ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖଣ୍ଡଂ ଚ ଶ୍ରୂଯତାଂ ସାଵଧାନତଃ । ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାଵ୍ଯାଧିହରଂ ମୋକ୍ଷକରଂ ପରମ୍
ଏବେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଷୟର ଖଣ୍ଡକୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣ, ଯାହା ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ରୋଗ ଦୂର କରେ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ହରିଦାସ୍ଯପ୍ରଦଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ସୁଶ୍ରାଵ୍ଯଂ ଚ ସୁଧୋପମମ୍ । ଅତ୍ଯବୂର୍ଵମୁଣାଖ୍ଯାନଂ ରମ୍ଯଂ ରମ୍ଯଂ ନଵଂ ନଵମ୍
ଏହା ହରିଙ୍କ ସେବା ଦେଇଥାଏ, ଶୁଦ୍ଧ, ଶୁଣିବାକୁ ମଧୁର, ଅମୃତ ସମାନ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ଓ ସଦା ନୂତନ।
ନ ଶ୍ରୁତଂ ଚନ୍ମନା ଯଦ୍ଯତ୍ସ୍ଵଦୁ ସ୍ଵାଦୁ ପଦେ ପଦେ । ପ୍ରଦୀପଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵାନାଂ ଭଵାବ୍ଧିତାରଣଂ ପରମ୍
ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରତିଟି ପଦେ ପଦେ ଏହା ମଧୁର ଓ ଅଧିକ ମଧୁର; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଏହା ଆଲୋକ ଓ ଭବସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ।
କର୍ମେପଭୋଗରୋଗାଣାଂ ମର୍ଦନଂ ଚ ରସାଯନମ୍ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଚରଣାମ୍ଭୋଜପ୍ରାପ୍ତିସୋପାନକାରଣମ୍
କର୍ମ ଓ ଭୋଗର ରୋଗକୁ ଦମନ କରେ, ଏହା ଅମୃତ ଭଳି, ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ସିଢ଼ି ଭାବେ କାମ କରେ।
ଶ୍ରୀଦାମରାଧାକଲହଵର୍ଣନଂ ଦାରୁଣଂ ଦ୍ଵିଜ । ତଯୋଃ ଶାପପ୍ରକଥନଂ ତତସ୍ତେଷାଂ ଵିସର୍ଜନମ୍
ଶ୍ରୀଦାମ ଓ ରାଧାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ବିବାଦ, ସେମାନଙ୍କ ଶାପର କଥା ଏବଂ ପରେ ସେମାନଙ୍କ ବିଦାୟ ବିବରଣ କରାଯାଇଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ବ୍ରହ୍ମଣ ପ୍ରାର୍ଥିତସ୍ଯୈଵ ହରେର୍ଜନମ୍ ମହୀତଲେ । ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଚ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡେ ଚ ପରମାଦ୍ଭୁତମେଵ ଚ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ହରିଙ୍କ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ, ଏବଂ ଜନ୍ମ ଖଣ୍ଡରେ ତାଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।
ଆଵିର୍ଭାଵୋ ହରେରେଵ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ମନ୍ଦିରେ । କଂସାସୁରଭଯେନୈଵ ଗୋକୁଲେ ଗମନଂ ହରେଃ
ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ବସୁଦେବଙ୍କ ଘରେ ପ୍ରକଟି, କଂସାସୁରଙ୍କ ଭୟରୁ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଗୋକୁଳକୁ ଯାତ୍ରା—
ଵୃଷଭାନସୁତା ରାଧା ଶ୍ରୀଦାମ୍ନଃ ଶାପହେତୁନା । ବାଲକ୍ରୀଡାଵର୍ଣନଂ ଚ ଗୋକୁଲେ ପରମାତ୍ମନଃ
ବୃଷଭାନୁର କନ୍ୟା ରାଧା, ଶ୍ରୀଦାମଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା; ଏବଂ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଗୋକୁଳର ଶିଶୁ ଖେଳର ବିବରଣ—
ଦୈତ୍ଯାଦିନିଧନଂ ଚୈଵ କୀର୍ତିତଂ ହରିଣା ତଥା । ଗର୍ଗସ୍ଯାଽଽଗମନଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଶୁଭାନ୍ନପ୍ରାଶନଂ ହରେଃ
ଦାନବ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ବିନାଶ, ଗର୍ଗଙ୍କ ଆଗମନ ଏବଂ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଶୁଭ ଅନ୍ନପ୍ରାଶନ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।
ନିଧନଂ ପୂତନାଯାଶ୍ଚ ସଦ୍ଯଃ ଶକଟଭଞ୍ଜନମ୍ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣବନ୍ଧମୋକ୍ଷଂ ଚ ଯମଲାର୍ଜୁନଭଞ୍ଜନମ୍
ପୂତନାଙ୍କ ବିଧ୍ୱଂସ, ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଗଡ଼ି ଭଙ୍ଗ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବନ୍ଧନ ଓ ମୁକ୍ତି, ଏବଂ ଯମଳାର୍ଜୁନ ଗଛ ଭଙ୍ଗ—
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଦର୍ଶନଂ ଵକ୍ତ୍ରେ ଗୋଵତ୍ସାହରଣଂ ତଥା । କୃତ୍ଵା ଗୋଵତ୍ସନିର୍ମାଣଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ତଵନଂ ହରେଃ
ତାଙ୍କ ମୁଁହରେ ତିନି ଲୋକ ଦର୍ଶନ, ଗୋବତ୍ସ ଚୋରି, ପୁଣି ଗୋବତ୍ସ ସୃଷ୍ଟି ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ସ୍ତୁତି—
ସହସା ଗୋକୁଲଂ ତ୍ଯଵତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯଂ ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ଵନମ୍ । ଭଯାଜ୍ଜଗାମ ନନ୍ଦଶ୍ଚ ସାର୍ଧଂ ଚ ନନ୍ଦନେନ ଚ
ଅଚାନକ ଗୋକୁଳ ଛାଡ଼ି, ନନ୍ଦ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ଭୟରୁ ପବିତ୍ର ବୃନ୍ଦାବନ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଵୃନ୍ଦାଵନସ୍ଯ ନିର୍ମାଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଚ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ । ସାର୍ଧଂ ଚ ବାଲକୈଃ ସାର୍ଧ ତତ୍ର ସଂକ୍ରୀଡନଂ ହରେ
ବୃନ୍ଦାବନର ଅଦ୍ଭୁତ ସୃଷ୍ଟି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଶ୍ରୀହରି ଛୁଆମାନେ ସହିତ ସେଠାରେ ଯେଉଁ ଖେଳାଖେଳି କରିଥିଲେ, ସେଥିରେ ମଧୁର ଲୀଳା ହେଉଛି।
ସଦନ୍ନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀନାଂ ଚ ଭୋଜନଂ କଥିତଂ ହରେଃ । ଵରଦାନଂ ଚ ତାସାଂ ଵୈ ପ୍ରାକ୍ତନେନ ନିରୂପଣମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣୀମାନେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ଭୋଜନ ଦେଇଥିଲେ, ଏହା ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ସେମାନେ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କର୍ମଫଳ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିଲେ, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି।
କ୍ରତୂନାଂ ଵର୍ଣନଂ ଚୈଵ ଵସ୍ତ୍ରାପହରଣଂ ତଥା । ଵରଦାନଂ ଚ ଗୋପୀନାଂ କୃଷ୍ଣେନୈଵ କଋତଂ ଦ୍ଵିଜ
ଯଜ୍ଞମାନେ କେମିତି ହେଲା, ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଅଞ୍ଚଳ ନେଇଯିବା ଘଟଣା, ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୋପୀମାନେ କେମିତି ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିଲେ, ସେ ସବୁ କଥା ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
କାତ୍ଯାଯନୀଵ୍ରତଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଶ୍ରୀଦୁର୍ଗାପୂଜନଂ ତଥା । ପାର୍ଵତ୍ଯା ଚ ଵରୋ ଦତ୍ତୋ ଗୋପୀଭ୍ଯୋ ଯମୁନାତଟେ
କାତ୍ୟାୟନୀ ବ୍ରତ ଏବଂ ଶ୍ରୀଦୁର୍ଗା ପୂଜା କେମିତି ହେଲା, ଏହି କଥା କୁହାଯାଇଛି। ଯମୁନା ତୀରେ ପାର୍ବତୀ ଗୋପୀମାନେକୁ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି।
ତାଲାନାଂ ଭକ୍ଷଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଶକ୍ରଯାମାଵିମର୍ଦନମ୍ । ରାଧଯା ସହ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵିରହୋ ମେଲନଂ ତଥା
ତାଳ ଫଳ ଭୋଜନ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଯମାଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା, ଏବଂ ରାଧା ସହିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିରହ ଓ ପୁନର୍ମିଳନ ବିଷୟରେ ବିବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଛି।
ଗୋପୀକ୍ରୀଡା ଚ ସଂପ୍ରୋକ୍ତା କୃଷ୍ଣକ୍ରୋଡେ ଚ ରାଧିକା । ଛାଯା ରାଯଣଗେହେ ଚ ସଂପ୍ରୋକ୍ତା ମାଯଯା ହରେଃ
ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଖେଳାଖେଳି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ରାଧିକା, ଏବଂ ଛାୟା ରାୟଣଙ୍କ ଘରେ ହରିଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ଶୃଙ୍ଗାରଂ ଷୋଡସଵିଧଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ରାସମଣ୍ଡଲେ । ଅନ୍ତର୍ଧାନଂ ହରେରେଵ ରାଧଯା ସହ କାନନେ
ରାସମଣ୍ଡଳରେ ଷୋଳ ଧରଣର ଶୃଙ୍ଗାର ଲୀଳା ପରେ, ଜଙ୍ଗଲରେ ରାଧା ସହିତ ହରିଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ବିଷୟରେ କଥା କୁହାଯାଇଛି।
ମଲଯାଗମନଂ ଚୈଵ ତଯା ସାର୍ଧଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ରାଧାମାଧଵଯୋଶ୍ଚୈଵ ସଂଵାଦସ୍ତତ୍ର ନିର୍ଜନେ
ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଧା ସହିତ ମଲୟ ପର୍ବତକୁ ଯିବା ଏବଂ ସେଠାରେ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ରାଧା ଓ ମାଧବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ହେଲା, ଏହି ସବୁ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
କୈଵଲ୍ଯମପି ଗୋପୀନାଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ନାନାଵିଧଂ ମୁନେ । ପୁନରାଗମନଂ ଚୈଵ ପୁଣ୍ଯଂ ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ଵନମ୍
ମୁନି, ଗୋପୀମାନଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମୋକ୍ଷ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି, ଏବଂ ସେମାନେ ପୁଣି ବୃନ୍ଦାବନ ପବିତ୍ର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଫେରିଆସିଥିଲେ, ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଦର୍ଶନଂ ଚୈଵ ଗୋପୀନାଂ ହର୍ଷଵର୍ଥନମ୍ । ନାନାପ୍ରକାରକ୍ରୀଡା ଚ ପ୍ରୋକ୍ତା ତସ୍ଯ ଜଲେ ସ୍ଥଲେ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଗୋପୀମାନେ ଯେଉଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଜଳ ଓ ଭୂମିରେ ତାଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଧରଣର ଖେଳାଖେଳି ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ଗୋପୀନାମପି ସୌଭାଗ୍ଯଂ ରାଧାଯାଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ । ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵ୍ଯାସେନ ସୌନ୍ଦର୍ଯ ରମ୍ଯଂ ରମ୍ଯଂ ନଵଂ ନଵମ୍
ଗୋପୀମାନଙ୍କର, ବିଶେଷକରି ରାଧାଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ନୂତନ ନୂତନ ରୂପ ଓ ରୂପ ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟାସଦ୍ୱାରା ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ନଭଃସ୍ଥିତାନାଂ ଦେଵାନାଂ ଦର୍ଶନଂ ପ୍ରୋକ୍ତମେଵ ଚ । ମନସଃ ସ୍ଖଲନଂ ଚୈଵ ଦେଵୀନାଂ ରାସମଣ୍ଡଲେ
ଆକାଶରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଏବଂ ରାସମଣ୍ଡଳରେ ଦେବୀମାନଙ୍କ ମନ ଅସ୍ଥିର ହେବା ବିଷୟରେ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ଅଂଶେନ ଲେଭିରେ ଜନ୍ମ ଦେଵ୍ଯଶ୍ଚୋକ୍ତମିଦଂ ଦ୍ଵିଜ । ଅକ୍ରୂରାଗମନଂ ଚୈଵ ଗୋପୀନାଂ ଚ ଵିଲାପନମ୍
ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବୀମାନେ ଅଂଶରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଏହି କଥା କୁହାଯାଇଛି। ଏହା ସହିତ ଅକୃରର ଆଗମନ ଏବଂ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ବିଲାପ ମଧ୍ୟ ବିବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଛି।
ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସର୍ଵଂ କ୍ରମେଗୈଵ ଚାକ୍ରୂରଭର୍ତ୍ସନଂ ତଥା । ମଥୁରାଗମନଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ଶୋକଂ ଗୋକୁଲଵାସିନାମ୍
ଏହି ସବୁ କଥା କ୍ରମକ୍ରମେ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଅକୃରଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟୁ କହିବା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମଥୁରା ଯାତ୍ରା ଏବଂ ଗୋକୁଳବାସୀମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ରାଧିକାଵିରହଜ୍ଵାଲାଜାଲଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଯଥୋଚିତମ୍ । ସ୍ଵମୂଲ୍ତିଦର୍ଶନଂ ଚୈଵମକ୍ରୂରଂ ଯମୁନାତଟେ
ରାଧିକାଙ୍କ ବିରହ ଅଗ୍ନିର ତୀବ୍ରତା ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଅକୃର ଯମୁନା ତୀରେ ନିଜ ମୂଳ ରୂପ ଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ, ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ମଥୁରାଵେଶନଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ନିଧନଂ ରଜକସ୍ଯ ଚ । କୁବ୍ଜଯା ସହ ସଂଭୋଗସ୍ତସ୍ଯା ମୋକ୍ଷଣମେଵ ଚ
ମଥୁରାରେ ପ୍ରବେଶ, ଧୋବୀର ମୃତ୍ୟୁ, କୁବ୍ଜା ସହିତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୋକ୍ଷ ବିଷୟରେ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ପ୍ରସାଦନଂ କୁଵିନ୍ଦସ୍ଯ ମାଲାକାରସ୍ଯ ମୋକ୍ଷଣମ୍ । ଧନୁଧୋ ଭଞ୍ଜନଂ ଶଂଭୋର୍ହସ୍ତିନୋ ନିଧନଂ ତଥା
କୁବିନ୍ଦଙ୍କୁ କୃପା, ମାଳାକାରଙ୍କ ମୋକ୍ଷ, ଧନୁର୍ଭଙ୍ଗ ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ହାତୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ସଭାପ୍ରଵେଶନଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ନାନାରୂପପ୍ରଦର୍ଶନମ୍ । କଂସସ୍ଯ ନିଧନଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଦ୍ବନ୍ଧୂନାଂ ଵିଲାପନମ୍
ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଦେଖାଇବା, କଂସଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମ୍ପର୍କୀୟମାନଙ୍କ ବିଲାପ ବିଷୟରେ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।