗ ନ ମିଳିଲେ କ୍ରୋଧିନୀ ଏବଂ ଝଗଡ଼ାର ମୂଳ।
ସୁମୃଷ୍ଟାନ୍ନଂ ଶୀତତୋଯମାକାଂକ୍ଷନ୍ତୀଂ ଚ ମାନସେ
ମନରେ ସେ ଭଲ ରାନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଓ ଠଣ୍ଡା ପାଣି ଆଶା କରେ।
ସୁତାତ୍ପରମତିସ୍ନେହଂ କୁର୍ଵନ୍ତୀଂ ରତିକର୍ତରି
ସେ ମଜା ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ ପୁଅ ପାଇଁ ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍ନେହ ଦେଖାଏ।
ପଶ୍ଯନ୍ତୀଂ ରିପୁତୁଲ୍ଯଂ ଚ ଵୃଦ୍ଧଂ ଵା ମୈଥୁନାକ୍ଷମମ୍
ଯିଏ ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ଭୋଗ କ୍ଷମ ନୁହେଁ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଦେଖେ।
ଚର୍ଚଯା ଭକ୍ଷଯନ୍ତୀଂ ତଂ କୀନାଶ ଇଵ ଗୋରଜଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଯାଏ, ଯେପରି ଗୋବରକୁ କୀଟ ଖାଏ।
ଶଶ୍ଵତ୍କପଟରୂପାଂ ଚ ସର୍ଵଦୋଷାଶ୍ରଯାଂ ସଦା
ସେ ସବୁବେଳେ ଠକିବା ରୂପରେ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଦୋଷର ଆଶ୍ରୟ।
ତପୋମାର୍ଗାର୍ଗଲାଂ ଶଶ୍ଵନ୍ମୁକ୍ତିଦ୍ଵାରକପାଟିକାମ୍
ସେ ସଦା ତପସ୍ୟାର ପଥରେ ବାଧା, ମୋକ୍ଷ ଦ୍ୱାରରେ ତାଳା।
ହରେର୍ଭକ୍ତିଵ୍ଯଵହିତାଂ ସର୍ଵମାଯା କରଣ୍ଡିକାମ୍
ସେ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିବାରେ ବାଧା ଦେଉଛି, ସମସ୍ତ ମାୟାର ଭଣ୍ଡାର।
ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲସ୍ଵରୂପାଂ ଚ ମିଥ୍ଯାଵାଦିସ୍ଵରୂପିଣୀମ୍
ସେ ମାୟାର ରୂପ, ମିଥ୍ୟା କଥାର ଆକାର।
ନାନାଵିଣ୍ମୂତ୍ରପୂଯାନାମାଧାରଂ ମଲସଂଯୁତମ୍ ।।।2.16.
ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମଳ, ପେଶାବ ଓ ପୁୟର ଧାରକ, ସବୁବେଳେ ଅପବିତ୍ରତାରେ ରହିଥାଏ।
ମାଯାରୂପଂ ମାଯିନାଂ ଚ ଵିଧିନା ନିର୍ମିତଂ ପୁରା
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମାୟାର ରୂପ ଓ ମାୟାକାରମାନେଙ୍କୁ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁଲସୀ ତଂ ଚ ଵିରରାମ ଚ ନାରଦ
ଏଭଳି କହି, ତୁଳସୀ ଓ ନାରଦ ଦୁହେଁ ଶାନ୍ତ ହେଇଗଲେ।
ଶଂଖଚୂଡ ଉଵାଚ କିଂଚିତ୍ସତ୍ଯମଲୀକଂ ଚ କିଂଚିନ୍ମତ୍ତୋ ନିଶାମଯ
ଶଂଖଚୂଡ଼ କହିଲେ: ଏବେ ମୋ ପକ୍ଷରୁ କିଛି ସତ୍ୟ, କିଛି ମିଥ୍ୟା ଓ କିଛି ମତ ଶୁଣ।
ନିର୍ମିତଂ ଦ୍ଵିଵିଧଂ ଧାତ୍ରା ସ୍ତ୍ରୀରୂପଂ ସର୍ଵମୋହନମ୍
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରକାର ନାରୀର ରୂପ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସରସ୍ଵତୀ ଦୁର୍ଗା ସାଵିତ୍ରୀ ରାଧିକାଦିକମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଦୁର୍ଗା, ସାବିତ୍ରୀ, ରାଧିକା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—
ଏତାସାମଂଶରୂପଂ ଯତ୍ସ୍ତ୍ରୀରୂପଂ ଵାସ୍ତଵଂ ସ୍ମୃତମ୍
ନାରୀର ସତ୍ୟ ରୂପ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କର ଅଂଶ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଶତରୂପା ଦେଵହୂତିସ୍ସ୍ଵଧା ସ୍ଵାହା ଚ ଦକ୍ଷିଣା
ଶତରୂପା, ଦେବହୂତି, ସ୍ୱଧା, ସ୍ୱାହା ଓ ଦକ୍ଷିଣା—
କୁବେରଵାଯୁପତ୍ନୀ ସାଽପ୍ଯଦିତିଶ୍ଚ ଦିତିସ୍ତଥା
କୁବେରଙ୍କ ଜନାନୀ, ବାୟୁଙ୍କ ଜନାନୀ, ଏହିପରି ଅଦିତି ଓ ଦିତି—
ଅହଲ୍ଯାଽରୁନ୍ଧତୀ ମେନା ତାରା ମନ୍ଦୋଦରୀ ପରା
ଅହଲ୍ୟା, ଅରୁନ୍ଧତୀ, ମେନା, ତାରା, ମଣ୍ଡୋଦରୀ ଓ ପରା—
ପୁଷ୍ଟିସ୍ତୁଷ୍ଟିଃ ସ୍ମୃତିର୍ମେଧା କାଲିକା ଚ ଵସୁନ୍ଧରା 2.16.
ପୁଷ୍ଟି, ତୁଷ୍ଟି, ସ୍ମୃତି, ମେଧା, କାଳିକା ଓ ବସୁନ୍ଧରା—
ସ୍ଵସ୍ତିଃ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଚ କାନ୍ତିଶ୍ଚ ତୁଷ୍ଟିଃ ଶାନ୍ତିସ୍ତଥା ପରା
ସ୍ୱସ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା, କାନ୍ତି, ତୁଷ୍ଟି, ଶାନ୍ତି ଓ ପରା—
ସମ୍ପତ୍ତିଵୃତ୍ତିକୀର୍ତ୍ଯଶ୍ଚ କ୍ରିଯାଶୋଭାପ୍ରଭାଂଶକମ୍
ସମୃଦ୍ଧି, ଆଚରଣ, କୀର୍ତ୍ତି, କାର୍ଯ୍ୟ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ତେଜସ୍ୱିତା—