ଧ୍ଯାନେ ଧ୍ଯାନେନ ରାଧାଯା ଵ୍ଯାଯନ୍ତେ ଧ୍ଯାନତତ୍ପରାଃ । ଇହୈଵ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତାସ୍ତେ ପରତ୍ର କୃଷ୍ଣପାର୍ଷଦାଃ
ଯେଉଁମାନେ ରାଧାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଜନ୍ମରେ ମୁକ୍ତ ଓ ପରଲୋକରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାର୍ଷଦ ହୁଅନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ଚ ସର୍ଵାଦୌ ତୁଷ୍ଟାଵ ପରମେଶ୍ଵରୀମ୍ । ସ୍ଵଯଂ ଵିଧାତା ଜଗତାଂ ମାତରଂ ଵେଧସାମପି
ସେଉଁଠିକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତର ଆଦିରେ ବ୍ରହ୍ମା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ସେ ନିଜେ ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ସୃଷ୍ଟିକାରିଣୀ, ବେଦମାନେଙ୍କର ମାଆ।
ବ୍ରାହ୍ମୋଵାଚ ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରଣି ଦିଵ୍ଯାନି ପରମେଶ୍ଵରି । ପୁଷ୍କରେ ଚ ତପସ୍ତପ୍ତଂ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରେ ଚ ଭାରତେ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, ହେ ପରମେଶ୍ୱରୀ, ମୁଁ ପୁଷ୍କର ଏବଂ ଭାରତର ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ଛଅ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲି।
ତ୍ଵତ୍ପାଦପଦ୍ମଧୁରମଧୁଲୁବ୍ଧେନ ଚେତସା । ମଧୁଵ୍ରତେନ ଲୋଲେନ ପ୍ରେରିତେନ ମଯା ସତି
ତୁମର ପଦପଦ୍ମର ମଧୁରତା ପାଇଁ ମୋ ମନ ମଧୁମକ୍ଷୀକା ପରି ଆକୁଳ ହୋଇ, ସେଇ ମଧୁରତାକୁ ଆଶା କରି ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲି, ହେ ସତୀ।
ତଥାଽପି ନ ମଯା ଲବ୍ଧଂ ତ୍ଵତ୍ପାଦପଦ୍ମମୀପ୍ସିତମ୍ । ନ ଦୃଷ୍ଟମପି ସ୍ଵପ୍ନେଽଯି ଜାତା ଵାଗଶରୀରିଣୀ
ତଥାପି, ମୁଁ ତୁମର ଚାହିଦା ପଦପଦ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିଲିନି; ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ସେଠାକୁ ଦେଖିପାରିଲିନି, ହେ ଶବ୍ଦରୂପିଣୀ।
ଵାରାହେ ଭାରତେ ଵର୍ଷେ ପୁଣ୍ଯେ ଵୃନ୍ଦାଵନେ ଵନେ । ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମେ ଗଣେଶସ୍ଯ ପାଦପଦ୍ମଂ ଚ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି
ଭାରତର ବରାହ ଖଣ୍ଡର ପବିତ୍ର ବୃନ୍ଦାବନ ଅଟାରେ, ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମରେ ତୁମେ ଗଣେଶଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଦେଖିପାରିବ।
ରାଧାମାଧଵଯୋର୍ଦାସ୍ଯଂ କୁତୋ ଵିଷଯିଣସ୍ତଵ । ନିଵର୍ତସ୍ଵ ମହାଭାଗ ପରମେତତ୍ମୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ କେମିତି ରାଧା ଓ ମାଧବଙ୍କର ଦାସ୍ୟ ପାଇପାରିବେ? ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ତୁମେ ଫେରିଯାଅ; ଏହି ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଵୃତ୍ତୋଽହଂ ତପସେ ଭଗ୍ନମାନସଃ । ପରିପୁର୍ଣ ତଦଧୁନା ଵାଞ୍ଛିତଂ ତପସଃ ଫଲମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ତପସ୍ୟାରୁ ବାହାରିଗଲି, ମୋର ମନ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; କିନ୍ତୁ ଏବେ, ଶେଷରେ, ମୋ ତପସ୍ୟାର ଆଶାକୃତ ଫଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ ପଦ୍ମୈଃ ପଦ୍ମାର୍ଚିତଂ ପାଦପଦମଂ ଯସ୍ଯ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଧ୍ଯାଯନ୍ତେ ଧ୍ଯାନନିଷ୍ଠାଶ୍ଚ ଶାଶ୍ଵଦ୍ରବ୍ରହ୍ମାଦଯଃ ସୁରାଃ
ମହାଦେବ କହିଲେ, ଯାହାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ପଦ୍ମା ମନ୍ଦାର ଫୁଲରେ ପୂଜିଛନ୍ତି, ସେହି ପଦପଦ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ; ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅମର ଦେବତାମାନେ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠିକୁ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି।
ମୁନଯୋ ମନଵଶ୍ଚୈଵ ସିଦ୍ଧାଃ ସନ୍ତଶ୍ଚ ଯୋଗିନଃ । ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନୈଵ କ୍ଷମାଃ ସ୍ଵପ୍ନେ ଭଵତୀ ତସ୍ଯ ଵକ୍ଷସି
ମୁନି, ମନୁ, ସିଦ୍ଧ, ସାଧୁ ଓ ଯୋଗୀମାନେ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପଦପଦ୍ମକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତିନି; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ତାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ବସିଛ।
ଅନନ୍ତ ଉଵାଚ ଵେଦାଶ୍ଚ ଵେଦମାତା ଚ ପୁରାଣାନି ଚ ସୁଵ୍ରତେ । ଅହଂ ସରସ୍ଵତୀ ସନ୍ତ ସ୍ତୋତୁଂ ନାଲଂ ଚ ସଂତତମ୍
ଅନନ୍ତ କହିଲେ, ବେଦ, ବେଦମାତା ଓ ପୁରାଣମାନେ, ହେ ସୁବ୍ରତେ, ମୁଁ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠିକୁ ନିରନ୍ତର ପ୍ରଶଂସା କରିପାରୁନାହିଁ।
ଅସ୍ମାକଂ ସ୍ତଵନେ ଯସ୍ଯ ଭ୍ରୂଭଙ୍ଗଂ ଚ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ତଵୈଵ ଭତ୍ସେନେ ଭୀତାଶ୍ଚାଵଯୋରନ୍ତରଂ ହରେଃ
ଆମେ ପ୍ରଶଂସା କରିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଭୃକୁଟି ଭଙ୍ଗିବା ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ; ହେ ଭଟସେନେ, ଭୟରୁ ଆମେ ହରିଙ୍କୁ ଦୂରେ ରଖୁଛୁ।
ଏଵଂ ଦେଵାଶ୍ଚ ଦେଵ୍ଯଶ୍ଚାପ୍ଯନ୍ଯେ ଯେ ଚ ସମାଗତାଃ । ପ୍ରଣତାସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ସର୍ଵେ ମୁନିମନ୍ଵାଦଯସ୍ତଥା
ଏଭଳି ଭାବେ, ସମସ୍ତ ଦେବଦେବୀ, ମୁନି ଓ ମନୁମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଲଜ୍ଜଯା ନମ୍ରଵକ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ରୁକ୍ମିଣ୍ଯଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଯୋଷିତଃ । ମଲୀମସଂ ଚ ଚକ୍ରୁସ୍ତାଃ ଶ୍ଵାସେନ ରତ୍ନଦର୍ପଣମ୍
ଲଜ୍ଜାରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ମୁହଁ ନମାଇଲେ; ସେମାନଙ୍କର ଶ୍ୱାସରେ ରତ୍ନଦର୍ପଣ ଧୂସର ହେଇଗଲା।
ମୃତତୁଲ୍ଯା ସତ୍ଯଭାମା ନିରାହାରା କୃଶୋଦରୀ । ମନସୋଽପ୍ଯଭିମାନଂ ଚ ସର୍ଵ ତତ୍ଯାଚ ନାରଦ
ସତ୍ୟଭାମା ମୃତ ସମାନ, କୃଶ ଶରୀର ଓ ଉପବାସରେ ରହି, ମନର ଗର୍ବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ହେ ନାରଦ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମତୀର୍ଥଯାତ୍ରାପ୍ରସଙ୍ଗେଗଣେଶପୂଜନଂ ବ୍ରହ୍ମେଶଶେଷାଦିକୃତରାଧିକାସ୍ତୋତ୍ରଂ ନାମ ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ମହା ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ଖଣ୍ଡରେ, ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ବିଷୟରେ, ନାରଦଙ୍କ ଉପଖ୍ୟାନରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶ୍ୱର, ଶେଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଣେଶ ପୂଜନ ଏବଂ ରାଧିକା ସ୍ତୁତି ନାମକ ଏକଶତି ଚବିଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରଦ ଉଵାଚ ଗଣେଶପୂଜନାଦେଵ ରାଧାସ୍ତୋତ୍ରାତ୍ପରଂ ଵିଭୋ । ବଭୂଵ କିଂ ରହସ୍ଯଂ ଵା ତନ୍ମେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ଏବେ ପଞ୍ଚବିଂଶତି ଅଧିକ ଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ। ନାରଦ କହିଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଗଣେଶ ପୂଜା ଓ ରାଧା ସ୍ତୁତି ପରେ କଣ ଗୁପ୍ତ କଥା ହେଲା? ଦୟାକରି ଏହାକୁ ମୋତେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଗଶେଶପୂଜନେ ତୀର୍ଥେ ଯେ ଦେଵାଶ୍ଚ ସମାଯଯୁଃ । ମୁନଯଶ୍ଚାପି ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରା ଵସନ୍ତୋ ଵଟମୂଲକେ
ନାରାୟଣ କହିଲେ, ତୀର୍ଥରେ ଗଣେଶ ପୂଜା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମୁନି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀମାନେ ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ଵସୁଦେଵୋ ଦେଵକୀ ଚ ପରମାଦରବୂର୍ଵକମ୍ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ଶଂଭୁଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମନନ୍ତଂ ମୁନିପୁଂଗଵାନ୍
ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଦର ସହିତ ଶଂଭୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଅନନ୍ତ ଓ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଭଵେଦ୍ଭଵାବ୍ଧିତରଣମାଵଯୋରୁତ୍ତମା ଗତିଃ । ଶୀଘ୍ରଂ ବ୍ରୂତ ମହାଭାଗା ଦୀନଯୋର୍ଦୀନବାନ୍ଧଵାଃ
ଆମେ କି ଏହି ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତିକୁ ପାଇପାରିବୁ? ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ, ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର କହ, କାରଣ ଆମେ ଦୁଃଖୀ ଓ ତୁମେ ଦୁଃଖୀଙ୍କର ବନ୍ଧୁ।
ଭଵାବ୍ଧିତରଣେ ତର୍ଯାଂ ତତ୍ର ଯୂଯଂ ଚ ନାଵିକାଃ । ନ ହ୍ଯମ୍ମଯାନି ତୀର୍ଥାନି ନ ଦେଵା ମୃଚ୍ଛିଲାମଯାଃ
ଭବସାଗର ଉଲଙ୍ଘିବା ପାଇଁ ତୁମେମାନେ ହେଉଛ ନଉକା ଚାଳକ; କାରଣ, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ମୋର ନୁହେଁ, ମୃଣ୍ମୟ ଓ ପାଥର ମୂର୍ତ୍ତି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋର ନୁହେଁ।
ଯଜ୍ଞରୂପାଣି ପୁଣ୍ଯାନି ଵ୍ରତାନ୍ଯନଶନାନି ଚ । ତପାଂସି ନାନାଦାନାନି ଵିପ୍ରଦେଵାର୍ଚନାନି ଚ
ଯଜ୍ଞ, ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ବ୍ରତ, ଉପବାସ, ତପସ୍ୟା, ବିଭିନ୍ନ ଦାନ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା—
ଚିରଂ ପୁନନ୍ତି ସର୍ଵାଣି ଦର୍ଶନାଦେଵ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ । ସତାଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତାନାଂ ରଜସାଂ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରତଃ
ଏସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର କରେ, କିନ୍ତୁ ଏକ ମାତ୍ର ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ଦର୍ଶନ କିମ୍ବା ସତ୍ ଭକ୍ତଙ୍କ ଚରଣ ଧୂଳିର ସ୍ପର୍ଶ ମାତ୍ରରେ ସତ୍କ୍ଷଣରେ ପବିତ୍ରତା ମିଳେ।
ପୂତାନାଂ ପାଦପଦ୍ମାନାଂ ସଦ୍ଯଃ ପୂତା ଵସୁଂଧରା । ତୀର୍ଥାନି ଚ ପଵିତ୍ରାଣି ସମୁଦ୍ରାଃ ପର୍ଵତାସ୍ତଥା
ଶୁଦ୍ଧ ମନ୍ଦିର ଭକ୍ତଙ୍କ ଚରଣ ଛୁଆଁ ମାତ୍ରରେ ମାଟି ପବିତ୍ର ହୁଏ; ଏହିପରି ତୀର୍ଥ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ରତା ପାଆନ୍ତି।
ସୁରା ଦର୍ଶନମିଚ୍ଛନ୍ତି ପାତକେନ୍ଧନପାପକମ୍ । ସୋଽଜ୍ଞାନି ନୈଵ ବୁବୁଧେ ଜ୍ଞାନଂ ଚ ଜ୍ଞାନିନା ସହ
ପାପ ଓ ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ଦହିଦେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ସହିତ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ପରମଂ ସ୍ଵାଦୁରୂପଂ ଚ ଦଧିଦୁଗ୍ଧରସଂ ଯଥା । ଯଥା କୃଣସ୍ଯ ତାତୋଽହଂ ସଙ୍ଗୀ ସୁଚିରମେଵ ଚ
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ମଧୁର ରସ ଯେପରି ଦହି ଓ ଦୁଧର ରସ ଭଳି, ସେପରି ମୁଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପିତା ଭାବେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ରହିଛି।
ତଥୈଵ ଦେଵକୀ ମାତା ଜ୍ଞାନିନାଂ ଚ ଗୁରୋର୍ଗୁରୋଃ । ଵସୁଦେଵଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ଶଂକରଃ ସ୍ଵଯମ୍ ଚତୁର୍ଣାମପି ଵେଦାନାମୁଵାଚ ଜନକୋ ଗୁରୁଃ
ଏହିପରି ଦେବକୀ ହେଉଛନ୍ତି ମାତା, ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ଗୁରୁ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କ ଗୁରୁ; ବସୁଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଶିବ ହସିଲେ ଏବଂ ସେଉଁଠି ଚାରି ବେଦର ଗୁରୁ ଭାବେ କଥା କହିଲେ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ ସଂନିକର୍ଷୋ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଚାପ୍ଯନାଦରଣକାରଣମ୍ । ଯାନ୍ତି ଗଙ୍ଗାମ୍ଭସା ପୂତାସ୍ତୀର୍ଥାନ୍ଯନ୍ଯାନି ସିଦ୍ଧଯେ
ମହାଦେବ କହିଲେ: ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ହେଉଛି ଅନ୍ୟ ଉପାୟକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରିବାର କାରଣ; ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ସିଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି।
ଵାସୁଦେଵାସ୍ଯ ତାତୋଽଯଂ ଵସୁଦେଵଶ୍ଚ ପଣ୍ଡିତଃ । ଜ୍ଞାନିନଃ କଶ୍ଯପସ୍ଯାଶୋ ଵସୋସ୍ତାତସ୍ଯ ଚାଽଽତ୍ମନଃ
ବସୁଦେବ ହେଉଛନ୍ତି କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପିତା ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନ; କଶ୍ୟପ ହେଉଛନ୍ତି ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ପିତା, ବସୁ ହେଉଛନ୍ତି ଆତ୍ମାଙ୍କର ପିତା।
ପୃଚ୍ଛତି ଜ୍ଞାନମସ୍ମାଂଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣାଜ୍ଞାନ୍ପୁତ୍ରବୁଦ୍ଧିତଃ । ଅହୋ ଦୁର୍ଗା ମହାମାଯା ଜ୍ଞାନିନାମପି ମୋହିନୀ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଜ୍ଞାନୀ ପୁଅ ଆମଠାରୁ ଜ୍ଞାନ ପଚାରୁଛି; ହା, ଦୁର୍ଗା ମହାମାୟା ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରନ୍ତି।