ପଠିଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ଵିଦ୍ଵାଂସଃ ପୂଜାକାଲେ ଚ ପୂଜିତେ
ବିଦ୍ୱାନମାନେ ପୂଜାବେଳେ ଏହା ପଢିବେ, ଓ ପୂଜା ସମୟରେ ପଢାଯିବ।
ତତସ୍ତତ୍ପୂଜନଂ ଚକ୍ରୁର୍ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଏହି ପୂଜା କଲେ।
ସର୍ଵେ ଦେଵାଶ୍ଚ ମନଵୋ ନୃପା ଵା ମାନଵାଦଯଃ 2.4.
ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମନୁମାନେ, ରାଜାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ପୂଜୋପଯୁକ୍ତଂ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ପୁଷ୍ପଂ ଵା ଚନ୍ଦନାଦିକମ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ପୂଜାରେ ବ୍ୟବହୃତ ନୈବେଦ୍ୟ, ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ,
ଵଦ ଵେଦଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୋତୁଂ କୌତୂହଲଂ ମମ
ବେଦ ଜାଣିଥିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ, ମୋତେ କୁହ, ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଜଗନ୍ମାତୁଃ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଃ ପୂଜାଵିଧିସମନ୍ଵିତାମ୍
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ମା ଶରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା—
ମାଘସ୍ଯ ଶୁକ୍ଲପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ଵିଦ୍ଯାରମ୍ଭଦିନେଽପି ଚ
ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ ଦିନରେ, ଏବଂ ପାଠାରମ୍ଭ ଦିନରେ,
ସ୍ନାତ୍ଵା ନିତ୍ଯକ୍ରିଯାଂ କୃତ୍ଵା ଘଟଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଭକ୍ତିତଃ
ସ୍ନାନ କରି, ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଏକ ଘଡ଼ା ରଖିବା ଉଚିତ।
ଗଣେଶଂ ଚ ଦିନେଶଂ ଚ ଵହ୍ନିଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶିଵଂ ଶିଵାମ୍
ଗଣେଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଏବଂ ଶିବାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଧ୍ଯାନେନ ଵକ୍ଷ୍ଯମାଣେନ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ବାହ୍ଯଘଟେ ବୁଧଃ
ଯେପରି ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ହେବ, ସେପରି ଧ୍ୟାନ କରି, ବାହାର ଘଡ଼ାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ।
ପୂଜୋପଯୁକ୍ତଂ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ଯଦ୍ଯଦ୍ଵେଦେ ନିରୂପିତମ୍
ବେଦରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ପୂଜା ଉପଯୋଗୀ ଭୋଗ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଛି,
ନଵନୀତଂ ଦଧି କ୍ଷୀରଂ ଲାଜାଂଶ୍ଚ ତିଲଲଡ୍ଡୁକାନ୍
ନୂତନ ମଖନ, ଦହି, ଦୁଧ, ଲାଯା, ଏବଂ ତିଳ ଲଡ଼ୁ,
ସ୍ଵସ୍ତିକଂ ଶର୍କରାଂ ଶୁକ୍ଲଧାନ୍ଯସ୍ଯାକ୍ଷତମକ୍ଷତମ୍ 2.4.
ସ୍ୱସ୍ତିକ, ଚିନି, ଧଳା ଅଭାଗ୍ନ ଧାନ୍ୟ, ଏବଂ ଅଭାଗ୍ନ ଚାଉଳ,
ଘୃତସୈନ୍ଧଵସଂସ୍କାରୈର୍ହଵିଷ୍ଯୈର୍ଵ୍ଯଞ୍ଜନୈସ୍ତଥା
ଘୃତ ଓ ସେନ୍ଧା ଲୁଣରେ ପକାଯାଇଥିବା ହବିଷ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍କା ତରକାରି,
ପିଷ୍ଟକଂ ସ୍ଵସ୍ତିକସ୍ଯାପି ପକ୍ଵରମ୍ଭାଫଲସ୍ଯ ଚ
ପିଠା, ସ୍ୱସ୍ତିକ ଏବଂ ଋତୁ ଆରମ୍ଭର ପକ୍କା ଫଳ,
ନାରିକେଲଂ ତଦୁଦକଂ କେଶରଂ ମୂଲମାର୍ଦ୍ରକମ୍ କାଲଦେଶୋଦ୍ଭଵଂ ପକ୍ଵଫଲଂ ଶୁକ୍ଲଂ ସୁସଂସ୍କୃତମ୍
ନାଡ଼ିଆ, ତାହାର ପାଣି, କେଶର, ତରୁଣ ଅଦା, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ପକ୍କା ଧଳା ଭଲ ଫଳ,
ସୁଗନ୍ଧି ଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପଂ ଚ ଗନ୍ଧାଢ୍ଯଂ ଶୁକ୍ଲଚନ୍ଦନମ୍ ମାଲ୍ଯଂ ଚ ଶୁକ୍ଲପୁଷ୍ପାଣାଂ ମୁକ୍ତାହୀରାଦିଭୂଷଣମ୍
ସୁଗନ୍ଧିତ ଧଳା ଫୁଲ, ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଧଳା ଫୁଲର ମାଳା, ମୁକ୍ତା ଓ ମଣିର ଅଳଙ୍କାର,
ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଚ ଶ୍ରୁତୌ ଧ୍ଯାନଂ ପ୍ରଶସ୍ତଂ ଶ୍ରୁତିସୁନ୍ଦରମ୍
ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଶୁଣାଯାଇଥିବା, ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଧ୍ୟାନ,
ସରସ୍ଵତୀଂ ଶୁକ୍ଲଵର୍ଣାଂ ସସ୍ମିତାଂ ସୁମନୋହରାମ୍
ଧଳା ରଙ୍ଗର, ହସୁଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ,
ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକାଧାନାଂ ସସ୍ମିତାଂ ସୁମନୋହରାମ୍
ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ହସୁଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ,
ସୁପୂଜିତାଂ ସୁରଗଣୈର୍ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦିଭିଃ
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଯେଉଁଠି ଭଲଭାବେ ପୂଜା କରନ୍ତି,
ଏଵଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଚ ମୂଲେନ ସର୍ଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ଏପରି ଧ୍ୟାନ କରି, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦାନ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି,
ଯେଷାଂ ସ୍ଯାଦିଷ୍ଟଦେଵୀଯଂ ତେଷାଂ ନିତ୍ଯଂ ଶୁଭଂ ମୁନେ 2.4.
ଯାହାଙ୍କର ଇଷ୍ଟଦେବୀ ସେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ, ମୁନି।
ସର୍ଵୋପଯୁକ୍ତମୂଲଂ ଚ ଵୈଦିକାଷ୍ଟାକ୍ଷରଃ ପରଃ ସରସ୍ଵତୀ ଚତୁର୍ଥ୍ଯନ୍ତୋ ଵହ୍ନିଜାଯାନ୍ତ ଏଵ ଚ
ସମସ୍ତ ଉପଚାର ପାଇଁ ଯେଉଁ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବେଦିକ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ଚତୁର୍ଥୀ ରୂପରେ 'ସରସ୍ୱତୀ' ଓ 'ଅଗ୍ନିଜାୟା' ରେ ଶେଷ ହୁଏ।
ଶ୍ରୀଂ ହ୍ରୀଂ ସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା
ଶ୍ରୀଂ ହ୍ରୀଂ, ମୁଁ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ପୁରା ନାରାଯଣଶ୍ଚେମଂ ଵାଲ୍ମୀକାଯ କୃପାନିଧିଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ଦୟାମୟ ନାରାୟଣ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଟି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଭୃଗୁର୍ଦଦୌ ଚ ଶୁକ୍ରାଯ ପୁଷ୍କରେ ସୂର୍ଯ୍ଯପର୍ଵଣି
ଭୃଗୁ ଏହାକୁ ପୁଷ୍କର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା ଦିନରେ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଭୃଗଵେ ଚ ଦଦୌ ତୁଷ୍ଟୋ ବ୍ରହ୍ମା ବଦରିକାଶ୍ରମେ ଵିଭାଣ୍ଡକୋ ଦଦୌ ମେରାଵୃଷ୍ଯଶୃଙ୍ଗାଯ ଧୀମତେ
ବଦରିକା ଆଶ୍ରମରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବ୍ରହ୍ମା ଏହାକୁ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ବିଭାଣ୍ଡକ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଧୀର ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ।
ଶିଵଃ କଣାଦମୁନଯେ ଗୌତମାଯ ଦଦୌ ମୁନେ
ଶିବ ଏହି ମନ୍ତ୍ର କଣାଦ ମୁନିଙ୍କୁ ଏବଂ ଗୌତମଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ମୁନି।
ଶେଷଃ ପାଣିନଯେ ଚୈଵ ଭରଦ୍ଵାଜାଯ ଧୀମତେ
ଶେଷ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପାଣିନିଙ୍କୁ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।