ବଭୂଵ ସା ନମ୍ରମୁଖୀ ନଵସଙ୍ଗମଲଜ୍ଜିତା
ସେ ନୂତନ ସମ୍ପର୍କର ଲଜ୍ଜାରେ ମୁହଁ ନମାଇ ଲଜ୍ଜିତ ହେଉଥିଲେ।
ପିବନ୍ତୀ ତନ୍ମୁଖାମ୍ଭୋଜଂ ଲୋଚନାଭ୍ଯାଂ ଚ ସନ୍ତତମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ମୁଖକମଳକୁ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅବିରତ ଆନନ୍ଦରେ ଦେଖୁଥିଲେ।
ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନତଲ୍ପସ୍ଥାଂ ଵସନ୍ତୀଂ ଵାସସା ଵୃତାମ୍
ସେ ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ସୁପୀନକଠିନଶ୍ରୋଣୀଂ ପୀନୋନ୍ନତପଯୋଧରାମ୍
ତାଙ୍କର କଟି ଭରିବା ଓ ଦୃଢ଼, ଛାତି ଉତ୍ତୁଙ୍ଗ ଓ ଗଠିତ ଥିଲା।
ପକ୍ଵବିମ୍ବାଧରୋଷ୍ଠୀଂ ଚ ସୁନାସାଂ ସୁନ୍ଦରୀଂ ଵରାମ୍
ତାଙ୍କର ଓଠ ଲାଲ ବିମ୍ବ ଫଳ ପରି ରଙ୍ଗିନ, ନାକ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ସେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପବତୀ ନାରୀ ଥିଲେ।
ସ୍ଵତେଜସା ପରିଵୃତାଂ ସୁଖଦୃଶ୍ଯାଂ ମନୋରମାମ୍
ସେ ନିଜ ତେଜରେ ଆବୃତ, ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ଆକର୍ଷକ ଥିଲେ।
ସିନ୍ଦୂରବିନ୍ଦୁନା ଶଶ୍ଵତ୍ସୀମନ୍ତାଧଃସ୍ଥଲୋଜ୍ଜ୍ଵଲାମ୍
ତାଙ୍କର ସିନ୍ଧୂର ବିନ୍ଦୁ ସିମନ୍ତର ତଳେ ସଦା ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା।
କରପଦ୍ମତଲାରକ୍ତାଂ ନଖଚନ୍ଦ୍ରୈର୍ଵିଭୂଷିତାମ୍
ତାଙ୍କର ହାତ ଲାଲ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି, ନଖ ଚନ୍ଦ୍ରାକାର ଓ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ଥିଲା।
ଆରକ୍ତଵର୍ଣଂ ଲଲିତମଲକ୍ତକସମପ୍ରଭମ୍ 2.16.
ତାଙ୍କର ଦେହ ଲାଲ ରଙ୍ଗର, କମଳା ମହୁରି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା।
ଶରଦିନ୍ଦୁଵିନିନ୍ଦ୍ଯୈକନଖେନ୍ଦ୍ଵୋଘଵିରାଜିତାମ୍
ତାଙ୍କର ନଖ ଏମିତି ଚମକୁଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଶରତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ହରାଇଦେଇଥିଲା।
ମଣୀନ୍ଦ୍ରମୁଖ୍ଯଖଚିତକ୍ଵଣନ୍ମଞ୍ଜୀରରଞ୍ଜିତାମ୍
ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଲଗାଇଥିବା ଆଳତା ମଞ୍ଜିରା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାହାର ଝଙ୍କାର ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା।
ଦଧତୀଂ କବରୀଭାରଂ ମାଲତୀମାଲ୍ଯସଂଯୁତମ୍
ତାଙ୍କର ଘନ କେଶରେ ମଲ୍ଲି ଫୁଲର ମାଳା ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ଚିତ୍ରକୁଣ୍ଡଲଯୁଗ୍ମଶ୍ରୀସୁଷୁମାପରିଶୋଭିତାମ୍
ଚିତ୍ରଶାଳୀ କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର ତାଙ୍କର ରୂପକୁ ଅଧିକ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା।
ରତ୍ନକଂକଣକେଯୂରଶଂଖଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍
ତାଙ୍କୁ ମଣି ଲଗାଇଥିବା କଙ୍କଣ, କେୟୁର ଓ ଶଂଖ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ କରାଯାଇଥିଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ଲଲିତାଂ ରମ୍ଯାଂ ସୁଶୀଲାଂ ସୁଦତୀଂ ସତୀମ୍
ସେ ଲାଲିତ୍ୟମୟ, ରମ୍ୟ, ସୁଶୀଳ, ସୁନ୍ଦର ଦାନ୍ତ ଓ ପବିତ୍ରତାର ମୂର୍ତ୍ତି ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି—
ଶଂଖଚୂଡ ଉଵାଚ କା ତ୍ଵଂ କାମିନି କଲ୍ଯାଣି ସର୍ଵକଲ୍ଯାଣଦାଯିନି
ଶଂଖଚୂଡ କହିଲେ: "ତୁମେ କିଏ, ହେ କାମିନୀ, ହେ ଶୁଭାଙ୍ଗି, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଦେବାରୀ?"
ସ୍ଵର୍ଗଭୋଗାଦିସରିତିଵିହାରେ ହାରରୂପିଣି
ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ସୁଖ ଓ ନଦୀରେ ବିହାର କରୁଥିବା, ହାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ତୁମେ—
ଇତ୍ଯେଵଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସକାମା ଵାମଲୋଚନା 2.16.
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଆକାଂକ୍ଷାପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସେ ନାରୀ—
ତୁଲସ୍ଯୁଵାଚ ତପସ୍ଵିନୀହ ତିଷ୍ଠାମି କସ୍ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ଯଥାସୁଖମ୍
ତୁଳସୀ କହିଲେ: "ମୁଁ ଏଠାରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛି, ତୁମେ କିଏ? ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ଯାଅ।"
କାମିନୀଂ କୁଲଜାତାଂ ଚ ରହସ୍ଯେକାକିନୀଂ ସତୀମ୍
ମୁଁ ଏକ କୁଳୀନ ଜନ୍ମର, ଏକା ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା, ସତୀ ନାରୀ।
ଲମ୍ପଟୋଽସତ୍କୁଲେ ଜାତୋ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥଵର୍ଜିତଃ
ସେ ଲୋଭୀ, ଖରାପ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବୁଝିପାରେ ନାହିଁ।
ଆପାତ ମଧୁରାମନ୍ତେ ଚାନ୍ତକାଂ ପୁରୁଷସ୍ଯ ତାମ୍
ଆରମ୍ଭରେ ସେ ମିଠା ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ହୃଦଯେ କ୍ଷୁରଧାରାଭାଂ ଶଶ୍ଵନ୍ମଧୁରଭାଷିଣୀମ୍
ହୃଦୟରେ ସେ କଠୋର ଧାର ଭଳି, କିନ୍ତୁ ସବୁବେଳେ ମିଠା କଥା କହେ।
କାର୍ଯ୍ଯାର୍ଥେ ସ୍ଵାମିଵଶଗାମନ୍ଯଥୈଵାଵଶାଂ ସଦା
ନିଜ କାମ ପାଇଁ ସେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମାନେ, ଅନ୍ୟଥା ସବୁବେଳେ ଅଡ଼ିଗୁଡ଼ିଏ।
ଶ୍ରୁତୌ ପୁରାଣେ ଯାସାଂ ଚ ଚରିତ୍ରମନିରୂପିତମ୍
ପୁରାଣରେ ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇନାହିଁ।
ତାସାଂ କୋ ଵା ରିପୁର୍ମିତ୍ରଂ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତୀଂ ନଵଂ ନଵମ୍
ଯେଉଁମାନେ ସବୁବେଳେ ନୂଆ କିଛି ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିଏ ଶତ୍ରୁ ଏବଂ କିଏ ବନ୍ଧୁ?
ବାହ୍ଯେ ସ୍ଵାତ୍ମସତୀତ୍ଵଂ ଚ ଜ୍ଞାପଯନ୍ତୀଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ବାହାରେ ସେ ନିଜକୁ ନିଜର ପ୍ରତି ଅତିଶୟ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବୋଲି ଦେଖାଏ।
ବାହ୍ଯେ ଛଲାଚ୍ଛାଦଯନ୍ତୀଂ ସ୍ଵାନ୍ତର୍ମୈଥୁନଲାଲସାମ୍ 2.16.
ବାହାରେ ଠକିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଚଳ ଦେଖାଏ, ମନରେ ତୁଳନାରହିତ ଭୋଗ ଆଶା କରେ।
ମାନିନୀଂ ମୈଥୁନାଭାଵେ କୋପିନୀଂ କଲହାଂକୁରାମ୍
ସେ ଅଭିମାନିନୀ, ଭୋଗ ନ ମିଳିଲେ କ୍ରୋଧିନୀ ଏବଂ ଝଗଡ଼ାର ମୂଳ।
ସୁମୃଷ୍ଟାନ୍ନଂ ଶୀତତୋଯମାକାଂକ୍ଷନ୍ତୀଂ ଚ ମାନସେ
ମନରେ ସେ ଭଲ ରାନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଓ ଠଣ୍ଡା ପାଣି ଆଶା କରେ।