ତୁଲସୀକାନନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ମାଲତୀଵନମ୍ । ଵାମେ କୃତ୍ଵା କୁନ୍ଦଵନଂ ମାଧଵୀକାନନଂ ତଥା
ତୁଳସୀ ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖି ସେ ମାଲତୀ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଗଲେ; ବାମପଟେ କୁନ୍ଦ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ସେହିପରି ମାଧବୀ ଉଦ୍ୟାନକୁ ରଖିଲେ।
ଚକାର ଦକ୍ଷିଣେ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚମ୍ପକାରଣ୍ଯମୀପ୍ସିନମ୍ । ଚକାର ପଶ୍ଚାତ୍ତୂର୍ଣଂ ଚ ଚାରୁଚନ୍ଦନକାନନମ୍
କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଡାହାଣପଟେ ଚମ୍ପକ ଉଦ୍ୟାନକୁ ରଖିଲେ; ଏବଂ ପଛେ ତୁରନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଚନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ତିଆରି କଲେ।
ଦଦର୍ଶ ପୁରତୋ ରମ୍ଯଂ ରାଧିକାଭଵନଂ ପରମ୍ । ଉଵାସ ରାଧଯା ସାର୍ଧଂ ରତ୍ନସିଂହାସନେ ଵରେ
ସେ ଆଗରେ ରାଧିକାଙ୍କର ଶୋଭାମୟ ଗୃହ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ଏହି ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରତ୍ନସିଂହାସନ ଉପରେ ରାଧା ସହିତ ବସିଲେ।
ସକର୍ପୂରଂ ଚ ତାମ୍ବୂଲଂ ବୁଭୁଜେ ଵାସିତଂ ଜଲମ୍ । ସୁଷ୍ଵାପ ପୁଷ୍ପତଲ୍ପେ ଚ ସୁଗନ୍ଧିଚନ୍ଦନାର୍ଚିତେ
ସେ କର୍ପୂର ମିଶା ତାମ୍ବୁଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ସ୍ୱାଦ କଲେ; ଏବଂ ପୁଷ୍ପ ଛାଡ଼ା ଶଯ୍ୟା ଉପରେ, ଚନ୍ଦନ ଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା, ସୁଖରେ ଶୋଇଲେ।
ସ ରେମେ ରାମଯା ସାର୍ଧଂ ନିମଗ୍ନୋ ରସସାଗରେ । ଇତ୍ଯେଵଂ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ଧର୍ମଵକ୍ତ୍ରାଚ୍ଚ ଯଚ୍ଛ୍ରୁତମ୍
ସେ ରାଧା ସହ ଆନନ୍ଦର ସାଗରରେ ବିଲୀନ ହୋଇ ଖେଳିଲେ; ଏହିପରି ସମସ୍ତ କଥା ଧର୍ମଙ୍କ ମୁଖରୁ ଯେପରି ଶୁଣିଗଲି, ସେପରି କୁହାଯାଇଛି।
ଗୋଲୋକାରୋହଣଂ ରମ୍ଯଂ କିଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଏହି ଶୋଭାମୟ ଗୋଲୋକ ଉତ୍କ୍ରମଣ—ଏଠାରୁ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁଛ?
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ଗୋଲୋକାରୋହଣଂ ନାମୈକୋନତ୍ରିଂଶଦଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ମହା ପୁରାଣ 'ବ୍ରହ୍ମୱୈବର୍ତ୍ତ'ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡରେ ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିବା 'ଗୋଲୋକ ଉତ୍କ୍ରମଣ' ନାମକ ଏକଶେ ଉଣତିସତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥ ତ୍ରିଂଶଦଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରଦ ଉଵାଚ ସର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତଂ ମହାଭାଗ ନାରଶେଷମଭୀପ୍ସିତମ୍ । କିମପୂର୍ଵ ପୁରାଣଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମଵୈଵର୍ତମିଷ୍ଟଦମ୍
ଏବେ ଏକଶେ ତିରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ନାରଦ କହିଲେ: ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣିଲି, କିଛି ଅଭିଲାଷିତ ବାକି ରହିଲା ନାହିଁ; ଏହି 'ବ୍ରହ୍ମୱୈବର୍ତ୍ତ' କେମିତି ଅପୂର୍ବ ଓ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ କଥା ଅଟୁଟ ରହିଛି!
ଅଧୁନା କିଂ କରିଷ୍ଯାମି ତନ୍ମାଂ ବ୍ରୂହି ଜଗଦ୍ଗୁରୋ । ଆଜ୍ଞାଂ କୁରୁ ତପସ୍ଯାଂ ଚ କର୍ତୁ ଯାମି ହିମାଲଯମ୍
ଏବେ ମୁଁ କଣ କରିବି? ହେ ଜଗତ୍ଗୁରୁ, ମୋତେ କହ; ଆପଣ ଆଦେଶ ଦିଅ, ମୁଁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ହିମାଳୟକୁ ଯିବି।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଉଵବର୍ହଣଗନ୍ଧର୍ଦଃ ପଞ୍ଚଶତ୍କାମିନୀପତିଃ । ଜନ୍ମାନ୍ତରେ ଭଵାନାସୀଦଧୁନା ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରକଃ
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ତୁମେ ଉବବର୍ହଣ ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ପଞ୍ଚାଶଟି ନାରୀଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଥିଲ; ଏବେ ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ।
ତାସ୍ଵେକା ଚ ସତୀ ରମ୍ଯା ତପସା ଶଂକରଂ ପରମ୍ । ଆରାଧ୍ଯ ଚ ଵରଂ ଲେଭେ ଵାଞ୍ଛିତଂ ନାରଦଂ ପତିମ୍
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ସତୀ ଓ ଶୋଭାମୟୀ ନାରୀ ତପସ୍ୟା କରି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ଓ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ନାରଦଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ପାଇଲେ।
ସା ଚ ସୃଞ୍ଜଯକନ୍ଯା ଚ ସ୍ଵର୍ଣଷ୍ଠୀଵୀସହୋଦରା । ତାଂ ଵିଵାହଂ କୁରୁଷ୍ଵେତି ଶଂକରାଜ୍ଞା କଥଂ ଵୃଥା
ସେ ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କର କନ୍ୟା ଓ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଷ୍ଠୀବୀଙ୍କର ଭଉଣୀ; ଶିବଙ୍କ ଆଦେଶ ଯେ ତାଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିବା, ଏହା କେମିତି ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ?
ସୁନ୍ଦରୀ ସୁନ୍ଦରୀଷ୍ଵେଵଂ କୋମଲାଂ କମଲାକଲାମ୍ । ପତିଵ୍ରତାଂ ମହାଭଗାଂ ରମ୍ଯାଂ ସୁପ୍ରିଯଵାଦିନୀମ୍
ସେ ସମସ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ସୁନ୍ଦରୀ, କମଳ ଦଳ ପରି କୋମଳ, ପତିପରାୟଣ, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଆକର୍ଷକ ଓ ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା।
କାମୁକୀଂ କମନୀଯାଂ ଚ ଶଶ୍ଵତ୍ସୁସ୍ଥିରଯୌଵନାମ୍ । ଵିଧାତ୍ରା ଲିଖିତଂ କର୍ମ ପ୍ରାକ୍ତନଂ କେନ ଵାର୍ଯତେ
ସେ ଆକାଂକ୍ଷାପୂର୍ଣ୍ଣ, ଆକର୍ଷକ ଓ ସଦା ଯୁବତୀ; ବିଧାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା କର୍ମ କିଏ ରୋକିପାରିବ?
ନାଭୁକ୍ତଂ କ୍ଷୀଯତେ କର୍ମ କଲ୍ପକୋଟିଶତୈରପି । ଅଵଶ୍ଯମେଵ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ କୃତଂ ଶୁଭାଶୁଭମ୍
ଯେ କର୍ମ ଭୋଗ କରାଯାଇନାହିଁ, ସେ କର୍ମ କୋଟି କୋଟି କଳ୍ପ ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହୁଏନାହିଁ; ଯାହା କରାଯାଇଛି, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ନିଶ୍ଚୟ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ସୂତ ଉଵାଚ ନାରାଯଣଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହୃଦଯେନ ଵିଦୂଯତା । ପ୍ରଣମ୍ଯ ପ୍ରଯଯୌ ଶୀଘ୍ରଂ ନାରଦଃ ସୃଞ୍ଜଯାଲଯମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ନାରାୟଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ନାରଦଙ୍କ ହୃଦୟ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା; ସେ ପ୍ରଣାମ କରି ତୁରନ୍ତ ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଶୌନକ ଉଵାଚ ଅହୋ ସୂତ ମହାଭାଗ ଶ୍ରୁତଂ କିଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ । କିମପୂର୍ଵଂ ରହସ୍ଯଂ ଚ ସରସଂ ଚ ପୁରାତନମ୍
ଶୌନକ କହିଲେ: ହେ ସୂତ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, କଣ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣିଲୁ? କଣ ଏହି ଅପୂର୍ବ, ଗୁପ୍ତ ଓ ରସମୟ ପୁରାତନ କଥା?
ଅଧୁନା ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଵିଵାହଂ ନାରଦସ୍ଯ ଚ । ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯ ଚ ମୁନେର୍ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରସ୍ଯ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଏବେ ମୁଁ ନାରଦଙ୍କ ବିବାହ କଥା, ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟାତୀତ ମୁନି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ବିବାହ କେମିତି ହେଲା, ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁଛି।
ସୂତ ଉଵାଚ ନାରଦୋ ମୂ(ଗୁ)ଢରୁପଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟାଵା ସୃଞ୍ଜଯକନ୍ଯକାମ୍ । ତପସ୍ଵିନୀଂ ମହାଭାଗାଂ ଵିଷ୍ଣୁଵ୍ରତପରାଯଣାମ୍
ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ — ନାରଦ ଗୁପ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କ ଝିଅକୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ଏକ ତପସ୍ୱିନୀ, ଭାଗ୍ୟବତୀ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପାସନାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ।
ଯଯୌ ବ୍ରହ୍ମସଭାଂ ରମ୍ଯାଂ ସର୍ଵଦେଵୈଃ ସମାଵୃତାମ୍ । ପ୍ରଣମ୍ଯ ପିତରଂ ଶାନ୍ତଃ ସର୍ଵଂ ତତ୍ତ୍ଵମୁଵାଚ ତମ୍
ସେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଭାକୁ ଗଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଥିଲେ। ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଶାନ୍ତ ହୃଦୟରେ ସମସ୍ତ ସତ୍ୟ କଥା କହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାର୍ତାଂ ଶୁଭାଵହାମ୍ । ତପସ୍ଵିନଂ ଚ ପୁତ୍ରଂ ଚ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଜଗତାଂ ପତିଃ
ବ୍ରହ୍ମା ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ଆନନ୍ଦରେ ମୁହଁ ଖିଲିଗଲା। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୱୀ ପୁଅଙ୍କୁ ମିଳି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ହେବାର ଗର୍ବ ଅନୁଭବ କଲେ।
ରତ୍ନନିର୍ମାଣଯାନେନ ସାର୍ଧଂ ଦେଵୈଃ ଶୁଭେ କ୍ଷଣେ । ପୁତ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ଚ ପୁରତୋ ଯଯୌ ସୃଞ୍ଜଯମନ୍ଦିରମ୍
ଦେବତାମାନେ ସହିତ, ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ରତ୍ନରେ ତିଆରି ଯାନରେ, ପୁଅକୁ ସାମ୍ନାରେ ବସାଇ, ସେ ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କ ରାଜମହଳକୁ ଗଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସୃଞ୍ଜଯୋ ରାଜା ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵା କନ୍ଯକାଂ ରମ୍ଯାଂ ନାରଦାଯ ଦଦୌ ମୁଦା
ଏହା ଶୁଣି, ରତ୍ନ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ରାଜା ସୃଞ୍ଜୟ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଝିଅକୁ ନେଇ, ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ସର୍ଵସ୍ଵଂ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ମଣିମୁକ୍ତାଦିକଂ ତଥା । ପୁଟାଞ୍ଜଲିଯୁତୋ ଭୂତ୍ଵା ପରିହାରେ ଚକାର ସଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଧନ-ଦୌଲତ, ମଣି, ମୁକ୍ତା ଓ ଅନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ଜିନିଷ ଦାନ କରି, ହାତ ଜୋଡି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବିଦାୟ ଦେଲେ।
କନ୍ଯାଂ ସମର୍ପ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ରାଜା ଚ ଯୋଗିନାଂ ଵରଃ । ରୁରୋଦ ଭୃଶମୁଚ୍ଚୈଶ୍ଚ ଵତ୍ସେ ଵତ୍ସ ଇତୀରିତମ୍
ଝିଅକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରି, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ—'ବଟେ, ବଟେ!' ବୋଲି।
କ୍ଵ ଯାସି ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମଦ୍ଗେହଂ ଶୂନ୍ଯଂ କ ମଲଲୋଚନେ । ଅହଂ ଯାମି ଵନଂ ଘୋରଂ ତ୍ଵାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଜୀଵିତୋ ମୃତଃ
'ହେ କମଳନୟନେ, ତୁମେ ମୋ ଘର ଛାଡି କେଉଁଠିଯାଉଛ? ମୁଁ ଏବେ ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବି; ତୁମକୁ ଛାଡି ମୋ ଜୀବନ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ହେଲା।'
ପ୍ରଣମ୍ଯ ପିତରଂ କନ୍ଯା ରୁଦନ୍ତଂ ମାତରଂ ତଥା । ରୁଦତୀଂ ତାଂ ରୁଦନ୍ତୀ ସାଽପ୍ଯାରୁରୋହ ରଥଂ ଵିଧେଃ
ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, କାନ୍ଦୁଥିବା ମାଆଁକୁ ଦେଖି, ସେ ଝିଅ ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦିଲେ, ଏବଂ ବିଧାତାଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ସଭାର୍ଯଂ ଚ ପୁତ୍ରଂ ଧାତା ମୁଦାଽନ୍ଵିତଃ । ପ୍ରଯଯୌ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଚ ଦେଵନ୍ଦ୍ରୈର୍ମୁନିଭିଃ ସହ
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା, ପୁଅ ଓ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସହ ନେଇ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଗଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ବୋଜଯାମାସ ସାଙ୍ଗେ ମଙ୍ଗଲକର୍ମଣି । ଦେଵାନପି ଚ ସିଦ୍ଧାଂଶ୍ଚ ଵାଦଯାମାସ ଦୁଂଦୁଭିମ୍
ସେ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ, ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଡ଼ମ୍ବ ମାଡ଼ିଲେ।
ନାରଦସ୍ତୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ବାଧିତଃ ପୂର୍ଵକର୍ମଣା । ଯସ୍ଯ ଯତ୍ପ୍ରାକ୍ତନଂ ଵିପ୍ର ଦୁର୍ଲଙ୍ଧ୍ଯ କେନ ଵାର୍ଯତେ
କିନ୍ତୁ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ ପୂର୍ବଜନ୍ମର କର୍ମରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୂର୍ବ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭାଗ୍ୟ କେଉଁଠି ରୋକିପାରିବ?