ରାଧିକୋଵାଚ ନିଷ୍ଫଲଂ ମଙ୍ଗଲପ୍ରଶ୍ତଂ ମଙ୍ଗଲେ ମଙ୍ଗଲାଲଯେ । ସର୍ଵମଙ୍ଗଲବୀଜେ ଚ ମାଙ୍ଗଲ୍ଯେ ମଙ୍ଗଲପ୍ରଦେ
ରାଧିକା କହିଲେ: ମଙ୍ଗଳର ମୂଳ ନିବାସ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ଆଧାର ଓ ଦାତା, ଏମିତି ମଙ୍ଗଳମୟଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଅର୍ଥହୀନ।
ତଥାଽପି କୁଶଲପ୍ରଶ୍ନେ ସାଂପ୍ରତଂ ସମଯୋଚିତମ୍ । ଲୌକିକୋ ଵ୍ଯଵହାରୋଽପି ଵେଦେଭ୍ଯୋ ବଲଵାଂସ୍ତଥା
ତଥାପି, ଏହି ସମୟରେ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। କାରଣ, ସାଧାରଣ ଲୋକର ଚଳନା ବେଳେ ବେଳେ ବେଦ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ।
କୁଶଲଂ ରୁକ୍ମିଣୀକାନ୍ତ ସତ୍ଯଭାମେଶ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ମହନ୍ଦ୍ରେଣ ସମଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଲୀଲଯା ଚ ଯଦାଜ୍ଞଯା
ହେ ରୁକ୍ମିଣୀ ପ୍ରିୟ, ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ନାଥ, ଏବେ ସବୁ ଭଲ ଅଛି। ତୁମେ ମଜାରେ ଓ ଆଜ୍ଞାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ପାରିଜାତତରୁଂ ସ୍ଵର୍ଗାଦୁତ୍ପାଟ୍ଯ ଚାମରାଵତୀମ୍ । ଗତ୍ଵା ଵିଜିତ୍ଯ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ତସ୍ଯୈ ଦସମିତି ଶ୍ରୁତମ୍
ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପାରିଜାତ ଗଛ ଉଖଳି, ତୁମେ ଅମରାବତୀକୁ ଗଲା, ଦେବତାମାନେଠାରେ ଜିତିଲା, ଏବଂ ସେହି ଗଛ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ଦେଲା ବୋଲି ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି।
ପୁଣ୍ଯକଂ ଚ କୃତଂ ତେନ ପାରିଜାତେନ ସୁଵ୍ରତମ୍ । ତ୍ଵାମେଵ ସାଧ୍ଯଂ କାନ୍ତଂ ଚ ସଂପୂର୍ଣେ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦଦୌ
ସେହି ପାରିଜାତ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ହେଲା। ତୁମେ ନିଜ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ନିଜ ବ୍ରତ ପୂରଣ କଲା।
ବ୍ରହ୍ମେଶଶେଷାସାଧ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ତଯା ସାଧ୍ଯଃ କୃତଃ କଥମ୍ । ସର୍ଵଭ୍ଯଃ କାମିନୀଭ୍ଯଶ୍ଚ ସତ୍ଯଭାମାଂ ବିଭେଷି ଚ
ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଓ ଶେଷ ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଉଁଠାରେ ସତ୍ୟଭାମା କିପରି ତୁମକୁ ପାଇଲେ? ଏବଂ ସମସ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ତୁମେ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ କାହିଁକି ଭୟ କରୁଛ?
ରୁକ୍ମିଣ୍ଯାଂ ପ୍ରେମସୌଭାଗ୍ଯମତିରିକ୍ତଂ ଚ ଗୌରଵମ୍ । ଭଯଂ ମାଲ୍ଯଂ ଚ ଧନ୍ଯାଯାଂ ସତ୍ଯାଯାଂ ସତତଂ ଶ୍ରୁତମ୍
ସବୁବେଳେ ଶୁଣାଯାଏ ଯେ, ରୁକ୍ମିଣୀ ତୁମ ପ୍ରେମ, ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ସମ୍ମାନ ଅଧିକ ପାଆନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ଭୟ ଓ ମାଳା ମିଳେ।
ସତ୍ଯଂ ଜାମ୍ବଵତୀକାନ୍ତ ଵଦ ମାଂ ଚ ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍ । ତାସୁ ସର୍ଵାସୁ କାନ୍ତାସୁ କସ୍ଯାସ୍ତେ ପ୍ରେମ ଚାଧିକମ୍
ହେ ଯାମ୍ବବତୀ ପ୍ରିୟ, ସତ୍ୟକଥା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋତେ କହ, ତୁମ ସମସ୍ତ ପ୍ରିୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାହାପାଇଁ ତୁମର ପ୍ରେମ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ?
ଶୃଙ୍ଗାରେ ସର୍ଵଭାଵେ ଵା ତାସୁ କା ରସିକା ପରା । ତ୍ଵଯି ସ୍ନିଗ୍ଧା ଵିଦଗ୍ଧା କା ତାମୁ ଧନ୍ଯାଽତିସୁଵ୍ରତା
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ସବୁଠାରୁ ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ରସିକ? କିଏ ତୁମପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଆନୁରାଗିଣୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମତୀ? ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ସବୁଠାରୁ ଧନ୍ୟ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍?
ସା ସ୍ତ୍ରୀ ଭାଵାନୁରକ୍ତା ଯା ଭାର୍ଯାଂ ପାତି ପତିଶ୍ଚ ସଃ । ପ୍ରେମାତିରିକ୍ତଂ ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେଷୁ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ସେଇ ନାରୀ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଯାହାଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ଓ ସେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରେମ ତିନି ଲୋକରେ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ।
ରସିକା ସ୍ତ୍ରୀ ଵିଜାନାତି ସତୀ ଗୁଣଵତୀ ପତିମ୍ । ଗୁଣଜ୍ଞଂ ରସିକଂ ଶୂରଂ ସୁଶୀଲଂ ସୁରତୌ ସଦା
ବୁଦ୍ଧିମତୀ ନାରୀ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଗୁଣ, ରସିକତା, ଶୂରତା ଓ ଭଲ ଚରିତ୍ରକୁ ଚିହ୍ନିପାରନ୍ତି, ଯିଏ ସେମାନଙ୍କ ଗୁଣକୁ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ସଦା ପ୍ରେମ କରନ୍ତି।
ଦୂରାଦ୍ଧାଵତି ପଦ୍ମାର୍ଥ ମଧୁଲୋଭାନ୍ମଧ୍ରୁଵ୍ରତଃ । ଭେକସ୍ତନ୍ନ ହି ଜାନାତି ତନ୍ମୂର୍ଧ୍ନି ପାଦମୁତ୍ସୃଜେତ୍
ମଧୁ ଲାଗି ମଧୁମକ୍ଷୀ ଦୂରରୁ ମଧୁ ଖୋଜି ଆସେ, କିନ୍ତୁ ବେଙ୍ଗ ଏହା ଜାଣିନଥାଏ, ସେ ତ ତାହାକୁ ପାଦ ତଳେ ଦେଇ ଦେଇପାରେ।
ଯନ୍ତ୍ରୀ ଜାନାତି ସଂଗୀତରସଂ ଯନ୍ତ୍ରଂ ଚ ନୈଵ ଚ । ଦୁଗ୍ଧାସ୍ଵାଦଂ ଵିଦଗ୍ଧଶ୍ଚ ନ ଦର୍ଵୀ ନୈଵ ଭାଜନମ୍
ଯିଏ ସଙ୍ଗୀତ ରସ ଜାଣେ, ସେ ଯନ୍ତ୍ରକୁ ନୁହେଁ; ଯିଏ ଦୁଧର ମଧୁରତା ଜାଣେ, ସେ ଭାଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଚମଚକୁ ନୁହେଁ।
ପରିପକ୍ଵଫଲାସ୍ଵାଦଂ ଜାନନ୍ତି ଭୋଗିନଃ ସୁଖମ୍ । ଏକତ୍ରାଵସ୍ଥିତାଃ ଶଶ୍ଵନ୍ନକିଂଚିତ୍ଫଲିନୋ ଯଥା
ଯିଏ ଭୋଗ କରେ, ସେ ପକ୍କା ଫଳର ରସ ଓ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରେ; ଯେଉଁମାନେ ସଦା ସଙ୍ଗେ ରହନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ଫଳ ଦେଇନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ସୁଶୀଲଜଲାସ୍ଵାଦଂ ଵିଜାନନ୍ତି ତୃଷାଲ୍ଵଃ । ନ ଚ ଵାପୀ ନ ଘଟଶ୍ଚୈକତ୍ରାଵସ୍ଥିତୋ ଯଥା
ପିପାସିତ ଲୋକ ଭଲ ପାଣିର ସ୍ୱାଦ ଜାଣନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ନିକଟରେ ଥିବା ଖାଲି କୁଆ କିମ୍ବା ଘଡ଼ା ନୁହେଁ।
ଭୋକିନୋ ହି ଵିଜାନନ୍ତି ଶାଲିସ୍ଵାଦୁରସଂ ପରମ୍ । ଏକତ୍ରାଵସ୍ଥିତଂ ଚେତୁ ନ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଭାଜନଂ ଯଥା
ଯିଏ ଖାଏ, ସେ ଚାଉଳର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ରସ ଅନୁଭବ କରେ; ଏହି ରସ କ୍ଷେତ୍ର କିମ୍ବା ପାତ୍ର ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ନାହିଁ।
ବୁବୁଧେ ଚନ୍ଦନାଘ୍ରଣଂ ଚନ୍ଦନାର୍ଥୀ ଚ ଭୋଗଵିତ୍ । ନ ଗର୍ଦଭୋ ଭାରଵାହୀ ନ ତସ୍ଯ ପାତ୍ରିକା ଯଥା
ଚନ୍ଦନ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକ ତାହାର ଗନ୍ଧ ଅନୁଭବ କରେ; ଭାର ବୋହୁଥିବା ଗଧା କିମ୍ବା ତାହାର ପାତ୍ର ଏହା ଜାଣିନଥାଏ।
ଯଂ ନ ଯାନନ୍ତି ଵେଦାଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମେଶାନାଦଯସ୍ତଥା । ଯୋଗିନୋ ମୁନଯଃ ସିଦ୍ଧାସ୍ତଂ କିଂ ଜାନନ୍ତି ଯୋଷିତଃ
ଯାହାକୁ ବେଦ, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଯୋଗୀ, ମୁନି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଉଁଠାରେ ନାରୀମାନେ କିପରି ତାଙ୍କୁ ଜାଣିପାରିବେ?
ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଗୌରଵଂ ପ୍ରେମ ଦୁର୍ଲଭଂ ନିତ୍ଯନୂତମ୍ । ଯୌଷିତାଂ ଚ ପରଂ ନୈଵ ଚୂର୍ଣୀଭୂତଂ କ୍ଷଣେନ ଚ
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଭାଗ୍ୟ, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ପ୍ରେମ ପାଇବା ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ସବୁବେଳେ ନୂତନ ଲାଗେ; କିନ୍ତୁ ଏହାମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।
ଅତ୍ଯୁଚ୍ଛ୍ରିତୋ ନିପତନଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯେଵ ଧ୍ରୁଵଂ ପ୍ରଭୋ । ଆରାଦ୍ଵିପତ୍ତିବୀଜଂ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଵିହିଂସନମ୍
ଯେଉଁଠି ବେଶି ଉଚ୍ଚକୁ ଯାଏ, ସେଠି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପତନ ହୁଏ; ଏହା ଦୁଃଖର ମୂଳ ହୁଏ ଏବଂ ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ କ୍ଷତି ଆଣେ।
ଶ୍ରୀଦାମା ଚ ମଯା ଶପ୍ତସ୍ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତୋ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ । ଏତାଦୃଶୀ ଵିପତ୍ତିର୍ମେ ପୁତ୍ରଶ୍ରୀଦାମଶାପତଃ
ଶ୍ରୀଦାମା, ତୁମର ଭକ୍ତ ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ମୋତେ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହେଲେ; ଏହି ଦୁଃଖ ମୋ ପ୍ରାପ୍ତି ହେଲା, ପୁଅ ଶ୍ରୀଦାମାଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା।
ଈଶ୍ଵରଃ କସ୍ଯ ଵା ବନ୍ଧୁଃ ପ୍ରିଯୋ ଵା ଵିପ୍ରିଯସ୍ତଥା । ସତତଂ ଭକ୍ତିସାଧ୍ଯଶ୍ଚ ଯୋ ଭକ୍ତଶ୍ଚ ତଦୀଶ୍ଵରଃ
କିଏ କାହାର ନାଥ, ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ? ଯେ ଭକ୍ତି କରେ, ସେ ଭଗବାନ୍କୁ ପାଏ; ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ୍କୁ ଲାଭ କରାଯାଏ।
ଵେଦାଶ୍ଚ ଵୈଦିକାଃ ସନ୍ତଃ ପୁରାଣାନି ଵଦନ୍ତି ଚ । ରାଧାଯା ମାଧଵଃ ସାଧ୍ଯୋ ଭଗଵାନିତି ନିଷ୍ଫଲମ୍
ବେଦ, ବେଦବିଦ୍ ଓ ପୁରାଣମାନେ କହନ୍ତି: ରାଧା ଦ୍ୱାରା ମାଧବଙ୍କୁ ପାଇଯିବା ଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଅର୍ଥହୀନ ହୁଏ।
ଜିତ୍ଵା ଚ ସଗଣଂ ଶଂଭୁଂ ବାଣସ୍ଯ ଭୁଜକୃନ୍ତନମ୍ । କୃତ୍ଵା ଚ ରୁକ୍ମିଣୀପୌତ୍ରଃ ସମାନୀତଃ ସଭାର୍ଯକଃ
ତୁମେ ଶିବ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେଂକୁ ହରାଇଲ, ବାଣଙ୍କ ହସ୍ତ କାଟିଦେଲ; ତାପରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ନାତିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଆଣାଯିଲା।
ଅହୋ ତ୍ଵଯି ସମାଯାତେ ରୁକ୍ମିଣୀ କିମୁଵାଚ ହ । ପ୍ରେମ ସ୍ଥିତଂ ସମାନଂ ତେ କିଂ ଵିଵୃଦ୍ଧଂ ଚ ଗୌରଵମ୍
ତୁମେ ଆସିଲେବେଳେ ରୁକ୍ମିଣୀ କଣ କହିଲେ? ତୁମର ପ୍ରେମ ସମାନ ଓ ଅଟୁଟ୍ ଅଛି କି? ନା କି ତୁମର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ବଢ଼ିଛି?
କୁରୁପାଣ୍ଡଵଯୁଦ୍ଧେନ କୁରଵୋ ନିହତାସ୍ତ୍ଵଯା । ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥେ ତଥା ଭୂପାଃ କ୍ଵ ସାମ୍ଯଂ ପରମାତ୍ମନଃ
କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବ ଯୁଦ୍ଧରେ, କୁରୁମାନେ ତୁମେ ହତ କଲ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ମରିଗଲେ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମାଙ୍କ ନିଷ୍ପକ୍ଷତା କେଉଁଠି ରହିଲା?
ସାକ୍ଷାନ୍ମହେନ୍ଦ୍ରଜାତସ୍ଯ କୌନ୍ତେଯସ୍ଯାର୍ଜୁନସ୍ଯ ଚ । ରାଜମଣ୍ଡଲମ୍ଧ୍ଯସ୍ଥୋ ଭଵାନେଵ ହି ସାରଥିଃ
ତୁମେ, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, କୌନ୍ତେୟ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥୀ ଭାବେ ରାଜସଭା ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଥିଲ।
ତେନ ଭକ୍ତେନ ଶୁଦ୍ଧେନ ଭୀଷ୍ମେଣ ଚ ମହାତ୍ମନା । ଲଜ୍ଜିତେନ କିମୁକ୍ତଂ ତେ ମହତୀଷୁ ମଭାସୁ ଚ
ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତ, ମହାନ୍ ଭୀଷ୍ମ, ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ବଡ଼ ସଭାମାନେ ତୁମକୁ କଣ କହିଥିଲେ?
ଦେଵୈରପି କଥଂ ଦୃଷ୍ଟୋ ବ୍ରହ୍ମେଶଶେସଂଷଜ୍ଞକୈଃ । ଭକ୍ତସିହୈର୍ଭୃତ୍ତୈଃ ସର୍ଵୈର୍ନ ଚୋକ୍ତଂ କିଂଚିଦେଵ ସଃ
ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶ୍ୱର, ଶେଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣାଶୁଣାମାନେ ମଧ୍ୟ କିପରି ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିବେ? ଭକ୍ତ ଦାସମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କେହି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ଯଶ୍ଚାନିର୍ଵଚନୀଯଶ୍ଚ ଵେଦେଷୁ ଚ ଚତୁର୍ଷୁ ଚ । ପୁରାଣେଷ୍ଵିତିହାସେଷୁ ପ୍ରକୃତେଃ ପର ଈଶ୍ଵରଃ
ଯିଏ ଚାରି ବେଦ, ପୁରାଣ ଓ ଇତିହାସରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛନ୍ତି, ପ୍ରକୃତି ଉପରେ ଥିବା ଏହି ଈଶ୍ୱର, ତାଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନୁହେଁ।