ପୁଷ୍ପେଷୁ ତୁଲନାପ୍ଯସ୍ଯା ନାସୀଦ୍ଦେଵୀଷୁ ଵା ମୁନେ
ମୁନି, ସେଠାରେ ଫୁଲମାନେ ମଧ୍ୟ କିମ୍ବା ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନଥିଲେ।
ଶିରୋଧାର୍ଯ୍ଯା ଚ ସର୍ଵେଷାମୀପ୍ସିତାଂ ଵିଶ୍ଵପାଵନୀମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ଶୋଭା ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ, ସେ ବିଶ୍ୱକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଥିଲେ।
ଇତି ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଚ ସଂପୂଜ୍ଯ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଚ ପ୍ରଣମେଦ୍ବୁଧଃ
ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ପୂଜା କରି, ଗୁଣଗାନ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇବା ଉଚିତ।
ନାରଦ ଉଵାଚ କଥଂ ସଂପ୍ରାପ ଵୈ ଜ୍ଞାନଂ ମେଧସୋ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଵରାତ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ମେଧା, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, କିପରି ଏହି ଜ୍ଞାନ ପାଇଲେ?
କସ୍ଯ ଵଂଶୋଦ୍ଭଵୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ମେଧସୋ ମୁନିସତ୍ତମ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମେଧା କେଉଁ ବଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ?
ସଖ୍ଯଂ ବଭୂଵ କୁତ୍ରାସ୍ଯ ଵା ପ୍ରଭୋ ନୃପଵୈଶ୍ଯଯୋଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ରାଜା ଓ ବ୍ୟାପାରୀଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ସଖ୍ୟତା କେଉଁଠି ଏବଂ କିପରି ଆରମ୍ଭ ହେଲା?
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ସ ଚ କୃତ୍ଵା ରାଜସୂଯଂ ଦ୍ଵିଜରାଜୋ ବଭୂଵ ହ
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ସେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରି, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ହେଲେ।
ଗୁରୁପତ୍ନ୍ଯାଂ ଚ ତାରାଯାଂ ତସ୍ଯାଭୂଚ୍ଚ ବୁଧଃ ସୁତଃ
ତାଙ୍କର ଗୁରୁଙ୍କ ଜନ୍ମା ତାରାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ତାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ବୁଧ ଜନ୍ମିଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ଅହୋ ଵ୍ଯତିକ୍ରମଂ ବ୍ରୂହି ଵେଦସ୍ଯ ଚ ମହାମୁନେ
ନାରଦ କହିଲେ: ହେ ମହାମୁନି, ଏହି ଅପରାଧ ଓ ବେଦ ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହ।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ତାରାଂ ସୁରଗୁରୋଃ ପତ୍ନୀଂ ଧର୍ମିଷ୍ଠାଂ ଚ ପତିଵ୍ରତାମ୍
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ତାରା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ଜନ୍ମା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପତିବ୍ରତା ଥିଲେ।
ସୁସ୍ନାତାଂ ସୁନ୍ଦରୀଂ ରମ୍ଯାଂ ପୀନୋନ୍ନତପଯୋଧରାମ୍
ସେ ନହାଇଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ଆକର୍ଷକ ଓ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଭରିପୁରା ଅସ୍ଥନିଥିଲେ।
ସୁଦତୀଂ କୋମଲାଂଗୀଂ ଚ ନଵଯୌଵନସଂଯୁତାମ୍
ସେ ମଧୁର ଦାନ୍ତ, କୋମଳ ଅଙ୍ଗ ଓ ତରୁଣ୍ୟର ନୂତନ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
କସ୍ତୂରୀବିନ୍ଦୁନା ସାର୍ଦ୍ଧମଧଶ୍ଚନ୍ଦନବିନ୍ଦୁନା 2.58.
ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ କଷ୍ଟୂରୀ ଚିହ୍ନ ଓ ତଳେ ଚନ୍ଦନର ଚିହ୍ନ ଥିଲା।
ଵାଯୁନାଽଧୋଵସ୍ତ୍ରହୀନାଂ ସକାମାଂ ରକ୍ତଲୋଚନାମ୍
ବାତାସରେ ତାଙ୍କ ତଳ ଜାମା ଖସିଯାଇଥିଲା, ସେ ଆକାଂକ୍ଷାପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଲାଲ ଆଖି ଥିଲେ।
ସସ୍ମିତାଂ ନମ୍ନଵକ୍ତ୍ରାଂ ଚ ଲଜ୍ଜଯା ଚନ୍ଦ୍ରଦର୍ଶନାମ୍
ସେ ହସୁଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଥିଲେ, ଲଜ୍ଜାରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନ୍ମଥାକ୍ରାନ୍ତଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋ ଲଜ୍ଜାଂ ଜହୌ ମୁନେ
ମୁନି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, କାମରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ସୁଵିଦଗ୍ଧେ ଵିଦଗ୍ଧାନାଂ ମନୋ ହରସି ସନ୍ତତମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରମା କହିଲେ: ହେ ଚତୁରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ହରିଯାଉଛ।
ନିଷେଵ୍ଯ ପ୍ରକୃତିଂ ଜନ୍ମସହସ୍ରେ କାମସାଗରେ
ହଜାର ଜନ୍ମ ଧରି ଏହି କାମସାଗରରେ ତୁମ ମୂଳ ସ୍ୱଭାବକୁ ଉପଭୋଗ କରିଛି—
ଅହୋ ତପସ୍ଵିନା ସାର୍ଦ୍ଧମଵିଦଗ୍ଧେନ ଵେଧସା
ହାୟ, ଏହି ତପସ୍ବୀ ସହିତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ଅବିବେକୀ ଭାବରେ କାମ କରିଛନ୍ତି।
କିଂ ଵା ସୁଖଂ ଚ ଵିଜ୍ଞାତମଵିଜ୍ଞେଷୁ ସମାଗମେ
ଯେଉଁମାନେ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଲେ କେଉଁ ସୁଖ ମିଳିପାରିବ?
କାମେନ କାମିନୀ ତ୍ଵଂ ଚ ଦଗ୍ଧାଽସି ଵ୍ଯର୍ଥମୀଶ୍ଵରି
ହେ ଈଶ୍ୱରୀ, ତୁମେ ପ୍ରେମିକ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟଥା ଦଗ୍ଧ ହେଇଛ, ଏହା ସବୁ ଅକାରଣ।
ଦିନେ ଦିନେ ଵୃଥା ଯାତି ଦୁର୍ଲଭଂ ନଵଯୌଵନମ୍
ଦିନ ପରେ ଦିନ ମୂଲ୍ୟବାନ ଯୌବନ ବ୍ୟର୍ଥରେ ଚାଲିଯାଉଛି।
ଶଶ୍ଵତ୍ତପସ୍ଯାଯୁକ୍ତଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣମାତ୍ମାନମୀପ୍ସିତମ୍ 2.58.
ସେ ସଦା ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ରହି, କେବଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଚାହାନ୍ତି।
ସର୍ଵକାମରସଜ୍ଞା ତ୍ଵଂ ନିଷ୍କାମଂ କାମମୀପ୍ସିତମ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତ କାମର ରସ ଜାଣ, କିନ୍ତୁ ନିଜେ କାମନା ଛାଡ଼ି କେବଳ କାମକୁ ଆଶା କରୁଛ।
ଅନ୍ଯଶ୍ଚ ତ୍ଵନ୍ମନଃକାମୋ ଭିନ୍ନଂ ତ୍ଵଦ୍ଭର୍ତୁରୀପ୍ସିତମ୍
ଅନ୍ୟ ଜଣେ, ଯାହାର ମନ ତୁମ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ, ସେ ତୁମର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛାଠାରୁ ଭିନ୍ନ କିଛି ଚାହେ।
ଵାସନ୍ତୀପୁଷ୍ପତଲ୍ପେ ଚ ଗନ୍ଧଚନ୍ଦନ ଚର୍ଚିତେ
ବସନ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲ ଶଯ୍ୟାରେ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ,
ସୁଗନ୍ଧ୍ଯୁତ୍ଫୁଲ୍ଲକୁସୁମେ ନିର୍ଜନେ ଚନ୍ଦନେ ଵନେ
ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଫୁଲିଥିବା ଏକାନ୍ତ ଚନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ,
ଚନ୍ଦନେ ଚମ୍ପକଵନେ ଶୀତଚମ୍ପକଵାଯୁନା
ଚନ୍ଦନ ଓ ଚମ୍ପକ ଉଦ୍ୟାନରେ, ଶୀତଳ ଚମ୍ପକ ପବନ ବହୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ,
ତାରୋଵାଚ ଅତ୍ରେରଭାଗ୍ଯାତ୍ତ୍ଵଂ ପୁତ୍ରୋ ଵ୍ଯର୍ଥଂ ତେ ଜନ୍ମ ଜୀଵନମ୍
ତାରା କହିଲେ: ଅତ୍ରିଙ୍କ ଅଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲ, ତୁମର ଜନ୍ମ ଓ ଜୀବନ ବ୍ୟର୍ଥ।
ଅରେ କୃତ୍ଵା ରାଜସୂଯମାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯସେ ବଲୀ
ଅରେ, ରାଜସୂୟ କରି ତୁମେ ନିଜକୁ ବଳବାନ୍ ଭାବୁଛ।