ତେଜସା ମତ୍ସମାସ୍ତାଶ୍ଚ ରୂପେଣ ଚ ଗୁଣେନ ଚ
ସେମାନେ ଶକ୍ତି, ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ମୋତେ ସମାନ।
ସଂକ୍ଷେପମାସାଂ ଚରିତଂ ପୁଣ୍ଯଦଂ ଅତିସୁନ୍ଦରମ୍
ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲେ, ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଓ ବହୁତ ସୁନ୍ଦର।
ଦୁର୍ଗାଯାଶ୍ଚୈଵ ରାଧାଯା ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଚରିତଂ ମହତ୍ 2.4.
ଦୁର୍ଗା ଓ ରାଧାଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ଓ ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ—
ଆଦୌ ସରସ୍ଵତୀପୂଜା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣେନ ଵିନିର୍ମିତା
ଆରମ୍ଭରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପୂଜା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।
ଆଵିର୍ଭୂତା ଯଦା ଦେଵୀ ଵକ୍ତ୍ରତଃ କୃଷ୍ଣଯୋଷିତଃ
ଯେତେବେଳେ ଦେବୀ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କର ମୁଖରୁ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ—
ସ ଚ ଵିଜ୍ଞାଯ ତଦ୍ଭାଵଂ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵମାତରମ୍
ସେ ସବୁକିଛି ଜାଣୁଥିବା, ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପକୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମାଆ ଭାବେ ଚିହ୍ନିଲେ—
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ଯୁଵାନଂ ସୁନ୍ଦରଂ ସର୍ଵଗୁଣଯୁକ୍ତଂ ଚ ମତ୍ସମମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଯୁବତୀ, ସୁନ୍ଦର, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ମୋ ପରି ସମାନ—
କାମଦଂ କାମିନୀନାଂ ଚ ତାସାଂ ତଂ କାମପୂରକମ୍
ସେ, ଜନନୀମାନଙ୍କ ଆଶା ପୂରଣ କରୁଥିବା, ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
କାନ୍ତେ କାନ୍ତଂ ଚ ମାଂ କୃତ୍ଵା ଯଦି ସ୍ଥାତୁମିହେଚ୍ଛସି
ପ୍ରିୟେ, ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ତୁମର ପ୍ରିୟଜନ କରି ଏଠାରେ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ,
ଯୋ ଯସ୍ମାଦ୍ବଲଵାନ୍ଵାଽପି ତତୋଽନ୍ଯଂ ରକ୍ଷିତୁଂ କ୍ଷମଃ
ଯିଏ ଅନ୍ୟଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ଅନ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରେ।
ସର୍ଵେଶସ୍ସର୍ଵଶାସ୍ତାଽହଂ ରାଧାଂ ରାଧିତୁମକ୍ଷମଃ
ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ତଥାପି ମୁଁ ରାଧାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରୁନି।
ପ୍ରାଣାଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵୀ ସା ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ଚ କଃ କ୍ଷମଃ
ସେ ଜୀବନର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ; ଜୀବନକୁ କିଏ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବ?
ତ୍ଵଂ ଭଦ୍ରେ ଗଚ୍ଛ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ତଵ ଭଦ୍ରଂ ଭଵିଷ୍ଯତି 2.4.
ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାଅ; ତୁମର ଭଲ ହେବ।
ଵିଵର୍ଜିତା ଲୋଭମୋହକାମକୋପେନ ହିଂସଯା
ଲୋଭ, ମୋହ, କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ହିଂସାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ,
ତଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଭଵ ପ୍ରୀତ୍ଯା ସୁଖଂ କାଲଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯତି
ସେଠାରେ ସେଙ୍ଗଠି ଭଲପାଇବା ସହିତ ରୁହ; ତୁମର ସମୟ ସୁଖରେ କଟିବ।
ପ୍ରତିଵିଶ୍ଵେଷୁ ତେ ପୂଜାଂ ମହତୀଂ ତେ ମୁଦାଽନ୍ଵିତାଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକରେ, ତୁମର ପୂଜା ଅନେକ ଆନନ୍ଦରେ କରାଯିବ।
ମାନଵା ମନଵୋ ଦେଵା ମୁନୀନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚ ମୁମୁକ୍ଷଵଃ
ମଣିଷ, ମନୁମାନେ, ଦେବତାମାନେ, ମହାମୁନିମାନେ ଓ ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବାମାନେ
ମଦ୍ଵରେଣ କରିଷ୍ଯନ୍ତି କଲ୍ପେ କଲ୍ପେ ଯଥାଵିଧି
ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ପୂଜା କରିବେ।
କାଣ୍ଵଶାଖୋକ୍ତଵିଧିନା ଧ୍ଯାନେନ ସ୍ତଵନେନ ଚ
କାଣ୍ବ ଶାଖାର କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଧ୍ୟାନ ଓ ସ୍ତୁତି ସହିତ,
କୃତ୍ଵା ସୁଵର୍ଣଗୁଟିକାଂ ଗନ୍ଧଚନ୍ଦନ ଚର୍ଚ୍ଚିତାମ୍
ସୁନାର ଗୁଟିକା ତିଆରି କରି, ଗନ୍ଧ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ,
ପଠିଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ଵିଦ୍ଵାଂସଃ ପୂଜାକାଲେ ଚ ପୂଜିତେ
ବିଦ୍ୱାନମାନେ ପୂଜାବେଳେ ଏହା ପଢିବେ, ଓ ପୂଜା ସମୟରେ ପଢାଯିବ।
ତତସ୍ତତ୍ପୂଜନଂ ଚକ୍ରୁର୍ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶ୍ଵରାଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ଏହି ପୂଜା କଲେ।
ସର୍ଵେ ଦେଵାଶ୍ଚ ମନଵୋ ନୃପା ଵା ମାନଵାଦଯଃ 2.4.
ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମନୁମାନେ, ରାଜାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ପୂଜୋପଯୁକ୍ତଂ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ପୁଷ୍ପଂ ଵା ଚନ୍ଦନାଦିକମ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ପୂଜାରେ ବ୍ୟବହୃତ ନୈବେଦ୍ୟ, ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ,
ଵଦ ଵେଦଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୋତୁଂ କୌତୂହଲଂ ମମ
ବେଦ ଜାଣିଥିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ, ମୋତେ କୁହ, ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଜଗନ୍ମାତୁଃ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଃ ପୂଜାଵିଧିସମନ୍ଵିତାମ୍
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ମା ଶରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା—
ମାଘସ୍ଯ ଶୁକ୍ଲପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ଵିଦ୍ଯାରମ୍ଭଦିନେଽପି ଚ
ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ ଦିନରେ, ଏବଂ ପାଠାରମ୍ଭ ଦିନରେ,
ସ୍ନାତ୍ଵା ନିତ୍ଯକ୍ରିଯାଂ କୃତ୍ଵା ଘଟଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଭକ୍ତିତଃ
ସ୍ନାନ କରି, ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଏକ ଘଡ଼ା ରଖିବା ଉଚିତ।
ଗଣେଶଂ ଚ ଦିନେଶଂ ଚ ଵହ୍ନିଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶିଵଂ ଶିଵାମ୍
ଗଣେଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଏବଂ ଶିବାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଧ୍ଯାନେନ ଵକ୍ଷ୍ଯମାଣେନ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ବାହ୍ଯଘଟେ ବୁଧଃ
ଯେପରି ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ହେବ, ସେପରି ଧ୍ୟାନ କରି, ବାହାର ଘଡ଼ାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ।