କାର୍ତିକୋଦ୍ଧରଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତସ୍ଯାଭିଷେକ ଏଵ ଚ । ଗଣେଶପୂଜନଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଵିଘ୍ନଵିନାଶନମ୍
କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର, ତାଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଓ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ନାଶ କରୁଥିବା ଗଣେଶ ପୂଜା ବିବର୍ଣ୍ଣିତ।
ଜମଦଗ୍ନେଶ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧଂ ଚ କାର୍ତଵୀର୍ଯାର୍ଜୁନେନ ଚ । ସୁରଭୀହରଣଂ ଚୈଵ ନିଧନଂ ଚ ମୁନେସ୍ତଥା
ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟାର୍ଜୁନ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ, ସୁରଭୀ ହରଣ ଓ ମୁନିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ କଥା କୁହାଯାଇଛି।
ପତିଵ୍ରତାରେଶୁକାଯାଶ୍ଚିତାରୋହଣମେଵ ଚ । ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ଭୃଗୋଶ୍ଚୈଵ ଦାରୁଣଂ ଚ ସୁଦାରୁଣମ୍
ପତିବ୍ରତା ରେଣୁକାଙ୍କ ଅଗ୍ନି ପ୍ରବେଶ ଓ ଭୃଗୁଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଶପଥ ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ନିଃକ୍ଷତ୍ରୀକରଣଂ ଚୈଵମେକଵିଂଶତିକଂ ଦ୍ଵିଜ । ସଂଵାଦୋ ଜ୍ଞାନଲାଭଶ୍ଚ ଗଣେଶପର୍ଶୁରାମଯୋଃ
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଏକୋଇଶିଥର ନଶ୍ଟ ହେବା, ଗଣେଶ ଓ ପରଶୁରାମଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂବାଦ ଓ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ ଘଟିଥିଲା।
ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଦାରୁମଂ ଚ ହେରମ୍ବଦନ୍ତଭଞ୍ଜନମ୍ । ଦୁର୍ଗାଯାଶ୍ଚ ଵିଲାପଶ୍ଚାଭିଶାପୋ ଭାର୍ଗଵଂ ପ୍ରତି
ସେମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ, ହେରମ୍ବଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଭଙ୍ଗ, ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଓ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବା—
ସ୍ମରଣେ ପର୍ଶୁରାମସ୍ଯାପ୍ଯାଵିର୍ଭାଵୋ ହରେରପି । ପାର୍ଵତୀଂ ବୋଧଯାମାସ ସ୍ଵଯଂ ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ
ପରଶୁରାମଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ହରି ମଧ୍ୟ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ ସ୍ୱୟଂ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଦେଲେ।
ଵର୍ଣନଂ ଶିଵଲୋକସ୍ଯ ପରମାଶ୍ଚର୍ଯମୀପ୍ସିତମ୍ । ପ୍ରଦତ୍ତଂ ପର୍ଶୁରାମାଯ ମହାସ୍ତ୍ରଂ ଶଂକରେଣ ଚ
ଶିବଲୋକର ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ବର୍ଣ୍ଣନା, ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରଶୁରାମଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର—
ମନ୍ତ୍ରଂ ଚ କଵଚଂ ଚୈଵ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ । ଵରଦାନଂ ଚାଭଯଂ ଚ ପ୍ରଦାନଂ ସର୍ଵସଂପଦାମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ଓ କବଚ, ଦୟାଳୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବର, ଭୟ ଦୂର କରିବା ଓ ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ—
ତ୍ରିଃସପ୍ତକୃତ୍ଵୋ ଭୂପାନାଂ ନିଧନଂ ଚ ଚକାର ସଃ । ବଭୂଵ ଭୃଗୁଣା ଵିପ୍ର ଭୁଵଶ୍ଚ ଭାରମୀକ୍ଷଣମ୍
ସେ ଏକୋଇଶିଥର ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ବଧ କଲେ; ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୃଥିବୀର ଭାର ହଟିଗଲା।
ପ୍ରଶ୍ନାନୁରୋଧକ୍ରମତଃ ପୂର୍ଵାପାଖ୍ଯାନମେଵ ଚ । ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଗଣପତେଃ ଖଣ୍ଡଂ ସମାସେନ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ତୁମର ପ୍ରଶ୍ନକ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ, ପୂର୍ବ ଗଳ୍ପ କୁହାଯାଇଛି; ଗଣେଶଙ୍କ ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖଣ୍ଡଂ ଚ ଶ୍ରୂଯତାଂ ସାଵଧାନତଃ । ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାଵ୍ଯାଧିହରଂ ମୋକ୍ଷକରଂ ପରମ୍
ଏବେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଷୟର ଖଣ୍ଡକୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣ, ଯାହା ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ରୋଗ ଦୂର କରେ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ହରିଦାସ୍ଯପ୍ରଦଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ସୁଶ୍ରାଵ୍ଯଂ ଚ ସୁଧୋପମମ୍ । ଅତ୍ଯବୂର୍ଵମୁଣାଖ୍ଯାନଂ ରମ୍ଯଂ ରମ୍ଯଂ ନଵଂ ନଵମ୍
ଏହା ହରିଙ୍କ ସେବା ଦେଇଥାଏ, ଶୁଦ୍ଧ, ଶୁଣିବାକୁ ମଧୁର, ଅମୃତ ସମାନ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ଓ ସଦା ନୂତନ।
ନ ଶ୍ରୁତଂ ଚନ୍ମନା ଯଦ୍ଯତ୍ସ୍ଵଦୁ ସ୍ଵାଦୁ ପଦେ ପଦେ । ପ୍ରଦୀପଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵାନାଂ ଭଵାବ୍ଧିତାରଣଂ ପରମ୍
ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରତିଟି ପଦେ ପଦେ ଏହା ମଧୁର ଓ ଅଧିକ ମଧୁର; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଏହା ଆଲୋକ ଓ ଭବସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ।
କର୍ମେପଭୋଗରୋଗାଣାଂ ମର୍ଦନଂ ଚ ରସାଯନମ୍ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଚରଣାମ୍ଭୋଜପ୍ରାପ୍ତିସୋପାନକାରଣମ୍
କର୍ମ ଓ ଭୋଗର ରୋଗକୁ ଦମନ କରେ, ଏହା ଅମୃତ ଭଳି, ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ସିଢ଼ି ଭାବେ କାମ କରେ।
ଶ୍ରୀଦାମରାଧାକଲହଵର୍ଣନଂ ଦାରୁଣଂ ଦ୍ଵିଜ । ତଯୋଃ ଶାପପ୍ରକଥନଂ ତତସ୍ତେଷାଂ ଵିସର୍ଜନମ୍
ଶ୍ରୀଦାମ ଓ ରାଧାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ବିବାଦ, ସେମାନଙ୍କ ଶାପର କଥା ଏବଂ ପରେ ସେମାନଙ୍କ ବିଦାୟ ବିବରଣ କରାଯାଇଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ବ୍ରହ୍ମଣ ପ୍ରାର୍ଥିତସ୍ଯୈଵ ହରେର୍ଜନମ୍ ମହୀତଲେ । ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଚ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡେ ଚ ପରମାଦ୍ଭୁତମେଵ ଚ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ହରିଙ୍କ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ, ଏବଂ ଜନ୍ମ ଖଣ୍ଡରେ ତାଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିବରଣ କରାଯାଇଛି।
ଆଵିର୍ଭାଵୋ ହରେରେଵ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ମନ୍ଦିରେ । କଂସାସୁରଭଯେନୈଵ ଗୋକୁଲେ ଗମନଂ ହରେଃ
ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ବସୁଦେବଙ୍କ ଘରେ ପ୍ରକଟି, କଂସାସୁରଙ୍କ ଭୟରୁ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଗୋକୁଳକୁ ଯାତ୍ରା—
ଵୃଷଭାନସୁତା ରାଧା ଶ୍ରୀଦାମ୍ନଃ ଶାପହେତୁନା । ବାଲକ୍ରୀଡାଵର୍ଣନଂ ଚ ଗୋକୁଲେ ପରମାତ୍ମନଃ
ବୃଷଭାନୁର କନ୍ୟା ରାଧା, ଶ୍ରୀଦାମଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା; ଏବଂ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଗୋକୁଳର ଶିଶୁ ଖେଳର ବିବରଣ—
ଦୈତ୍ଯାଦିନିଧନଂ ଚୈଵ କୀର୍ତିତଂ ହରିଣା ତଥା । ଗର୍ଗସ୍ଯାଽଽଗମନଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଶୁଭାନ୍ନପ୍ରାଶନଂ ହରେଃ
ଦାନବ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ବିନାଶ, ଗର୍ଗଙ୍କ ଆଗମନ ଏବଂ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଶୁଭ ଅନ୍ନପ୍ରାଶନ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।
ନିଧନଂ ପୂତନାଯାଶ୍ଚ ସଦ୍ଯଃ ଶକଟଭଞ୍ଜନମ୍ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣବନ୍ଧମୋକ୍ଷଂ ଚ ଯମଲାର୍ଜୁନଭଞ୍ଜନମ୍
ପୂତନାଙ୍କ ବିଧ୍ୱଂସ, ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଗଡ଼ି ଭଙ୍ଗ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବନ୍ଧନ ଓ ମୁକ୍ତି, ଏବଂ ଯମଳାର୍ଜୁନ ଗଛ ଭଙ୍ଗ—
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଦର୍ଶନଂ ଵକ୍ତ୍ରେ ଗୋଵତ୍ସାହରଣଂ ତଥା । କୃତ୍ଵା ଗୋଵତ୍ସନିର୍ମାଣଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ତଵନଂ ହରେଃ
ତାଙ୍କ ମୁଁହରେ ତିନି ଲୋକ ଦର୍ଶନ, ଗୋବତ୍ସ ଚୋରି, ପୁଣି ଗୋବତ୍ସ ସୃଷ୍ଟି ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ସ୍ତୁତି—
ସହସା ଗୋକୁଲଂ ତ୍ଯଵତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯଂ ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ଵନମ୍ । ଭଯାଜ୍ଜଗାମ ନନ୍ଦଶ୍ଚ ସାର୍ଧଂ ଚ ନନ୍ଦନେନ ଚ
ଅଚାନକ ଗୋକୁଳ ଛାଡ଼ି, ନନ୍ଦ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ଭୟରୁ ପବିତ୍ର ବୃନ୍ଦାବନ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଵୃନ୍ଦାଵନସ୍ଯ ନିର୍ମାଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଚ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ । ସାର୍ଧଂ ଚ ବାଲକୈଃ ସାର୍ଧ ତତ୍ର ସଂକ୍ରୀଡନଂ ହରେ
ବୃନ୍ଦାବନର ଅଦ୍ଭୁତ ସୃଷ୍ଟି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଶ୍ରୀହରି ଛୁଆମାନେ ସହିତ ସେଠାରେ ଯେଉଁ ଖେଳାଖେଳି କରିଥିଲେ, ସେଥିରେ ମଧୁର ଲୀଳା ହେଉଛି।
ସଦନ୍ନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀନାଂ ଚ ଭୋଜନଂ କଥିତଂ ହରେଃ । ଵରଦାନଂ ଚ ତାସାଂ ଵୈ ପ୍ରାକ୍ତନେନ ନିରୂପଣମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣୀମାନେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ଭୋଜନ ଦେଇଥିଲେ, ଏହା ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ସେମାନେ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କର୍ମଫଳ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିଲେ, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି।
କ୍ରତୂନାଂ ଵର୍ଣନଂ ଚୈଵ ଵସ୍ତ୍ରାପହରଣଂ ତଥା । ଵରଦାନଂ ଚ ଗୋପୀନାଂ କୃଷ୍ଣେନୈଵ କଋତଂ ଦ୍ଵିଜ
ଯଜ୍ଞମାନେ କେମିତି ହେଲା, ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଅଞ୍ଚଳ ନେଇଯିବା ଘଟଣା, ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୋପୀମାନେ କେମିତି ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିଲେ, ସେ ସବୁ କଥା ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
କାତ୍ଯାଯନୀଵ୍ରତଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଶ୍ରୀଦୁର୍ଗାପୂଜନଂ ତଥା । ପାର୍ଵତ୍ଯା ଚ ଵରୋ ଦତ୍ତୋ ଗୋପୀଭ୍ଯୋ ଯମୁନାତଟେ
କାତ୍ୟାୟନୀ ବ୍ରତ ଏବଂ ଶ୍ରୀଦୁର୍ଗା ପୂଜା କେମିତି ହେଲା, ଏହି କଥା କୁହାଯାଇଛି। ଯମୁନା ତୀରେ ପାର୍ବତୀ ଗୋପୀମାନେକୁ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି।
ତାଲାନାଂ ଭକ୍ଷଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଶକ୍ରଯାମାଵିମର୍ଦନମ୍ । ରାଧଯା ସହ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵିରହୋ ମେଲନଂ ତଥା
ତାଳ ଫଳ ଭୋଜନ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଯମାଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା, ଏବଂ ରାଧା ସହିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିରହ ଓ ପୁନର୍ମିଳନ ବିଷୟରେ ବିବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଛି।
ଗୋପୀକ୍ରୀଡା ଚ ସଂପ୍ରୋକ୍ତା କୃଷ୍ଣକ୍ରୋଡେ ଚ ରାଧିକା । ଛାଯା ରାଯଣଗେହେ ଚ ସଂପ୍ରୋକ୍ତା ମାଯଯା ହରେଃ
ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଖେଳାଖେଳି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ରାଧିକା, ଏବଂ ଛାୟା ରାୟଣଙ୍କ ଘରେ ହରିଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ଶୃଙ୍ଗାରଂ ଷୋଡସଵିଧଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ରାସମଣ୍ଡଲେ । ଅନ୍ତର୍ଧାନଂ ହରେରେଵ ରାଧଯା ସହ କାନନେ
ରାସମଣ୍ଡଳରେ ଷୋଳ ଧରଣର ଶୃଙ୍ଗାର ଲୀଳା ପରେ, ଜଙ୍ଗଲରେ ରାଧା ସହିତ ହରିଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ବିଷୟରେ କଥା କୁହାଯାଇଛି।
ମଲଯାଗମନଂ ଚୈଵ ତଯା ସାର୍ଧଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ରାଧାମାଧଵଯୋଶ୍ଚୈଵ ସଂଵାଦସ୍ତତ୍ର ନିର୍ଜନେ
ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଧା ସହିତ ମଲୟ ପର୍ବତକୁ ଯିବା ଏବଂ ସେଠାରେ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ରାଧା ଓ ମାଧବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ହେଲା, ଏହି ସବୁ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।