ପୂଜୋପଯୁକ୍ତଂ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଯଦ୍ଯଦ୍ଵେଦେ ନିରୂପିତମ୍
ବେଦରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ପୂଜା ଉପଯୋଗୀ ଭୋଗ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଛି,
ନଵନୀତଂ ଦଧି କ୍ଷୀରଂ ଲାଜାଂଶ୍ଚ ତିଲଲଡ୍ଡୁକାନ୍
ନୂତନ ମଖନ, ଦହି, ଦୁଧ, ଲାଯା, ଏବଂ ତିଳ ଲଡ଼ୁ,
ସ୍ଵସ୍ତିକଂ ଶର୍କରାଂ ଶୁକ୍ଲଧାନ୍ଯସ୍ଯାକ୍ଷତମକ୍ଷତମ୍ 2.4.
ସ୍ୱସ୍ତିକ, ଚିନି, ଧଳା ଅଭାଗ୍ନ ଧାନ୍ୟ, ଏବଂ ଅଭାଗ୍ନ ଚାଉଳ,
ଘୃତସୈନ୍ଧଵସଂସ୍କାରୈର୍ହଵିଷ୍ଯୈର୍ଵ୍ଯଞ୍ଜନୈସ୍ତଥା
ଘୃତ ଓ ସେନ୍ଧା ଲୁଣରେ ପକାଯାଇଥିବା ହବିଷ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍କା ତରକାରି,
ପିଷ୍ଟକଂ ସ୍ଵସ୍ତିକସ୍ଯାପି ପକ୍ଵରମ୍ଭାଫଲସ୍ଯ ଚ
ପିଠା, ସ୍ୱସ୍ତିକ ଏବଂ ଋତୁ ଆରମ୍ଭର ପକ୍କା ଫଳ,
ନାରିକେଲଂ ତଦୁଦକଂ କେଶରଂ ମୂଲମାର୍ଦ୍ରକମ୍ କାଲଦେଶୋଦ୍ଭଵଂ ପକ୍ଵଫଲଂ ଶୁକ୍ଲଂ ସୁସଂସ୍କୃତମ୍
ନାଡ଼ିଆ, ତାହାର ପାଣି, କେଶର, ତରୁଣ ଅଦା, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ପକ୍କା ଧଳା ଭଲ ଫଳ,
ସୁଗନ୍ଧି ଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପଂ ଚ ଗନ୍ଧାଢ୍ଯଂ ଶୁକ୍ଲଚନ୍ଦନମ୍ ମାଲ୍ଯଂ ଚ ଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପାଣାଂ ମୁକ୍ତାହୀରାଦିଭୂଷଣମ୍
ସୁଗନ୍ଧିତ ଧଳା ଫୁଲ, ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଧଳା ଫୁଲର ମାଳା, ମୁକ୍ତା ଓ ମଣିର ଅଳଙ୍କାର,
ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଚ ଶ୍ରୁତୌ ଧ୍ଯାନଂ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ଶ୍ରୁତିସୁନ୍ଦରମ୍
ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଶୁଣାଯାଇଥିବା, ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଧ୍ୟାନ,
ସରସ୍ଵତୀଂ ଶୁକ୍ଲଵର୍ଣାଂ ସସ୍ମିତାଂ ସୁମନୋହରାମ୍
ଧଳା ରଙ୍ଗର, ହସୁଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ,
ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକାଧାନାଂ ସସ୍ମିତାଂ ସୁମନୋହରାମ୍
ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ହସୁଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ,
ସୁପୂଜିତାଂ ସୁରଗଣୈର୍ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦିଭିଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଯେଉଁଠି ଭଲଭାବେ ପୂଜା କରନ୍ତି,
ଏଵଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଚ ମୂଲେନ ସର୍ଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ଏପରି ଧ୍ୟାନ କରି, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦାନ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି,
ଯେଷାଂ ସ୍ଯାଦିଷ୍ଟଦେଵୀଯଂ ତେଷାଂ ନିତ୍ଯଂ ଶୁଭଂ ମୁନେ 2.4.
ଯାହାଙ୍କର ଇଷ୍ଟଦେବୀ ସେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ, ମୁନି।
ସର୍ଵୋପଯୁକ୍ତମୂଲଂ ଚ ଵୈଦିକାଷ୍ଟାକ୍ଷରଃ ପରଃ ସରସ୍ଵତୀ ଚତୁର୍ଥ୍ଯନ୍ତୋ ଵହ୍ନିଜାଯାନ୍ତ ଏଵ ଚ
ସମସ୍ତ ଉପଚାର ପାଇଁ ଯେଉଁ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବେଦିକ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ଚତୁର୍ଥୀ ରୂପରେ 'ସରସ୍ୱତୀ' ଓ 'ଅଗ୍ନିଜାୟା' ରେ ଶେଷ ହୁଏ।
ଶ୍ରୀଂ ହ୍ରୀଂ ସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା
ଶ୍ରୀଂ ହ୍ରୀଂ, ମୁଁ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ପୁରା ନାରାଯଣଶ୍ଚେମଂ ଵାଲ୍ମୀକାଯ କୃପାନିଧିଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ଦୟାମୟ ନାରାୟଣ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଟି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଭୃଗୁର୍ଦଦୌ ଚ ଶୁକ୍ରାଯ ପୁଷ୍କରେ ସୂର୍ଯ୍ଯପର୍ଵଣି
ଭୃଗୁ ଏହାକୁ ପୁଷ୍କର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା ଦିନରେ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଭୃଗଵେ ଚ ଦଦୌ ତୁଷ୍ଟୋ ବ୍ରହ୍ମା ବଦରିକାଶ୍ରମେ ଵିଭାଣ୍ଡକୋ ଦଦୌ ମେରାଵୃଷ୍ଯଶୃଙ୍ଗାଯ ଧୀମତେ
ବଦରିକା ଆଶ୍ରମରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବ୍ରହ୍ମା ଏହାକୁ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ବିଭାଣ୍ଡକ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଧୀର ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ।
ଶିଵଃ କଣାଦମୁନଯେ ଗୌତମାଯ ଦଦୌ ମୁନେ
ଶିବ ଏହି ମନ୍ତ୍ର କଣାଦ ମୁନିଙ୍କୁ ଏବଂ ଗୌତମଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ମୁନି।
ଶେଷଃ ପାଣିନଯେ ଚୈଵ ଭରଦ୍ଵାଜାଯ ଧୀମତେ
ଶେଷ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପାଣିନିଙ୍କୁ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଚତୁର୍ଲକ୍ଷଜପେନୈଵ ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧିର୍ଭଵେନ୍ନୃଣାମ୍
ଏହି ମନ୍ତ୍ରଟି ଚାରି ଲକ୍ଷ ଥର ପଢିଲେ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସଫଳତା ମିଳେ।
କଵଚଂ ଶୃଣୁ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଵିଧିନା ପୁରା
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଯେ କବଚ ଦେଇଥିଲେ, ତାହା ଶୁଣ।
ଭୃଗୁରୁଵାଚ ସର୍ଵଜ୍ଞ ସର୍ଵଜନକ ସର୍ଵପୂଜକପୂଜିତ ।। 2.4.
ଭୃଗୁ କହିଲେ: "ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କର ଜନକ, ସମସ୍ତ ପୂଜାକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।"
ସରସ୍ଵତ୍ଯାଶ୍ଚ କଵଚଂ ବ୍ରୂହି ଵିଶ୍ଵଜଯଂ ପ୍ରଭୋ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ବିଶ୍ୱବିଜୟୀ କବଚ କଥା ମୋତେ କୁହ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ଶ୍ରୁତିସାରଂ ଶ୍ରୁତିସୁଖଂ ଶ୍ରୁତ୍ଯୁକ୍ତଂ ଶ୍ରୁତିପୂଜିତମ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: "ଏହା ବେଦର ସାର, ଶୁଣିବାକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଏବଂ ବେଦ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।"
ଉକ୍ତଂ କୃଷ୍ଣେନ ଗୋଲୋକେ ମହ୍ଯଂ ଵୃନ୍ଦାଵନେ ଵନେ
ଗୋଲୋକରେ ବୃନ୍ଦାବନ ଅଟରେ କୃଷ୍ଣ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମୋତେ କହିଥିଲେ।
ଅତୀଵ ଗୋପନୀଯଂ ଚ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷସମଂ ପରମ୍
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ବହୁତ ଗୁପ୍ତ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ସମାନ।
ଯଦ୍ଧୃତ୍ଵା ପଠନାଦ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ବୁଦ୍ଧିମାଂଶ୍ଚ ବୃହସ୍ପତିଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ମନେ ରଖି ପଢିଲେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ହୋଇଥିଲେ।
ପଠନାଦ୍ଧାରଣାଦ୍ଵାଗ୍ଗ୍ମୀ କଵୀନ୍ଦ୍ରୋ ଵାଲ୍ମିକୀ ମୁନିଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ପଢି ମନେ ରଖିବାଦ୍ୱାରା, କବିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମହାମୁନି ବାଲ୍ମୀକି ଚତୁର୍ ଓ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇଥିଲେ।
କଣାଦୋ ଗୌତମଃ କଣ୍ଵଃ ପାଣିନିଃ ଶାକଟାଯନଃ
କଣାଦ, ଗୌତମ, କଣ୍ବ, ପାଣିନି ଏବଂ ଶାକଟାୟନ,