ମଣୀନ୍ଦ୍ରମୁଖ୍ଯଖଚିତକ୍ଵଣନ୍ମଞ୍ଜୀରରଞ୍ଜିତାମ୍
ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଲଗାଇଥିବା ଆଳତା ମଞ୍ଜିରା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାହାର ଝଙ୍କାର ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା।
ଦଧତୀଂ କବରୀଭାରଂ ମାଲତୀମାଲ୍ଯସଂଯୁତମ୍
ତାଙ୍କର ଘନ କେଶରେ ମଲ୍ଲି ଫୁଲର ମାଳା ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ଚିତ୍ରକୁଣ୍ଡଲଯୁଗ୍ମଶ୍ରୀସୁଷୁମାପରିଶୋଭିତାମ୍
ଚିତ୍ରଶାଳୀ କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର ତାଙ୍କର ରୂପକୁ ଅଧିକ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା।
ରତ୍ନକଂକଣକେଯୂରଶଂଖଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍
ତାଙ୍କୁ ମଣି ଲଗାଇଥିବା କଙ୍କଣ, କେୟୁର ଓ ଶଂଖ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ କରାଯାଇଥିଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ଲଲିତାଂ ରମ୍ଯାଂ ସୁଶୀଲାଂ ସୁଦତୀଂ ସତୀମ୍
ସେ ଲାଲିତ୍ୟମୟ, ରମ୍ୟ, ସୁଶୀଳ, ସୁନ୍ଦର ଦାନ୍ତ ଓ ପବିତ୍ରତାର ମୂର୍ତ୍ତି ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି—
ଶଂଖଚୂଡ ଉଵାଚ କା ତ୍ଵଂ କାମିନି କଲ୍ଯାଣି ସର୍ଵକଲ୍ଯାଣଦାଯିନି
ଶଂଖଚୂଡ କହିଲେ: "ତୁମେ କିଏ, ହେ କାମିନୀ, ହେ ଶୁଭାଙ୍ଗି, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଦେବାରୀ?"
ସ୍ଵର୍ଗଭୋଗାଦିସରିତିଵିହାରେ ହାରରୂପିଣି
ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ସୁଖ ଓ ନଦୀରେ ବିହାର କରୁଥିବା, ହାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ତୁମେ—
ଇତ୍ଯେଵଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସକାମା ଵାମଲୋଚନା 2.16.
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଆକାଂକ୍ଷାପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସେ ନାରୀ—
ତୁଲସ୍ଯୁଵାଚ ତପସ୍ଵିନୀହ ତିଷ୍ଠାମି କସ୍ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ଯଥାସୁଖମ୍
ତୁଳସୀ କହିଲେ: "ମୁଁ ଏଠାରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛି, ତୁମେ କିଏ? ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ଯାଅ।"
କାମିନୀଂ କୁଲଜାତାଂ ଚ ରହସ୍ଯେକାକିନୀଂ ସତୀମ୍
ମୁଁ ଏକ କୁଳୀନ ଜନ୍ମର, ଏକା ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା, ସତୀ ନାରୀ।
ଲମ୍ପଟୋଽସତ୍କୁଲେ ଜାତୋ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥଵର୍ଜିତଃ
ସେ ଲୋଭୀ, ଖରାପ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବୁଝିପାରେ ନାହିଁ।
ଆପାତ ମଧୁରାମନ୍ତେ ଚାନ୍ତକାଂ ପୁରୁଷସ୍ଯ ତାମ୍
ଆରମ୍ଭରେ ସେ ମିଠା ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ହୃଦଯେ କ୍ଷୁରଧାରାଭାଂ ଶଶ୍ଵନ୍ମଧୁରଭାଷିଣୀମ୍
ହୃଦୟରେ ସେ କଠୋର ଧାର ଭଳି, କିନ୍ତୁ ସବୁବେଳେ ମିଠା କଥା କହେ।
କାର୍ଯ୍ଯାର୍ଥେ ସ୍ଵାମିଵଶଗାମନ୍ଯଥୈଵାଵଶାଂ ସଦା
ନିଜ କାମ ପାଇଁ ସେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମାନେ, ଅନ୍ୟଥା ସବୁବେଳେ ଅଡ଼ିଗୁଡ଼ିଏ।
ଶ୍ରୁତୌ ପୁରାଣେ ଯାସାଂ ଚ ଚରିତ୍ରମନିରୂପିତମ୍
ପୁରାଣରେ ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇନାହିଁ।
ତାସାଂ କୋ ଵା ରିପୁର୍ମିତ୍ରଂ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତୀଂ ନଵଂ ନଵମ୍
ଯେଉଁମାନେ ସବୁବେଳେ ନୂଆ କିଛି ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିଏ ଶତ୍ରୁ ଏବଂ କିଏ ବନ୍ଧୁ?
ବାହ୍ଯେ ସ୍ଵାତ୍ମସତୀତ୍ଵଂ ଚ ଜ୍ଞାପଯନ୍ତୀଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ବାହାରେ ସେ ନିଜକୁ ନିଜର ପ୍ରତି ଅତିଶୟ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବୋଲି ଦେଖାଏ।
ବାହ୍ଯେ ଛଲାଚ୍ଛାଦଯନ୍ତୀଂ ସ୍ଵାନ୍ତର୍ମୈଥୁନଲାଲସାମ୍ 2.16.
ବାହାରେ ଠକିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଚଳ ଦେଖାଏ, ମନରେ ତୁଳନାରହିତ ଭୋଗ ଆଶା କରେ।
ମାନିନୀଂ ମୈଥୁନାଭାଵେ କୋପିନୀଂ କଲହାଂକୁରାମ୍
ସେ ଅଭିମାନିନୀ, ଭୋଗ ନ ମିଳିଲେ କ୍ରୋଧିନୀ ଏବଂ ଝଗଡ଼ାର ମୂଳ।
ସୁମୃଷ୍ଟାନ୍ନଂ ଶୀତତୋଯମାକାଂକ୍ଷନ୍ତୀଂ ଚ ମାନସେ
ମନରେ ସେ ଭଲ ରାନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଓ ଠଣ୍ଡା ପାଣି ଆଶା କରେ।
ସୁତାତ୍ପରମତିସ୍ନେହଂ କୁର୍ଵନ୍ତୀଂ ରତିକର୍ତରି
ସେ ମଜା ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ ପୁଅ ପାଇଁ ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍ନେହ ଦେଖାଏ।
ପଶ୍ଯନ୍ତୀଂ ରିପୁତୁଲ୍ଯଂ ଚ ଵୃଦ୍ଧଂ ଵା ମୈଥୁନାକ୍ଷମମ୍
ଯିଏ ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ଭୋଗ କ୍ଷମ ନୁହେଁ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଦେଖେ।
ଚର୍ଚଯା ଭକ୍ଷଯନ୍ତୀଂ ତଂ କୀନାଶ ଇଵ ଗୋରଜଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଯାଏ, ଯେପରି ଗୋବରକୁ କୀଟ ଖାଏ।
ଶଶ୍ଵତ୍କପଟରୂପାଂ ଚ ସର୍ଵଦୋଷାଶ୍ରଯାଂ ସଦା
ସେ ସବୁବେଳେ ଠକିବା ରୂପରେ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଦୋଷର ଆଶ୍ରୟ।
ତପୋମାର୍ଗାର୍ଗଲାଂ ଶଶ୍ଵନ୍ମୁକ୍ତିଦ୍ଵାରକପାଟିକାମ୍
ସେ ସଦା ତପସ୍ୟାର ପଥରେ ବାଧା, ମୋକ୍ଷ ଦ୍ୱାରରେ ତାଳା।
ହରେର୍ଭକ୍ତିଵ୍ଯଵହିତାଂ ସର୍ଵମାଯା କରଣ୍ଡିକାମ୍
ସେ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିବାରେ ବାଧା ଦେଉଛି, ସମସ୍ତ ମାୟାର ଭଣ୍ଡାର।
ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲସ୍ଵରୂପାଂ ଚ ମିଥ୍ଯାଵାଦିସ୍ଵରୂପିଣୀମ୍
ସେ ମାୟାର ରୂପ, ମିଥ୍ୟା କଥାର ଆକାର।
ନାନାଵିଣ୍ମୂତ୍ରପୂଯାନାମାଧାରଂ ମଲସଂଯୁତମ୍ ।।।2.16.
ସେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମଳ, ପେଶାବ ଓ ପୁୟର ଧାରକ, ସବୁବେଳେ ଅପବିତ୍ରତାରେ ରହିଥାଏ।
ମାଯାରୂପଂ ମାଯିନାଂ ଚ ଵିଧିନା ନିର୍ମିତଂ ପୁରା
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମାୟାର ରୂପ ଓ ମାୟାକାରମାନେଙ୍କୁ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁଲସୀ ତଂ ଚ ଵିରରାମ ଚ ନାରଦ
ଏଭଳି କହି, ତୁଳସୀ ଓ ନାରଦ ଦୁହେଁ ଶାନ୍ତ ହେଇଗଲେ।