ବାଣଶ୍ଚ ପୁନରାଗତ୍ଯ ବାଣାନାଂ ଚ ସହସ୍ରକମ୍ । ଚିକ୍ଷେପ ମନ୍ତ୍ରପୂତଂ ଚ ପ୍ରଲଯାଗ୍ନିଶିଖୋପମମ୍
ବାଣ ପୁଣି ଫେରି, ହଜାର ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକି ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଏବଂ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଥିଲେ।
ଫାଲ୍ଗୁନଃ ଶରଜାଲେନ ଵାରଯାମାସ ଲୀଲଯା । ଚିକ୍ଷେପ ଶକ୍ତିଂ ବାଣଶ୍ଚ ଗ୍ରୀଷ୍ମସୂର୍ଯସମପ୍ରଭାମ୍
ଅର୍ଜୁନ ତୀରର ଜାଲି ଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜରେ ଅଟକାଇଦେଲେ; ବାଣ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ିଲେ।
ଚିଚ୍ଛେଦ ଲୀଲଯା ତାଂ ଚ ସଵ୍ଯସାଚୀ ମହାବଲଃ । ସ ଜଗ୍ରାହ ପାଶୁପତଂ ଶତସୂର୍ଯସମପ୍ରଭମ୍
ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅର୍ଜୁନ ଅତି ସହଜରେ ସେଇ ଅସ୍ତ୍ରକୁ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ଶତସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପାଶୁପତା ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଧରିନେଲେ।
ଅତ୍ଯର୍ଥମତିଘୋରଂ ଚ ଵିଶ୍ଵସଂହାରକାରକମ୍ ।ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟା ଚକ୍ରପାଣିଶ୍ଚ ଚକ୍ରଂ ଚିକ୍ଷେପ ଦାରୁଣମ୍
ସେ ଅସ୍ତ୍ର ବହୁତ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବା ଶକ୍ତି ଥିଲା। ଏହାକୁ ଦେଖି ଚକ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁ ଭୟାନକ ଚକ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ହସ୍ତାନାଂ ଚ ସହସ୍ରଂ ଚ ସପାଶୁପତମୁଲ୍ବଣମ୍ । ଚିଚ୍ଛେଦ ରଣମଧ୍ଯେ ଚ ପପାତାଚଲସିଂହଵତ୍
ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ସେ ହଜାର ହାତ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ପାଶୁପତା ଅସ୍ତ୍ରକୁ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ବାଣ ପାହାଡ଼ରୁ ପଡ଼ୁଥିବା ସିଂହ ପରି ଭୂମିକୁ ଲୁହିପଡ଼ିଲେ।
ଶସ୍ତ୍ରଂ ପାଶୁପତଂ ଚୈଵ ଯଯୌ ପଶୁପତେଃ କରମ୍ । ଅଵ୍ଯର୍ଥ ଦାରୁଣଂ ଲୋକେ ପ୍ରଲଯାଗ୍ନିଶିଖୋପମମ୍
ପାଶୁପତା ଅସ୍ତ୍ରଟି ପୁଣି ଶିବଙ୍କ ହାତକୁ ଫେରିଗଲା। ଏହାର ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ସଂସାରରେ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ବାଣରକ୍ତସମୂହେନ ବଭୂଵ ଚ ମହାନଦଃ । ବାଣଃ ପପାତ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟୀ ଵ୍ଯଥିତୋ ହତଚେତନଃ
ବାଣଙ୍କ ରକ୍ତ ଧାରାରୁ ଏକ ବଡ଼ ନଦୀ ତିଆରିହେଲା। ବାଣ ଅଚେତନ ଓ ବିନା ଚଳାଚଳରେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତତ୍ରାଽଽଜଗାମ ଭଗଵାନ୍ମହଦେଵୋ ଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ । ରୁରୋଦାଽଽଗତ୍ଯ ମୋହେନ ବାଣଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଵକ୍ଷସି
ସେଠାରେ ଜଗତ୍ଗୁରୁ ଭଗବାନ ମହାଦେବ ଆସିଲେ। ମୋହବଶତଃ ବାଣଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ଛାତିରେ ଧରି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ଶିଵାଶ୍ରୁପତନେନୈଵ ସଂବଭୂଵ ସରୋଵରମ୍ । ଚେତନଂ କାରଯାମାସ କରୁମାସାଗରଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଶିବଙ୍କ ଅଶ୍ରୁ ପଡି ଏକ ଝିଲିକ ତିଆରିହେଲା। ଦୟାର ସାଗର ପ୍ରଭୁ ବାଣଙ୍କୁ ପୁଣି ସଚେତନ କରିଦେଲେ।
ବାଣାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ଯତ୍ର ଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ଚକ୍ରେ ପଦ୍ମାର୍ଚିତେ ପାଦପଦ୍ମେ ବାଣସମର୍ପଣମ୍
ବାଣଙ୍କୁ ନେଇ ଶିବ ଯେଉଁଠାରେ ଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ। ପଦ୍ମାଙ୍କରେ ପୂଜିତ ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ବାଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।
ତୁଷ୍ଟାଵ ଜଗତାଂ ନାଥଂ ଭକ୍ତେଶଂ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖଲଃ । ବଲିନା ଚ ସ୍ତତଂ ଯେନ ଵେଦୋକ୍ତେନ ଚ ତେନ ଚ
ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଭଗବାନ ଭକ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବଳ ଓ ବେଦମୂଳକ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ହରିର୍ମୃତ୍ଯୁଂଜଯଂ ଜ୍ଞାନଂ ଦଦୌ ବାଣାଯ ଧୀମତେ । କରପଦ୍ମଂ ଦଦୌ ଗାତ୍ରେ ତଂ ଚକାରାଜରାମରମ୍
ହରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବାଣଙ୍କୁ ଅମରତ୍ୱର ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମହସ୍ତ ରଖି, ବାଣଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।
ବାଣଃ ସ୍ତୋତ୍ରେଣ ତୁଷ୍ଟାଵ ଭକ୍ତ୍ଯା ବଲିକୃତେନ ଚ । ଵରାଂ କନ୍ଯାଂ ସମାନୀଯ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍
ବାଣ ଭକ୍ତି ଓ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ, ବଳି ଦେଇ ଏବଂ ରତ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଏକ କନ୍ୟା ବର ଭାବେ ଆଣିଦେଲେ।
ବ୍ରଦଦୌ ହରଯେ ଭକ୍ତ୍ଯା ତତ୍ରୈଵ ଦେଵସଂସଦି । ଗଜେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷ୍ମଶ୍ଵାନାଂ ତଚ୍ଚତୁର୍ଗୁଣମ୍
ସେଠାରେ ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ବାଣ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ହାତୀ ଏବଂ ତାହାର ଚାରିଗୁଣା ଘୋଡ଼ା ଦାନ କଲେ।
ଦାସୀନାଂ ଚ ସହସ୍ରଂ ଚ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତମ୍ । ସହସ୍ରଂ କାମଧେନୂନାଂ ଵତ୍ସଯୁକ୍ତଂ ଚ ସର୍ଵଦମ୍
ସେ ରତ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହଜାର ଦାସୀ ଏବଂ ହଜାର ମାନ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାନ୍ୟ ଛାଣା ସହିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିଲା।
ମାଣିକ୍ଯାନାଂ ଚ ମୁକ୍ତାନାଂ ରତ୍ନାନାଂ ଶତଲକ୍ଷକମ୍ । ମଣୀନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ହୀରକାଣାଂ ଶତଲକ୍ଷଂ ମନୋହରମ୍
ସେ ଏକ ଲକ୍ଷ ମାଣିକ, ମୁକ୍ତା ଓ ରତ୍ନ ଦେଲେ, ଏବଂ ଏକ ଲକ୍ଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣି ଓ ହୀରା ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ।
ଜଲଭାଜନପାତ୍ରାଣି ସୁଵର୍ଣନିର୍ମିତାନି ଚ । ମହସ୍ରାଣି ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଭକ୍ତିନମ୍ରାତ୍ମକଂଧରଃ
ସୁନାରେ ତିଆରି ହଜାର ଜଳପାତ୍ର ଓ ଭାଣ୍ଡ ଦେଲେ, ଏବଂ ଭକ୍ତିରେ ନମ୍ର ହୃଦୟ ସହିତ ଦାନ କଲେ।
ଵରାଣି ସୂକ୍ଷ୍ମଵସ୍ତ୍ରାଣି ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକାନି ଚ । ଦଦୌ ବାଣଶ୍ଚ ମର୍ଵାଣି ସ୍ଵଭକ୍ତ୍ଯା ଶଂକରାଜ୍ଞଯା
ବାଣ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର ବର ଭାବେ ଦେଲେ।
ତାମ୍ବୂଲାନାଂ ମଧନାଂ ଚ ପୂର୍ଣପାତ୍ରାଣି ନାରଦ । ସହସ୍ରାଣି ଦଦୌ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ
ହେ ନାରଦ, ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ହଜାର ଭରିଆ ପାତ୍ର ତାମ୍ବୁଳ ଓ ମଦ ଦେଲେ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବର ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
କନ୍ଯାଂ ସମର୍ପଯାମାସ ପାଦପଦ୍ମେ ହରେରପି । ରୁରୋଦୋଚ୍ଚୈଃ ସ୍ଵଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ପରିହାରଂ ଚକାର ସଃ
ସେ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଅର୍ପଣ କଲେ, ଭକ୍ତିରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ କାନ୍ଦିଲେ ଏବଂ ଅପରାଧ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଲେ।
କୃଷ୍ଣସ୍ତସ୍ମୈ ଵରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵେଦୋକ୍ତଂ ଚ ଶୁଭାଶିଷ୍ମ୍ । ଶଂକରାନୁମତେନୈଵ ପ୍ରଯଯୌ ଦ୍ଵାରକାଂ ପୁରୀମ୍
କୃଷ୍ଣ ତାକୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ ଏବଂ ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଶୁଭ ଆଶୀଷ ଦେଇ, ଶିବଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଦ୍ୱାରକା ପୁରୀକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଗତ୍ଵା କନ୍ଯାଂ ନଵୋଢାଂ ତାଂ ବାଣସ୍ଯାପି ମହାତ୍ମନଃ । ରୁକ୍ମିଣ୍ଯୈ ପ୍ରଦଦୌ ଶୀଘ୍ରଂ ଦେଵକ୍ଯୈ ଚ ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ସେ ଯାଇ, ବାଣଙ୍କ ନୂତନ ବିବାହିତ କନ୍ୟାକୁ ଶୀଘ୍ର ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ଦେବକୀଙ୍କୁ ନିଜେ ହସ୍ତେ ଦେଲେ।
ମହୋତ୍ସଵଂ ମଙ୍ଗଲଂ ଚ କାରଯାମାସ ଯତ୍ନତଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯାମାସ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଧନଂ ଦଦୌ
ସେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଏକ ବଡ଼ ମଙ୍ଗଳ ଉତ୍ସବର ଆୟୋଜନ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଧନ ଦେଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ବାଣଯୁଦ୍ଧଂ ନାମ ଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡରେ ନାରଦଙ୍କ ଉପାଖ୍ୟାନରେ 'ବାଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ' ନାମକ ଏକଶତି ବିଶତି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଥୈକଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଅଥ କୃଷ୍ଣଃ ସୁଧର୍ମାଯାଂ ନିଵସନ୍ସଗଣସ୍ତଥା । ତତ୍ରାଽଽଜଗାମ୍ ଵିପ୍ରଶ୍ଚ ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ବ୍ରହ୍ମତେଜସା
ଏବେ ଏକଶତି ବିଶତି ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ। ନାରାୟଣ କହିଲେ—ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ସୁଧର୍ମାରେ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ବସୁଥିବାବେଳେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍।
ଆଗତ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟାଵ ତୁଷ୍ଟାଵ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ । ଉଵାଚ ମଧୁରଂ ଶାନ୍ତୋ ଭୀତୋ ଵିନଯପୂର୍ଵକମ୍
ସେ ଆସି, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଭୟଭିତ ହୋଇ, ନମ୍ରତାରେ ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ ଶ୍ରୃଗାଲୋ ଵାସୁଦେଵଶ୍ଚ ରାଜେଶୋ ମଣ୍ଡଲେଶ୍ଵରଃ । ତ୍ଵାମୁଵାଚ ସ ଯଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସାଵଧାନଂ ନିଶାମଯ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—ଶୃଗାଳ, ବାସୁଦେବ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଣ୍ଡଳର ଅଧିପତି, ସେ ତୁମକୁ ଯେ କଥା କହିଥିଲେ, ସେଥିରେ ମନ ଦିଅ।
ଶ୍ରୃଗାଲ ଉଵାଚ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ଵାସୁଦେଵୋଽହଂ ଦେଵେଶଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଭୁଜଃ । ଲକ୍ଷ୍ମୀପତିଶ୍ଚ ଜଗତାଂ ଧାତା ଧାତୁଶ୍ଚ ପାଲକଃ
ଶୃଗାଳ କହିଲେ—ବୈକୁଣ୍ଠରେ ମୁଁ ବାସୁଦେବ, ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚାରିଭୁଜା, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପତି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ପାଳକ।
ବ୍ରହ୍ମଣା ପ୍ରାର୍ଥିତୋଽହଂ ଚ ଭାରାଵତରଣାଯ ଚ । ଭୁଵୋ ଭାରତଵର୍ଷ ଚ ତଦର୍ଥ ଗମନଂ ମମ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ମୁଁ ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଭାରତବର୍ଷକୁ ଆସିଥିଲି।
ଵସୁଦେଵସୁତୋ ଵୈଶ୍ଯଃ କ୍ଷତ୍ରିଯଶ୍ଚାପ୍ଯହଂକୃତଃ । ଆତ୍ମାନଂ ଭକ୍ତଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ମାଯାଵୀ ଚ ପ୍ରତାରକଃ
ମୁଁ ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି, ବଣିଆ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିତ, ମୁଁ ଭକ୍ତ ଭିଷ୍ଣୁ, ମାୟାବୀ ଏବଂ ଠକେଇବାଳା।