ସର୍ଵାଃ ପ୍ରକୃତିସମ୍ଭୂତା ଉତ୍ତମାଧମମଧ୍ଯମାଃ
ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଅଧମ ଓ ମଧ୍ୟମ ଜନନୀମାନେ ପ୍ରକୃତିରୁ ଜନ୍ମିଥିବା,
ମଧ୍ଯମା ରଜସଶ୍ଚାଂଶାସ୍ତାଶ୍ଚ ଭୋଗ୍ଯାଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତାଃ
ମଧ୍ୟମ ଜନନୀମାନେ ରଜସର ଅଂଶ ଭାବରେ ଜଣାଯାନ୍ତି ଏବଂ ଭୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ,
ଅଧମାସ୍ତମସଶ୍ଚାଂଶା ଅଜ୍ଞାତକୁଲସମ୍ଭଵାଃ
ଅଧମ ଜନନୀମାନେ ତମସର ଅଂଶ ଭାବରେ ଅଜଣା କୁଳରୁ ଜନ୍ମିଥିବା,
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ କୁଲଟା ଯାଶ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଗେ ଚାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ କୁଳଟା ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅପ୍ସରାମାନେ,
ଏଵଂ ନିଗଦିତଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରକୃତେର୍ଭେଦପଞ୍ଚକମ୍ 2.1.
ଏଭଳି ପ୍ରକୃତିର ପାଞ୍ଚଭେଦ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହାଯାଇଛି,
ପୂଜିତା ସୁରଥେନାଦୌ ଦୁର୍ଗା ଦୁର୍ଗାର୍ତିନାଶିନୀ
ଦୁର୍ଗା, ଦୁଃଖ ନାଶକିନୀ, ଆଦିରେ ସୁରଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ,
ତତ୍ପଶ୍ଚାଜ୍ଜଗତାଂ ମାତା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ପୂଜିତା
ତାପରେ ସେ ତିନି ଲୋକରେ ଜଗତମାତା ଭାବରେ ପୂଜିତ ହେଲେ,
ତତୋ ଦେହଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯଜ୍ଞେ ଭର୍ତୁଶ୍ଚ ନିନ୍ଦଯା
ଯଜ୍ଞରେ ପତିଙ୍କ ନିନ୍ଦାରେ ଦେହ ଛାଡିଦେଲେ,
ଗଣେଶଶ୍ଚ ସ୍ଵଯଂ କୃଷ୍ଣଃ ସ୍କନ୍ଦୋ ଵିଷ୍ଣୁକଲୋଦ୍ଭଵଃ
ଗଣେଶ, କୃଷ୍ଣ ନିଜେ, ସ୍କନ୍ଦ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିବା,
ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ମଙ୍ଗଲଭୂପେନ ପ୍ରଥମେ ପରିପୂଜିତା
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ମଙ୍ଗଳଭୂପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା,
ସାଵିତ୍ରୀ ପ୍ରଥମଂ ଚାପି ଭକ୍ତ୍ଯା ଵୈ ପରିପୂଜିତା
ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା।
ଆଦୌ ସରସ୍ଵତୀ ଦେଵୀ ବ୍ରହ୍ମଣା ପରିପୂଜିତା
ଆରମ୍ଭରେ ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା।
ପ୍ରଥମଂ ପୂଜିତା ରାଧା ଗୋଲୋକେ ରାସମଣ୍ଡଲେ
ଗୋଲୋକର ରାସମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରଥମେ ରାଧାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା।
ଗୋପିକାଭିଶ୍ଚ ଗୋପୈଶ୍ଚ ବାଲିକାଭିଶ୍ଚ ବାଲକୈଃ
ଗୋପି, ଗୋପ, ଛୋଟିଝିଅ ଓ ଛୋଟିପିଲାମାନେ ଏହି ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ତଦା ବ୍ରହ୍ମାଦିଭିର୍ଦେଵୈର୍ମୁନିଭିର୍ମନୁଭିସ୍ତଥା। ପୁଷ୍ପଧୂପାଦିଭିର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ପୂଜିତା ଵନ୍ଦିତା ସଦା।।2.1.
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଋଷିମାନେ, ମନୁମାନେ ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଭକ୍ତିରେ ସଦା ରାଧାଙ୍କୁ ପୂଜା ଓ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପ୍ରଥମେ ଦେଵୀ ସୁଯଜ୍ଞେନ ଚ ପୂଜିତା
ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଥମେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସୁଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା।
ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ତତ୍ପଶ୍ଚାଦାଜ୍ଞଯା ପରମାତ୍ମନଃ
ତାପରେ ତିନି ଲୋକରେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା।
କଲା ଯା ଯାଃ ସୁସଂଭୂତାଃ ପୂଜିତାସ୍ତାଶ୍ଚ ଭାରତେ
ଭାରତରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ କଳାମାନେ ପୂଜିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଏଵଂ ତେ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରକୃତେଶ୍ଚରିତଂ ଶୁଭମ୍
ଏଭଳି ପ୍ରକୃତିଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାହାଣୀ ତୁମକୁ କହିଦେଇଛି।
ନାରଦ ଉଵାଚ ଵିବୋଧନାର୍ଥଂ ବୋଧସ୍ଯ ଵ୍ଯାସତୋ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ନାରଦ କହିଲେ: ବୁଝିବା ପାଇଁ ତୁମେ ବ୍ୟାସଙ୍କର ଜ୍ଞାନ କଥା କହିବା ଉଚିତ।
ସୃଷ୍ଟେରାଦ୍ଯା ସୃଷ୍ଟିଵିଧୌ କଥମାଵିର୍ବଭୂଵ ହ
ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟି କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା?
ଭୂତା ଯା ଯାଶ୍ଚ କଲଯା ତଯା ତ୍ରିଗୁଣଯା ଭଵେ
ତାଙ୍କର ତିନି ଗୁଣରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ତାସାଂ ଜନ୍ମାନୁକଥନଂ ଧ୍ଯାନଂ ପୂଜାଵିଧିଂ ପରମ୍
ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ କଥା, ଧ୍ୟାନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀ।
ଶ୍ରୀନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଵିଶ୍ଵେଷାଂ ଗୋକୁଲଂ ନିତ୍ଯଂ ନିତ୍ଯୋ ଗୋଲୋକ ଏଵ ଚ
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ କହିଲେ: ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋକୁଳ ସଦା ଅବିନାଶୀ, ଗୋଲୋକ ମଧ୍ୟ ଅବିନାଶୀ।
ତଦେକଦେଶୋ ଵୈକୁଣ୍ଠୋ ଲମ୍ବଭାଗଃ ସ ନିତ୍ଯକଃ
ତାହାର ଏକ ଅଂଶ ହେଉଛି ବୈକୁଣ୍ଠ, ଏହା ଏକ ବିସ୍ତାର ଓ ସଦା ଅବିନାଶୀ।
ଯଥାଽଗ୍ନୌ ଦାହିକା ଚନ୍ଦ୍ରେ ପଦ୍ମେ ଶୋଭା ପ୍ରଭା ରଵୌ
ଅଗ୍ନିରେ ଦାହ, ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଶୀତଳତା, ପଦ୍ମରେ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଭା ଯେପରି ଅଛି।
ଵିନା ସ୍ଵର୍ଣଂ ସ୍ଵର୍ଣକାରଃ କୁଣ୍ଡଲଂ କର୍ତୁମକ୍ଷମଃ
ସୁନା ଛଡ଼ି ସୁନାକାର ଚୁଡ଼ି ତିଆରି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ନହି କ୍ଷମସ୍ତଥା ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟିଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତଯା ଵିନା
ସେପରି ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଛଡ଼ି ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଐଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯଵଚନଃ ଶକ୍ ଚ ତିଃ ପରାକ୍ରମଵାଚକଃ 2.2.
ଏଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ପ୍ରଭୁତ୍ୱ, ଶକ୍ତି ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ।
ସମୃଦ୍ଧିବୁଦ୍ଧିସମ୍ପତ୍ତିଯଶସାଂ ଵଚନୋ ଭଗଃ
ଭଗ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଧନ, ବୁଦ୍ଧି, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଯଶ।