ରେମେ ରମାପତିସ୍ତତ୍ର ରାମଯା ସହ ନାରଦ ସର୍ଵଂ ଵିତର୍କଯାମାସ କସ୍ତ୍ଵମେଵେତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ସେଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି ରାମାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କଲେ; ନାରଦ ସବୁ ବିଚାର କରି 'ତୁ କିଏ?' ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ତୁଲସ୍ଯୁଵାଚ
ତୁଳସୀ କହିଲେ:
ଦୂରୀକୃତଂ ମତ୍ସତୀତ୍ଵମଥଵା ତ୍ଵାଂ ଶପାମହେ
ମୋର ସତୀତ୍ୱ ଦୂର କରାଯାଇଛି, ନାହିଁଲେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେବି।
ଦଧାର ଲୀଲଯା ବ୍ରହ୍ମନ୍ସ୍ଵାଂ ମୂର୍ତିଂ ସୁମନୋହରାମ୍ ନଵୀନନୀରଦ ଶ୍ଯାମଂ ଶରତ୍ପଙ୍କଜଲୋଚନମ୍ ।। 2.21.
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଖେଳରେ ନିଜର ଅତି ମନୋହର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ — ନବୀନ ବର୍ଷା ମେଘ ପରି ଶ୍ୟାମ, ଶରତର ପଦ୍ମ ଫୁଲ ପରି ଚକ୍ଷୁ।
କୋଟିକନ୍ଦର୍ପଲୀଲାଭଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତମ୍
ସେ ଦଶ ମିଳିଅନ କାମଦେବଙ୍କର ଆକର୍ଷଣ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ରତ୍ନର ଗହଣାରେ ସଜିଥିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାମିନୀ କାମାନ୍ମୂର୍ଛାଂ ସଂପ୍ରାପ ଲୀଲଯା
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଏକ ଆଗ୍ରହୀ ନାରୀ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଅଚେତନ ହେଇ ଖେଳିଖେଳି ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ।
ହେ ନାଥ ତେ ଦଯା ନାସ୍ତି ପାଷାଣ ସଦୃଶସ୍ଯ ଚ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ପାଷାଣ ସମାନ, ତୁମେ କୌଣସି କରୁଣା ଦେଖାନାହାନ୍ତି।
ପାଷାଣସଦୃଶସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଦଯାହୀନୋ ଯତଃ ପ୍ରଭୋ
ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ପାଷାଣ ସମାନ ଏବଂ କରୁଣାହୀନ।
ଯେ ଵଦନ୍ତି ଦଯାସିନ୍ଧୁଂ ତ୍ଵାଂ ତେ ଭ୍ରାନ୍ତା ନ ସଂଶଯଃ
ଯେମାନେ ତୁମକୁ କରୁଣାର ସାଗର ବୋଲି କହନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭ୍ରମିତ।
ଦୁର୍ଵୃତ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ନ ଜାନାସି ପରଵ୍ଯଥାମ୍
ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିଲେ, ତଥାପି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ବୁଝିନାହାନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ମହାସାଧ୍ଵୀ ନିପତ୍ଯ ଚରଣେ ହରେଃ
ଏଭଳି କହି ମହାସାଧ୍ବୀ ହରିଙ୍କର ପାଦରେ ପଡିଗଲେ।
ତସ୍ଯାଶ୍ଚ କରୁଣାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କରୁଣାମଯସାଗରଃ
ତାଙ୍କର କରୁଣା ଦେଖି କରୁଣାର ସାଗର ଅନୁଭୂତି ହେଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ତ୍ଵଦର୍ଥେ ଶଙ୍ଖଚୂଡଶ୍ଚ ଚକାର ସୁଚିରଂ ତପଃ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ତୁମ ପାଇଁ ଶଂଖଚୂଡ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
କୃତ୍ଵା ତ୍ଵାଂ କାମିନୀଂ କାମୀ ଵିଜହାର ଚ ତତ୍ଫଲାତ୍ 2.21.
ତାହାର ଫଳରେ, ସେ ତୁମକୁ ଅଧିକ ଆଗ୍ରହୀ ନାରୀ ଭାବରେ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ।
ଇଦଂ ଶରୀରଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଚ ଦିଵ୍ଯଂ ଦେହଂ ଵିଧାଯ ଚ
ଏହି ଶରୀରକୁ ଛାଡି ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ଇଯଂ ତନୁର୍ନଦୀରୂପା ଗଣ୍ଡକୀତି ଚ ଵିଶ୍ରୁତା
ତୁମର ଏହି ଶରୀର ନଦୀ ଭାବେ ପରିଣତ ହୋଇ, ଗଣ୍ଡକୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ତଵ କେଶସମୂହାଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯଵୃକ୍ଷା ଭଵନ୍ତ୍ଵିତି
ତୁମର କେଶର ଗୁଛା ପୁଣ୍ୟ ବୃକ୍ଷ ହେଉ।
ତ୍ରିଲୋକେଷୁ ଚ ପୁଷ୍ପାଣାଂ ପତ୍ରାଣାଂ ଦେଵପୂଜନେ
ତିନି ଲୋକରେ, ଦେବପୂଜା ପାଇଁ ଫୁଲ ଓ ପତ୍ର ଭାବରେ,
ସ୍ଵର୍ଗେ ମର୍ତ୍ଯେ ଚ ପାତାଲେ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ମମ ସନ୍ନିଧୌ
ସ୍ୱର୍ଗ, ମୃତ୍ୟୁଲୋକ, ପାତାଳ ଓ ବୈକୁଣ୍ଠରେ, ମୋର ସାମ୍ନାରେ,
ଗୋଲୋକେ ଵିରଜାତୀରେ ରାସେ ଵୃନ୍ଦାଵନେ ଭୁଵି
ଗୋଲୋକରେ, ବିରଜା ନଦୀର କୂଳରେ, ରାସ ମହୋତ୍ସବରେ, ଭୂମିରେ ବୃନ୍ଦାବନରେ,
ମାଧଵୀକେତକୀକୁନ୍ଦମଲ୍ଲିକାମାଲତୀଵନେ
ମାଧବୀ, କେତକୀ, କୁନ୍ଦ, ମଲ୍ଲିକା, ମାଲତୀ ଫୁଲର ଜଙ୍ଗଲରେ,
ତୁଲସୀତରୁମୂଲେ ଚ ପୁଣ୍ଯଦେଶେ ସୁପୁଣ୍ଯଦେ
ତୁଳସୀ ଗଛର ମୂଳରେ, ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ଅତିପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ,
ତତ୍ରୈଵ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ସମଧିଷ୍ଠାନମେଵ ଚ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ନିବାସ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅଛି ।
ସ ସ୍ନାତଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ଦୀକ୍ଷିତଃ 2.21.
ସେ ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିଛି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଦିକ୍ଷିତ ହୋଇଛି ବୋଲି ଗଣାଯିବ ।
ସୁଧାଘଟସହସ୍ରେଣ ସା ତୁଷ୍ଟିର୍ନ ଭଵେଦ୍ଧରେଃ
ହଜାର ଘଡ଼ି ଅମୃତ ଦେଇ ମଧ୍ୟ, ଏପରି ସନ୍ତୋଷ ହରିଙ୍କୁ ମିଳେନାହିଁ ।
ଗଵାମଯୁତଦାନେନ ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ନରଃ
ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ଦଶ ହଜାର ଗାଁ ଦାନ କରି ଯେଉଁ ଫଳ ପାଏ—
ତୁଲସୀପତ୍ରତୋଯଂ ଚ ମୃତ୍ଯୁକାଲେ ଚ ଯୋ ଲଭେତ୍
ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଯଦି କେହି ତୁଳସୀ ପତ୍ର ସହିତ ପାଣି ପାଏ—
ନିତ୍ଯଂ ଯସ୍ତୁଲସୀ ତୋଯଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ଯୋ ନରଃ
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ଭକ୍ତି ସହିତ ତୁଳସୀ ପାଣି ଗ୍ରହଣ କରେ—
ନିତ୍ଯଂ ଯସ୍ତୁଲସୀଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପୂଜଯେନ୍ମାଂ ଚ ମାନଵଃ
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ତୁଳସୀ ଦେଇ ମୋତେ ପୂଜା କରେ—
ତୁଲସୀଂ ସ୍ଵକରେ ଧୃତ୍ଵା ଦେହେ ଧୃତ୍ଵା ଚ ମାନଵଃ
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ହାତରେ ତୁଳସୀ ଧରେ କିମ୍ବା ଦେହରେ ରଖେ—