ତୀର୍ଥାନ୍ଯପି ଚ ପୂତାନି ଵୈଷ୍ଣଵସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରତଃ । ସର୍ଵେଷାମାଶ୍ରମାଣାଂ ଚ ପୂଜିତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଶୁଚିଃ
ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ହୁଏ । ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଚି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ମିଳେ ।
ତତୋଽଧିକଃ ପୂଜିତୋଽପି ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯଦି ଵୈଷ୍ଣଵଃ । ନ ହି ପୂତଂ ଚ ପଶ୍ଯମି ଵୈଷ୍ଣଵବ୍ରାହ୍ମଣାତ୍ପରମ୍
ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୈଷ୍ଣବ ହୁଏ, ତେବେ ତାଙ୍କର ପୂଜା ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରାହ୍ମଣଠାରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର କିଛି ମୁଁ ଦେଖୁନି ।
ସ ପୂତଃ ପଵନାଦେଵ ସ ପୂତଶ୍ଚ ହୁତାଶାନାତ୍ । ତୀର୍ଥେମ୍ଯୋଽପି ଚ ସର୍ଵେଭ୍ଯୋ ବିଭେତି ଚ ତତଃ ସୁରଃ
ସେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର, ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର । ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥଠାରୁ ଉପରେ ତାଙ୍କର ମହିମା, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି ।
ନ ହି ପାପାନି ତଦ୍ଦେହେ ଵହ୍ନୌ ଶୁଷ୍କତୃଣାଦିଵତ୍
ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଥିବା ପାପ ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଖିଲା ଘାସ ପଡ଼ିବା ପରି ଦହିଯାଏ ।
ବଲିରୁଵାଚ କଥଂ ସ୍ତୌଷି ଜଗନ୍ନାଥ ଭୃତ୍ଯମସ୍ତଵ୍ଯମୀଶ୍ଵରଃ । ପ୍ରଦତ୍ତଂ ପରମେଶ୍ଵର୍ଯ ତ୍ଵଯା ନାଥ ସୁଦୁଲ୍ରଭମ୍
ବଳି କହିଲେ — ଜଗନ୍ନାଥ, ଆପଣ କିପରି ନିଜ ଦାସଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି? ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ମୋତେ ଏମିତି ଦୁର୍ଲଭ ବର ଦେଇଛନ୍ତି ।
ଅଧୁନା ସ୍ଥାପିତୋ ଦୈଵାତ୍ସର୍ଵାଧଃ ସୁତଲେଽପି ଚ । ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ଦତ୍ତମୈଶ୍ଵର୍ଯ ମତ୍ତୋ ଭକ୍ତାତ୍ସୁରେଶ୍ଵର
ଏବେ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ତଳେ ସୁତଳରେ ଅଛି । ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଶାସନ ମିଳିଛି, ସେଟି ମୋ ଭକ୍ତିରୁ ଦିଆଯାଇଛି, ହେ ସୁରେଶ୍ୱର ।
ତ୍ଵଯା ଵାମନରୂପେଣ ସର୍ଵରୂପୋଽସି ସର୍ଵତଃ । ବାଣଂ ବୋଧଯ ଭଦ୍ରଂ ଚ ମମ ପ୍ରାଣାତ୍ମଜଂ ପରମ୍
ଆପଣ ବାମନ ରୂପେ ସମସ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତଠାରେ ଅଛନ୍ତି । ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ବାଣଙ୍କୁ ଜଗାଇ ଭଲ କରନ୍ତୁ ।
ଆତ୍ମନା ସହ ଯୁଦ୍ଧଂ ଚ ଦେଵେଷ୍ଵପି ଵିଗର୍ହିତମ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଶିଵଂ ନତ୍ଵା ଶିରସା ପ୍ରଣନାମ ତମ୍
ନିଜ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅପରାଧ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି । ଏହିପରି କହି, ବଳି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ।
ସାମଵେଦୋକ୍ତସ୍ତୋତ୍ରେଣ ତୁଷ୍ଟାଵ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ପୁଲକାଞ୍ଚିତସର୍ଵାଙ୍ଗଃ ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରୋଽତିଵିହ୍ଵଲଃ
ସାମବେଦର ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ସେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ । ସମଗ୍ର ଶରୀର ରୋମାଞ୍ଚିତ, ଆଖି ଲୁହାରେ ଭରିଗଲା, ଅତି ଭାବବିହ୍ୱଳ ହେଲେ ।
ଧ୍ଯାଯମାନଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ଯୋ ହୃତ୍ପଦ୍ମେ ସୁମନୋହରେ । ଶୁକ୍ରେଣ ଦତ୍ତଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ଚ ଜପ୍ତ୍ଵା ଚୈକାଦଶାକ୍ଷରମ୍
ସେ ସଦା ହୃଦୟର ମନୋହର ପଦ୍ମରେ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ । ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଏକାଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ ।
ବଲିରୁଵାଚ ଅଦିତ୍ଯାଃ ପ୍ରାର୍ଥନେନୈଵ ମାତୁର୍ଦେଵ୍ଯା ଵ୍ରତେନ ଚ । ପୁରା ଵାମନରୂପେଣ ତ୍ଵଯାଽହଂ ଵଞ୍ଚିତଃ ପ୍ରଭୋ
ବଳି କହିଲେ — ଅଦିତିଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ମାଆଙ୍କ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ବାମନ ରୂପେ ମୋତେ ଏକଥର ଠକେଇଥିଲେ ।
ସଂପଦ୍ରୂପା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଦତ୍ତା ଭକ୍ତାଯ ଭକ୍ତିତଃ । ଶକ୍ରାଯ ମତ୍ତୋ ଭକ୍ତାଯ ଭ୍ରାତ୍ରେ ପୁଣ୍ଯଵତେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ସମ୍ପଦର ରୂପ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭକ୍ତିବଶେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲେ । ଇନ୍ଦ୍ର, ମୋ ଭକ୍ତ, ମୋ ଭାଇ, ଧର୍ମିକ ଥିବାରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଇଥିଲେ ।
ଅଧୁନା ମମ ପୁତ୍ରୋଽଯଂ ବାଣଃ ଶଂକରକିଂକରଃ । ଆରାଚ୍ଚ ରକ୍ଷିତଃ ସୋଽପି ତେନୈଵ ଭକ୍ତବନ୍ଧୁନା
ଏବେ ମୋ ପୁଅ ବାଣ ଶଂକରଙ୍କ ଦାସ । ସେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଦ୍ୱାରା ଦୂରରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଛି ।
ପରିପୁଷ୍ଟଶ୍ଚ ପାର୍ଵତ୍ଯା ଯଥା ମାତ୍ରା ସୁତସ୍ତଥା । ଗୃହୀତଵାଂଶ୍ଚ ତତ୍କନ୍ଯାଂ ବଲେନ ଯୁଵତୀଂ ସତୀମ୍
ପାର୍ବତୀ ମାଆ ଯେପରି ନିଜ ପୁଅକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ସେପରି ତାଙ୍କୁ ପୋଷିଛନ୍ତି । ବଳବାନ ହୋଇ ସେ ଏକ ସତୀ ଯୁବତୀକୁ ବିବାହ କରିଛି ।
ସମୁଦ୍ଯତଶ୍ଚ ତଂ ହନ୍ତୁଂ କାର୍ତିକେନାପି ଵାରିତଃ । ଆଗତୋଽସି ପୁନର୍ହନ୍ତୁଂ ପୌତ୍ରସ୍ଯ ଦମନେ କ୍ଷମଃ
ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଉଠିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବି ରୋକାଯାଇଥିଲେ; ଏବେ ପୁଣି ତୁମେ ଆସିଛ, ନିଜ ପଉତାକୁ ଦମନ କରିବାରେ ସମର୍ଥ।
ସର୍ଵାତ୍ମନଶ୍ଚ ସର୍ଵତ୍ର ସମଭାଵଃ ଶ୍ରୁତୌ ଶ୍ରୁତଃ । କରୋଷି ଜଗତାଂ ନାଥ କଥମେଵଂ ଵ୍ଯତିକ୍ରମଃ
ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଶୁଣାଯାଏ ଯେ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଆତ୍ମା ସମାନ; ହେ ଜଗତ୍ନାଥ, ତେବେ ଏପରି ଅତିକ୍ରମ କିପରି କରୁଛ?
ତ୍ଵଯା ଚ ନିହତୋ ଯୋ ହି ତସ୍ଯ କୋ ରକ୍ଷିତା ଭୁଵି । ସୁଦର୍ଶନସ୍ଯ ତେଜୋ ହି ସୂର୍ଯକୋଟିନିଭଂ ପରମ୍
ତୁମେ ଯାହାକୁ ମାରିଦେଉଛ, ସେଠାରେ ପୃଥିବୀରେ କିଏ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ? ସୁଦର୍ଶନର ତେଜ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି।
କେଷାଂ ସୁରାଣାମସ୍ତ୍ରେଣ ତଦେଵ ଚ ନିଵାରିତମ୍ । ଯଥା ସୁଦର୍ଶନଂ ଚୈଵମସ୍ତ୍ରାଣାଂ ପ୍ରଵରଂ ଵରମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ସେ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ସହିପାରିବ? ଯେପରି ସୁଦର୍ଶନ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେପରି ଏହା ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ତଥା ଭଵାଂଶ୍ଚ ଦେଵାନାଂ ସର୍ଵେଷାମୀଶ୍ଵରଃ ପରଃ । ଯଥା ଭଵାଂସ୍ତଥା କୃଷ୍ଣୋ ଵିଧାତା ଵେଧସାମପି
ଏହିପରି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଈଶ୍ୱର; ଯେପରି ତୁମେ, ସେପରି କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ।
ଵିଷ୍ଣୁଃ ସତ୍ତ୍ଵଗୁଣାଧାରଃ ଶିଵଃ ସତ୍ତ୍ଵାଶ୍ରଯସ୍ତଥା । ସ୍ଵଯଂ ଵିଧାତା ରଜସଃ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତା ପିତାମହଃ
ବିଷ୍ଣୁ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣର ଆଧାର, ଶିବ ମଧ୍ୟ ସତ୍ତ୍ୱରେ ଆଶ୍ରିତ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ରଜୋଗୁଣର କାରଣ ଓ ପିତାମହ।
କାଲାଗ୍ନିରୁଦ୍ରୋ ଭଗଵାନ୍ଵିଶ୍ଵଚସଂହାରକାରକଃ । ତମସଶ୍ଚାଽଽଶ୍ରଯଃ ସୋଽପି ରୁଦ୍ରାଣାଂ ପ୍ରଵରୋ ମହାନ୍
କାଳାଗ୍ନି ରୁଦ୍ର ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସଂହାର କରନ୍ତି; ସେ ତମୋଗୁଣର ଆଶ୍ରୟ ଓ ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସ ଏଵ ଶଂକରାଂଶଶ୍ଚାପ୍ଯନ୍ଯେ ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ତତ୍କଲାଃ । ଭଵାଂଶ୍ଚ ନିର୍ଗୁଣସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରକୃତେଶ୍ଚ ପରସ୍ତଥା
ସେ ଶିଂକରଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ଅନ୍ୟ ରୁଦ୍ରମାନେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ; ତୁମେ ଗୁଣରୁ ତାରି, ପ୍ରକୃତିରୁ ମଧ୍ୟ ଉପରେ।
ସର୍ଵେଷାଂ ପରମାତ୍ମା ଵୈ ପ୍ରଣା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ଵରୂପିଣଃ । ମାନସଂ ଚ ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯଂ ଜ୍ଞାନାତ୍ମକଃ ଶିଵଃ
ସମସ୍ତଙ୍କର ପରମାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁର ରୂପରେ ପ୍ରାଣ; ବ୍ରହ୍ମା ମନସ୍ ଓ ଶିବ ଜ୍ଞାନର ସ୍ୱରୂପ।
ପ୍ରଵରା ସର୍ଵଶକ୍ତୀନାଂ ବୁଦ୍ଧିଃ ପ୍ରକୃତିରୀଶ୍ଵରୀ । ସ୍ଵାତ୍ମନଃ ପ୍ରତିବିଭ୍ବସ୍ତେ ଜୀଵଃ ସର୍ଵେଷୁ ଦେହିଷୁ
ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରକୃତି ଶକ୍ତିର ରାଣୀ; ସମସ୍ତ ଦେହୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜୀବ ତୁମ ଆତ୍ମାର ପ୍ରତିବିମ୍ବ।
ଜୀଵଃ ସ୍ଵକର୍ମଣାଂ ଭୋଗୀ ସ୍ଵଯଂ ସାକ୍ଷୀ ଭଵାଂସ୍ତଥା । ସର୍ଵେ ଯାନ୍ତି ତ୍ଵଯି ଗତେ ନରଦେଵେ ଯଥାଽନୁଗାଃ
ଜୀବ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରେ, ତୁମେ ସାକ୍ଷୀ; ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଚାଲିଗଲେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ପଛରେ ଯାଆନ୍ତି।
ସଦ୍ଯଃ ପତତି ଦେହଶ୍ଚ ଶଵୋଽସ୍ପୃଶ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯା ଵିନା । ବୁଦ୍ଧାଃ ସନ୍ତୋ ନ ଜାନନ୍ତି ଵଞ୍ଚିତାସ୍ତଵ ମାଯଯା
ତୁମେ ଛାଡ଼ିଲେ ଶରୀର ସତ୍ୱରେ ପଡ଼ିଯାଏ ଓ ମୃତଦେହ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ହୁଏ; ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସାଧୁମାନେ ତୁମ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ତ୍ଵାଂ ଭଜନ୍ତ୍ଯେଵ ଯେ ସନ୍ତୋ ମାଯାମେତାଂ ତରନ୍ତି ତେ । ତ୍ରିଗୁଣା ପ୍ରକୃତିର୍ଦୁର୍ଗା ଵୈଷ୍ଣଵୀ ଚ ସନାତନୀ
ଯେ ସାଧୁମାନେ କେବଳ ତୁମକୁ ଭଜନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ମାୟାକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି; ତିନି ଗୁଣରେ ଗଠିତ ପ୍ରକୃତି ହେଉଛି ଦୁର୍ଗା, ଶାଶ୍ୱତ ଓ ବୈଷ୍ଣବୀ।
ପରା ନାରାଯଣୀଶାନୀ ତଵ ମାଯା ଦୁରତ୍ଯଯା । ତ୍ଵଦଂଶାଃ ପ୍ରତିଵିଶ୍ଵେଷୁ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାତ୍ମକାଃ
ପରା ନାରାୟଣୀ ତୁମ ଅତିଦୁର୍ଲଘ୍ୟ ମାୟା; ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱରେ ତୁମ ଅଂଶ ହେଉଛନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବ।
ସର୍ଵେଷାମପି ଵିଶ୍ଵେଷାମାଶ୍ରଯୋ ଯୋ ମହାନ୍ଵିରାଟ୍ । ସ ସେତେ ଚ ଜଲେ ଯୋଗାଦ୍ଵିଶ୍ଵେଶୋ ଗୋକୁଲେ ଯଥା
ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆଶ୍ରୟ ମହାନ ବିରାଟ୍ ଯୋଗବଳରେ ଜଳରେ ଶୟନ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଗୋକୁଳରେ ବିଶ୍ୱନାଥ।
ସ ଏଵ ଵାସୁର୍ଭଗଵାଂସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵୋ ଭଵାନ୍ପରଃ । ଵାସୁଦେଵ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପୁରାଵିଦ୍ଭିଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ସେ ନିଜେ ବାସୁଦେବ, ଭଗବାନ; ତୁମେ ତାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା; ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ବାସୁଦେବ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ।