ମାତୁଃ କ୍ରୋଡମାରୁରୋହ ପ୍ରହସ୍ଯ ମଧୁସୂଦନଃ । ନନ୍ଦୋ ଯଶୋଦଯା ସାର୍ଧ ଚୁଚୁମ୍ବ ମୁଖପଙ୍କଜମ୍
ହସୁଥିବା ମଧୁସୂଦନ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ଗୋଦରେ ଚଢ଼ିଲେ; ନନ୍ଦ ଯଶୋଦା ସହିତ ମିଶି, ତାଙ୍କ ମୁଖକମଳକୁ ଚୁମ୍ବନ କଲେ।
ଆଶ୍ଲିଶ୍ଯ ଭୃଶମୁଚ୍ଚୈଶ୍ଚ ସିଷେଚ ନେତ୍ରଜୈର୍ଜଲୈଃ । ସ୍ଵଯଂ ଚ ଭଗଵାନ୍କୃଷ୍ଣୋ ଯଶୋଦାଯାଃ ସ୍ତନଂ ପପୌ
ତାଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଆଖିରୁ ଲୁହ ଝରାଇଲେ; ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ସ୍ୱୟଂ ଯଶୋଦାଙ୍କ ଦୁଧ ପିଲେ।
ତାଦୃଶଂ ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵେ ଯାଦୃଶୋ ମଥୁରାଂ ଯଯୌ । ମୁରଲୀହସ୍ତଵିନ୍ଯସ୍ତଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତମ୍
ସମସ୍ତେ ସେଠି ତାଙ୍କୁ ସେଇ ଭଳି ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ସେ ମଥୁରାକୁ ଗଲେଥିଲେ, ହାତରେ ବାଂଶୀ ଧରିଥିଲେ, ରତ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ଯଥୈକାଦଶଵର୍ଷୀଯଂ ଶୋଭିତଂ ପୀତଵାସସା । ମଯୂରପିଚ୍ଛଚୂଡଂ ଚ ମାଲତୀମାଲ୍ଯମଣ୍ଡିତମ୍
ଏକାଦଶ ବର୍ଷର ଶିଶୁ ଭଳି, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ମୟୂରପିଛ ମୁଣ୍ଡରେ ଲଗାଇ, ମାଲତୀ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି ଶୋଭିତ।
ମନ୍ଦିରଂ ଵେଶଯାମାସ ରାଧଯା ସହ ମାଧଵମ୍ । ଯଶୋଦା ମଙ୍ଗଲଂ କୃତ୍ଵା ଭୋଜଯାମାସ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍
ସେ ରାଧା ଓ ମାଧବ ସହିତ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଯଶୋଦା ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ।
ପୂଜାଂ ଚକାର ଗୋପୀନାଂ ମୁନୀନାଂ ଚ ଯଥା ଜନଃ । ମଣିରତ୍ନଂ ପ୍ରଵାଲଂ ଚ ସୁଵର୍ଣ ପରମଂ ତଥା
ସେ ଗୋପୀ ଓ ମୁନିମାନେଙ୍କ ପୂଜା କଲେ, ଯେପରି ଚାଳିଥାଏ; ମଣି, ରତ୍ନ, ପ୍ରବାଳ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁନା ଦେଲେ।
ଭୁକ୍ତାମାଣିକ୍ଯହୀରଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଦଦୌ ମୁଦା । ଗଜରତ୍ନଂ ଗଵାଂ ରତ୍ନମଶ୍ଵରତ୍ନଂ ମନୋହରମ୍
ସେ ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଗ କରାଯାଇଥିବା ମାଣିକ୍ୟ ଓ ହୀରା, ଗଜ ରତ୍ନ, ଗାୟ ରତ୍ନ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଘୋଡ଼ା ରତ୍ନ ଦେଲେ।
ଆସନାନି ଚ ପାତ୍ରାଣି ଭୂଷଣାନି ତଥୈଵ ଚ । ଧାନ୍ଯାନ୍ଯପି ଚ ସସ୍ଯାନି ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଚ ତଥା ଦଦୌ
ସେ ଆସନ, ପାତ୍ର, ଭୂଷଣ, ଧାନ୍ୟ, ଶସ୍ୟ ଓ ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
ଅପୂର୍ଵ ଦର୍ଶଯାମାସ ରାଧଯା ସହ ମାଧଵମ୍ । ଗୋପୀଗଣଂ ଚ ମିଷ୍ଟାନ୍ନଂ ସାଦରେଣାପି ନାରଦ
ସେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଇଲେ—ରାଧାଙ୍କ ସହିତ ମାଧବ, ଗୋପୀମାନେ ଓ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଡ଼ ଆଦର ସହିତ, ହେ ନାରଦ।
ଦୁନ୍ଦୁଭୀନ୍ଵାଦଯାମାସ କାରଯାମାସ ମଙ୍ଗଲମ୍ । ଦେଵାଂଶ୍ଚ ଭୋଜଯାମାସ ସାନନ୍ଦଂ ଚ ମନୋହରମ୍
ସେ ଢୋଳ ଓ ମଙ୍ଗଳ ସଙ୍ଗୀତ ବଜାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ମନୋହର ଖାଦ୍ୟ ଖୁଆଇଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ସପ୍ତଵିଶତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର 'ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ' ନାମକ ଏକଶତ ସପ୍ତବିଶ ଅଧ୍ୟାୟ, ନାରଦ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ, ଶେଷ ହେଲା।
ଅଥାଷ୍ଟାଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ସମାହ୍ଵାନଂ ଗୋପାଂଶ୍ଚାପି ଚକାର ସଃ। ଭାଣ୍ଡୀରେ ଵଟମୂଲେ ଚ ତତ୍ର ସ୍ଵଯମୁଵାସ ହ
ଏବେ ଏକଶତ ଅଷ୍ଟାବିଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଗୋପମାନେଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ଏବଂ ସେ ଭାଣ୍ଡୀର ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ନିଜେ ବସିଲେ।
ପୁରାଽନ୍ନଂ ଚ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଯତ୍ରୈଵ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଗଣଃ। ଉଵାସ ରାଧିକା ଦେଵୀ ଵାମପାର୍ଶ୍ଵେ ହରେରପି
ପୂର୍ବେ ସେଠାରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ; ସେଠି ହରିଙ୍କ ବାମପାଶ୍ୱରେ ଦେବୀ ରାଧିକା ବସିଥିଲେ।
ଦକ୍ଷିଣେ ନନ୍ଦଗୋପଶ୍ଚ ଯଶୋଦାସହିତସ୍ତଥା । ତଦ୍ଦକ୍ଷିଣୋ ଵୃଷଭାନସ୍ତଦ୍ଵାମେ ସା କଲାଵତୀ
ତାଙ୍କ ଡାହାଣପାଖରେ ନନ୍ଦ ଗୋପ ଓ ଯଶୋଦା ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଡାହାଣପାଖରେ ବୃଷଭାନୁ ଓ ବାମପାଖରେ କଳାବତୀ ଥିଲେ।
ଅନ୍ଯେ ଗୋପାଶ୍ଚ ଗୋପ୍ଯଶ୍ଚ ବାନ୍ଧଵାଃ ସୁହୃଦସ୍ତଥା । ତାନୁଵାଚ ସ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଯଥାର୍ଥ୍ଯଂ ସମଯୋଚିତମ୍
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ, ବାନ୍ଧବ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କୁ ଗୋବିନ୍ଦ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଓ ସମୟଅନୁଯାୟୀ କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଶୃଣୁ ନନ୍ଦ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସାଂପ୍ରତଂ ସମଯୋଚିତମ୍। ସତ୍ଯଂ ଚ ପରମାର୍ଥଂ ଚ ପରଲୋକସୁଖାଵହମ୍
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ନନ୍ଦ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମୟଅନୁଯାୟୀ, ସତ୍ୟ ଓ ପରମାର୍ଥ କଥା କହିବି, ଯାହା ପରଲୋକର ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ଆବ୍ରହ୍ମସ୍ତମ୍ବପର୍ଯନ୍ତଂ ଭ୍ରମଂ ସର୍ଵଂ ନିଶାମଯ। ଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଦୀପ୍ତିର୍ଜଲେ ରେଷା ଯଥା ତୋଯସ୍ଯ ବୁଦ୍ବୁଦମ୍
ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଘାସପତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଭ୍ରମକୁ ଦେଖ; ଏହା ପାଣିରେ ବିଜୁଳି ଚମକିବା କିମ୍ବା ଜଳରେ ବୁଲବୁଲି ହେବା ପରି।
ମଥୁରାଯାଂ ସର୍ଵମୁକ୍ତଂ ନାଵଶେଷଂ ଚ କିଂଚନ। ଯଶୋଦାଂ ବୋଧଯାମାସ ରାଧିକା କଦଲୀଵନେ
ମଥୁରାରେ ସମସ୍ତ କଥା କୁହାଯାଇଥିଲା, କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିନଥିଲା; କଦଳୀବନରେ ରାଧିକା ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।
ତଦେଵ ସତ୍ଯଂ ପରମଂ ଭ୍ରମଧ୍ଵାନ୍ତପ୍ରଦୀପକମ୍। ଵିହାଯ ମିଥ୍ଯାମାଯାଂ ଚ ସ୍ମର ତତ୍ପରମଂ ପଦମ୍
ସେଇଠାରେ ଯାହା ସତ୍ୟ, ସେଇ ପରମ ଏବଂ ଭ୍ରମର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଥାଏ; ମିଥ୍ୟା ମାୟାକୁ ଛାଡ଼ି, ସେଇ ପରମ ପଦକୁ ସ୍ମରଣ କର।
ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁଜରାଵ୍ଯାଧିହରଂ ହର୍ଷକରଂ ପରମ୍। ଶୋକସଂତାପହରଣଂ କର୍ମମୂଲନିକୃନ୍ତନମ୍
ଏହା ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ରୋଗକୁ ଦୂର କରେ; ଏହା ପରମ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି, ଦୁଃଖ ଓ କଷ୍ଟ ହଟାଏ, କର୍ମର ମୂଳକୁ କାଟିଦିଏ।
ମାମେଵ ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ଭଗଵନ୍ତଂ ସନାତନମ୍ । ଧ୍ଯାଯଂଧ୍ଯାଯଂ ପୁତ୍ରବୁଦ୍ଧିଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଲଭ ପରଂପଦମ୍
ମୋତେ ଏକମାତ୍ର ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ସନାତନ ଭଗବାନ ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କର; ପୁଅ ବୋଲି ଭାବନାକୁ ଛାଡ଼ି, ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କର।
ଗୋଲୋକଂ ଗଚ୍ଛ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ସାର୍ଧଂ ଗୋକୁଲଵାସିଭିଃ। ଆରାତ୍କଲେରାଗମନଂ କର୍ମମୂଲନିକୃନ୍ତନମ୍
ତୁମେ ଗୋକୁଳବାସୀମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଗୋଲୋକକୁ ଯାଅ; କଳିଯୁଗ ଆସିବାକୁ ନିକଟ, ଯାହା କର୍ମର ମୂଳକୁ କାଟିଦେବ।
ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋର୍ନିଯମୋ ନାସ୍ତି ଜାତୀନାଂ ଚ ତଥୈଵ ଚ । ଵିପ୍ରେସନ୍ଧ୍ଯାଦିକଂନାସ୍ତି ଚିହ୍ନଂ ଯଜ୍ଞୋପଵୀତକମ୍
ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀର ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ, ଜାତିର ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ତେଣିଏ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ସନ୍ଧ୍ୟାଦି କୌଣସି ଚିହ୍ନ କିମ୍ବା ଉପବୀତ ନାହିଁ।
ଯଜ୍ଞସୂତ୍ରଂ ଚ ତିଲକଂ ଶେଷଂ ଲୁପ୍ତଂ ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍ । ଦିଵାଵ୍ଯଵାଯନିରତଂ ଵିରତଂ ଧର୍ମକର୍ମଣି
ଯଜ୍ଞସୂତ୍ର ଓ ତିଳକ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହରାଇଯାଇଛି; ଲୋକେ ଦିନରେ କାମକାଜରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଓ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରୁ ଦୂରେଇଯାଇଛନ୍ତି।
ଯଜ୍ଞାନାଂ ଚ ଵ୍ରତାନାଂ ଚ ତପସାଂ ଲୁପ୍ତମେଵ ଚ। କେଦାରକନ୍ଯାଶାପେନଧର୍ମୋ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ କେଵଲମ୍
ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ ଓ ତପସ୍ୟା ସବୁ ହରାଇଯାଇଛି; କେଦାର ଦୁହିତାଙ୍କ ଶାପରେ ଧର୍ମ କେବଳ ନାମମାତ୍ର ରହିଛି।
ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଗାମିନୀସ୍ତ୍ରୀର୍ଣା ପତିଶ୍ଚ ସତତଂ ଵଶେ । ତାଡଯେତ୍ସତତଂତଂ ଚ ଭର୍ତ୍ସଯେଚ୍ଛ ଦିଵାନିଶମ୍
ନାରୀମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲନ୍ତି, ସ୍ୱାମୀମାନେ ସଦା ସେମାନଙ୍କ ଅଧୀନ; ସେମାନେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦିନ ରାତି ମାଡ଼ିବା ଓ ତିରସ୍କାର କରିବାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି।
ପ୍ରାଧାନ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରୀକୁଟୁମ୍ବାନାଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଚ ସତତଂ ଵ୍ରଜ। ସ୍ଵାମୀଚଭକ୍ତସ୍ତାସାଂ ଚ ପରାଭୂତୋ ନିରନ୍ତରମ୍
ବ୍ରଜରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କର ପରିବାର ସଦା ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ରଖିବେ; ସେମାନଙ୍କର ପତିମାନେ ଯଦିଓ ଭକ୍ତ, ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ଅଧୀନ ରହିବେ।
କଲୌ ଚ ଯୋଷିତଃ ସର୍ଵା ଜାରସେଵାସୁ ତତ୍ପରାଃ। ଶତପୁତ୍ରସମଃ ସ୍ନେହସ୍ତାସାଂ ଜାରେ ଭଵିଷ୍ଯତି
କଳିଯୁଗରେ ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପରପୁରୁଷଙ୍କ ସେବାରେ ଲାଗିଥିବେ; ସେମାନଙ୍କର ପରପୁରୁଷ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଶତପୁତ୍ର ସମାନ ହେବ।
ଦଦାତି ତସ୍ମୈ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ଚ ଯଥା ଭୃତ୍ଯାଯ କୋପତଃ। ସସ୍ମିତା ସକଟାକ୍ଷା ସାଽମୃତଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ନିରନ୍ତରମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ଯେପରି ରୋଷରେ ଜଣେ ଚାକରକୁ ଦିଏ; ହସି, ଚାହିଁ ଦେଖି, ଅମୃତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସଦା ଦେଖାଏ।
ଜାରଂ ପଶ୍ଯତି କାମେନ ଵିଷଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ପତିଂ ସଦା। ସତତଂ ଗୌରଵଂ ତାସାଂ ସ୍ନେହଂ ଚ ଜାରବାନ୍ଧଵେ
ସେ ତାଙ୍କର ପରପୁରୁଷକୁ କାମନାରେ ବିଷ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖେ, ଏବଂ ପତିକୁ ସଦା ଅବହେଳା କରେ; ସମ୍ମାନ ଓ ସ୍ନେହ ସବୁବେଳେ ପରପୁରୁଷ ଓ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ପାଇଁ ରହିଥାଏ।