ଵୃନ୍ଦାଂ ଵୃନ୍ଦାଵନୀଂ ଵିଶ୍ଵପାଵନୀଂଵିଶ୍ଵପୂଜିତାମ୍
ବୃନ୍ଦା, ବୃନ୍ଦାବନୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।
ଏତନ୍ନାମାଷ୍ଟକଂ ଚୈତ ତ୍ସ୍ତୋତ୍ରଂ ନାମାର୍ଥସଂଯୁତମ୍
ଏହି ଅଷ୍ଟନାମ ଏବଂ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ନାମ ଓ ଅର୍ଥ ସହିତ ଯୁକ୍ତ।
କାର୍ତିକୀପୂର୍ଣିମାଯାଂ ଚ ତୁଲସ୍ଯା ଜନ୍ମ ମଙ୍ଗଲମ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ତୁଳସୀଙ୍କ ଶୁଭ ଜନ୍ମ ହୁଏ।
ତସ୍ଯାଂ ଯଃ ପୂଜଯେତ୍ତାଂ ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଵିଶ୍ଵପାଵନୀମ୍
ସେଇ ଦିନ ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭକ୍ତି ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି,
କାର୍ତ୍ତିକେ ତୁଲସୀପତ୍ରଂ ଵିଷ୍ଣଵେ ଯୋ ଦଦାତି ଚ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁଠି ଜଣେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦେଇଥାନ୍ତି,
ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରିଯାହୀନୋ ଲଭେତ୍ପ୍ରିଯାମ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ସନ୍ତାନହୀନ, ସେ ସନ୍ତାନ ପାଉଥାଏ; ପ୍ରିୟବିହୀନ, ସେ ପ୍ରିୟାକୁ ପୁନି ପାଏ।
ରୋଗୀ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ରୋଗାଦ୍ବଦ୍ଧୋ ମୁଚ୍ଯେତ ବନ୍ଧନାତ୍
ରୋଗୀ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ବନ୍ଧନରେ ଥିବା ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ଇପ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଧ୍ଯାନପୂଜାଵିଧିଂ ଶୃଣୁ
ଏଭଳି ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର କୁହାଯାଇଛି; ଏବେ ଧ୍ୟାନ ଓ ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀ ଶୁଣ।
ଯଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯେ ପୂଜଯେତ୍ତାଂ ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚାଵାହନଂ ଵିନା 2.22.
ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ, ଆବାହନ ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ ପୂଜା କର।
ତୁଲସୀଂ ପୁଷ୍ପସାରାଂ ଚ ସତୀଂ ପୂଜ୍ଯାଂ ମନୋହରାମ୍
ତୁଳସୀ, ଫୁଲର ସାର, ପବିତ୍ର, ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଆକର୍ଷକ।
ପୁଷ୍ପେଷୁ ତୁଲନାପ୍ଯସ୍ଯା ନାସୀଦ୍ଦେଵୀଷୁ ଵା ମୁନେ
ମୁନି, ସେଠାରେ ଫୁଲମାନେ ମଧ୍ୟ କିମ୍ବା ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନଥିଲେ।
ଶିରୋଧାର୍ଯ୍ଯା ଚ ସର୍ଵେଷାମୀପ୍ସିତାଂ ଵିଶ୍ଵପାଵନୀମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ଶୋଭା ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ, ସେ ବିଶ୍ୱକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଥିଲେ।
ଇତି ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଚ ସଂପୂଜ୍ଯ ସ୍ତୁତ୍ଵା ଚ ପ୍ରଣମେଦ୍ବୁଧଃ
ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ପୂଜା କରି, ଗୁଣଗାନ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇବା ଉଚିତ।
ନାରଦ ଉଵାଚ କଥଂ ସଂପ୍ରାପ ଵୈ ଜ୍ଞାନଂ ମେଧସୋ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଵରାତ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ମେଧା, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, କିପରି ଏହି ଜ୍ଞାନ ପାଇଲେ?
କସ୍ଯ ଵଂଶୋଦ୍ଭଵୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ମେଧସୋ ମୁନିସତ୍ତମ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମେଧା କେଉଁ ବଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ?
ସଖ୍ଯଂ ବଭୂଵ କୁତ୍ରାସ୍ଯ ଵା ପ୍ରଭୋ ନୃପଵୈଶ୍ଯଯୋଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ରାଜା ଓ ବ୍ୟାପାରୀଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ସଖ୍ୟତା କେଉଁଠି ଏବଂ କିପରି ଆରମ୍ଭ ହେଲା?
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ସ ଚ କୃତ୍ଵା ରାଜସୂଯଂ ଦ୍ଵିଜରାଜୋ ବଭୂଵ ହ
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ସେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରି, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ହେଲେ।
ଗୁରୁପତ୍ନ୍ଯାଂ ଚ ତାରାଯାଂ ତସ୍ଯାଭୂଚ୍ଚ ବୁଧଃ ସୁତଃ
ତାଙ୍କର ଗୁରୁଙ୍କ ଜନ୍ମା ତାରାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ତାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ବୁଧ ଜନ୍ମିଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ଅହୋ ଵ୍ଯତିକ୍ରମଂ ବ୍ରୂହି ଵେଦସ୍ଯ ଚ ମହାମୁନେ
ନାରଦ କହିଲେ: ହେ ମହାମୁନି, ଏହି ଅପରାଧ ଓ ବେଦ ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହ।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ତାରାଂ ସୁରଗୁରୋଃ ପତ୍ନୀଂ ଧର୍ମିଷ୍ଠାଂ ଚ ପତିଵ୍ରତାମ୍
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ତାରା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ଜନ୍ମା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ପତିବ୍ରତା ଥିଲେ।
ସୁସ୍ନାତାଂ ସୁନ୍ଦରୀଂ ରମ୍ଯାଂ ପୀନୋନ୍ନତପଯୋଧରାମ୍
ସେ ନହାଇଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ଆକର୍ଷକ ଓ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଭରିପୁରା ଅସ୍ଥନିଥିଲେ।
ସୁଦତୀଂ କୋମଲାଂଗୀଂ ଚ ନଵଯୌଵନସଂଯୁତାମ୍
ସେ ମଧୁର ଦାନ୍ତ, କୋମଳ ଅଙ୍ଗ ଓ ତରୁଣ୍ୟର ନୂତନ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
କସ୍ତୂରୀବିନ୍ଦୁନା ସାର୍ଦ୍ଧମଧଶ୍ଚନ୍ଦନବିନ୍ଦୁନା 2.58.
ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ କଷ୍ଟୂରୀ ଚିହ୍ନ ଓ ତଳେ ଚନ୍ଦନର ଚିହ୍ନ ଥିଲା।
ଵାଯୁନାଽଧୋଵସ୍ତ୍ରହୀନାଂ ସକାମାଂ ରକ୍ତଲୋଚନାମ୍
ବାତାସରେ ତାଙ୍କ ତଳ ଜାମା ଖସିଯାଇଥିଲା, ସେ ଆକାଂକ୍ଷାପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଲାଲ ଆଖି ଥିଲେ।
ସସ୍ମିତାଂ ନମ୍ନଵକ୍ତ୍ରାଂ ଚ ଲଜ୍ଜଯା ଚନ୍ଦ୍ରଦର୍ଶନାମ୍
ସେ ହସୁଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଥିଲେ, ଲଜ୍ଜାରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନ୍ମଥାକ୍ରାନ୍ତଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରୋ ଲଜ୍ଜାଂ ଜହୌ ମୁନେ
ମୁନି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, କାମରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ସୁଵିଦଗ୍ଧେ ଵିଦଗ୍ଧାନାଂ ମନୋ ହରସି ସନ୍ତତମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରମା କହିଲେ: ହେ ଚତୁରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ହରିଯାଉଛ।
ନିଷେଵ୍ଯ ପ୍ରକୃତିଂ ଜନ୍ମସହସ୍ରେ କାମସାଗରେ
ହଜାର ଜନ୍ମ ଧରି ଏହି କାମସାଗରରେ ତୁମ ମୂଳ ସ୍ୱଭାବକୁ ଉପଭୋଗ କରିଛି—
ଅହୋ ତପସ୍ଵିନା ସାର୍ଦ୍ଧମଵିଦଗ୍ଧେନ ଵେଧସା
ହାୟ, ଏହି ତପସ୍ବୀ ସହିତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ଅବିବେକୀ ଭାବରେ କାମ କରିଛନ୍ତି।
କିଂ ଵା ସୁଖଂ ଚ ଵିଜ୍ଞାତମଵିଜ୍ଞେଷୁ ସମାଗମେ
ଯେଉଁମାନେ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଲେ କେଉଁ ସୁଖ ମିଳିପାରିବ?