ଖଡ୍ଗିନାଂ ତତ୍ସପ୍ତଗୁଣୈର୍ଦ୍ଵିଗୁଣୈସ୍ତଦ୍ଧନୁଷ୍ମତାମ୍ । ଏଭିଃ ସାର୍ଧ ଚ ତ୍ଵରିତମାଯଯୌ ଶୋଣିତଂ ପୁରମ୍
ତଳୱାର ଧାରଣ କରୁଥିବା ସାତଗୁଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଓ ତାହାଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣ ଶକ୍ତି ଥିବା ଧନୁର୍ଧାରୀମାନେ ସହିତ, ସେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଶୋଣିତପୁରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପରିତୋ ଵେଷ୍ଟଯାମାସ ଲଙ୍କାଂ ଦାଶରଥିର୍ଯଥା । ସହସ୍ରତାଲମାନାଂ ଚ ଜ୍ଵଲଦଗ୍ନିଶିଖୋଜ୍ଜ୍ଵଲାମ୍
ସେ ଲଙ୍କାକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରିଦେଲେ, ଯେପରି ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ଘେରିଥିଲେ, ଏବଂ ହଜାର ତାଳଗଛ ଦେଖିବାକୁ ଯେପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଚମକୁଥିଲା।
ଊର୍ଧ୍ଵେ ଚ ପରିଖାଯୁକ୍ତାଂ ଦୁର୍ଲଙ୍ଧ୍ଯାମସୁରୈଃ ସୁରୈଃ । ସ୍ଵର୍ଗଗଙ୍ଗାମ୍ବୁରାଶୀନାଂ ସମୂହୈର୍ଵୃଷ୍ଟିଭିସ୍ତଥା
ଉପରେ ଏମିତି ଏକ ଖାଲି ରହିଥିଲା, ଯାହା ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଚାଲିପାରିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ଏବଂ ମେଘମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଗଙ୍ଗା ଓ ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ଭଳି ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ରୋ ଗରୁଡଃ ସାକ୍ଷାନ୍ନିର୍ଵାଣଂ ଚ ଚକାର ସଃ । ମଣୀନ୍ଦ୍ରସାରନିର୍ମାଣଂ ପ୍ରାକାରାଭ୍ରଂଲିହଂ ପୁରମ୍
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା ଗରୁଡ଼ ସ୍ୱୟଂ ଏଠାରେ ମୋକ୍ଷ ଦେଲେ; ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପ୍ରାଚୀର ମେଘକୁ ଛୁଇଁଯାଉଥିଲା।
ବଭଞ୍ଜ ଲକ୍ଷଂ ମଲ୍ଲାନାଂ ବଲଦେଵଶ୍ଚ ଲାଙ୍ଗଲୈଃ । ଉଦ୍ଯାନାନାଂ ତ୍ରିଲକ୍ଷଂ ଚ ଚକାରୋତ୍ପାଟନଂ ପ୍ରଭୋ
ବଳରାମ ତାଙ୍କ ହଳ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଲକ୍ଷ ମଲ୍ଲମାନେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏବଂ ହେ ପ୍ରଭୁ, ତିନି ଲକ୍ଷ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଉପଡ଼ିଦେଲେ।
ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାଦ୍ଵାରଂ ଦ୍ଵାରପାଲାନ୍ନିପତ୍ଯ ଚ । ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହାଦେଵଶ୍ଚୋଵାଚ ସୁରସଂସଦି
ସେ ବଡ଼ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଦ୍ୱାରପାଳମାନେକୁ ପଡ଼ିଯାଇ; ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହାଦେବ ଦେବମଣ୍ଡଳରେ କହିଲେ।
ପାର୍ଵତୀ ଭଦ୍ରକାଲୀ ଚ ସ୍କନ୍ଦଂ ଗଣପତିଂ ତଥା । ଅଷ୍ଟୌ ଚ ଭୈରଵାଂଶ୍ଚୈଵ ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ଵୀରଭଦ୍ରକମ୍ ମହାକାଲଂ ନନ୍ଦିନଂ ଚ ସର୍ଵାନ୍ସେନାପତୀନ୍ନଵ
ପାର୍ବତୀ, ଭଦ୍ରକାଳୀ, ସ୍କନ୍ଦ, ଗଣପତି, ଆଠ ଭୈରବ, ରୁଦ୍ରମାନେ, ବୀରଭଦ୍ର, ମହାକାଳ, ନନ୍ଦି ଏବଂ ସମସ୍ତ ସେନାପତିମାନେ—
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ ଗୋଲୋକନାଥୋ ଭଗଵାଂଶ୍ଚକ୍ରପାଣିଃ ସମାଗତଃ । ଵିଶ୍ଵୌଘଂ ଭଙ୍କ୍ତୁମୀଶୋ ଯଃ କ୍ଷଣେନ ନଗରଂ ଚ କିମ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ: ଗୋଲୋକର ନାଥ, ଭଗବାନ ଚକ୍ରଧାରୀ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ସେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ସେନା ଓ ନଗରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରନ୍ତି—ତେବେ ଆଉ କଣ?
ସର୍ଵୋପାଯୈଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ତେ ବାଣଂ ରକ୍ଷନ୍ତୁ ଯତ୍ନତଃ । ବାଣୋ ଗଚ୍ଛତୁ ସଂଗ୍ରାମଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ଲମ୍ବୋଦରଂ ପରମ୍
ସମସ୍ତେ ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ ବାଣଙ୍କୁ ସାବଧାନରେ ରକ୍ଷା କର; ବାଣ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଉ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲମ୍ବୋଦରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି।
ବାଣସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣୋ ସ୍କନ୍ଦଃ ପୁରତଶ୍ଚ ଗଣେଶ୍ଵରଃ । ଵାମେ ଚ ଭୈରଵା ରୁଦ୍ରାଃ ସ୍ଵଯଂ ନନ୍ଦୀ ସହାରଥଃ
ବାଣଙ୍କର ଡାହାଣପଟେ ସ୍କନ୍ଦ, ସାମ୍ନାରେ ଗଣପତି, ବାମପଟେ ଭୈରବ ଓ ରୁଦ୍ରମାନେ, ନନ୍ଦି ସ୍ୱୟଂ ରଥ ସହିତ ଅଛନ୍ତି।
ମହାକାଲୋ ଵୀରଭଦ୍ରୋ ଯେ ଚାନ୍ଯୋ ସୈନିକାସ୍ତଥା । ଊର୍ଧ୍ଵେ ଦୁର୍ଗା ଭଦ୍ରକାଲୀ ହ୍ଯଗ୍ରଣ୍ଡା ଚ କୋଟରୀ
ମହାକାଳ, ବୀରଭଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ସେନାମାନେ ମଧ୍ୟ; ଉପରେ ଦୁର୍ଗା, ଭଦ୍ରକାଳୀ, ଅଗ୍ରଣ୍ଡା ଓ କୋଟରୀ ଅଛନ୍ତି।
ବାଣଂ ରକ୍ଷ ମହାଭାଗେ ଦୁର୍ଗେ ଦୁର୍ଗତିନାଶିନି । କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଭଵତୀ ଶକ୍ତିସ୍ତେନ ନାରାଯଣୀ ସ୍ମୃତା
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି ଦୁର୍ଗା, ଦୁଃଖ ନାଶକାରିଣୀ, ବାଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଏହି କାରଣରୁ ତୁମକୁ ନାରାୟଣୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵିଷ୍ଣୁମାଯେ ଜଗନ୍ମାତଃ ସର୍ଵମଙ୍ଗଲମଙ୍ଗଲେ । ଅଵ୍ଯର୍ଥାଚ୍ଚକ୍ରସାରଚ୍ଚ ରକ୍ଷ ବାଣଂ ସୁଦର୍ଶନାତ୍
ହେ ବିଷ୍ଣୁମାୟା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଆ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଚୁକ୍କ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଅପାୟରୁ ରକ୍ଷା କର।
ବାଣଃ ପ୍ରିଯୋ ମେ ସର୍ଵେମ୍ଯୋ ଗଣେଶାତ୍କାର୍ତିକାଦପି । ବାଣମୂର୍ଧ୍ନି କରଂ ଧେହି ପାଦାବ୍ଜରଜସା ସହ
ବାଣ ମୋ ପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ, ଗଣେଶ ଓ କାର୍ତ୍ତିକେୟଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ; ବାଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ତୁମ ହାତ ଓ ତୁମ ଚରଣର ଧୂଳି ରଖ।
ଶିଵସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୁର୍ଗା ଦୁର୍ଗତିନାଶିନୀ । ପ୍ରହସ୍ଯୋଵାଚ ମଧୁରଂ ଯାଥାର୍ଥ୍ଯଂ ସମଯୋଚିତମ୍
ଶିବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖ ନାଶକାରିଣୀ ଦୁର୍ଗା ହସିଲେ ଏବଂ ମଧୁର, ସଠିକ୍ ଓ ଯଥାଯଥ ଭାବେ କହିଲେ।
ପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ ମଣିରତ୍ନାଦିକଂ ଯଦ୍ଯନ୍ମୁକ୍ତାମାଣିକ୍ଯହୀରକମ୍ । ସର୍ଵସ୍ଵଂ କନ୍ଯକାମୂଷାଂ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍
ପାର୍ବତୀ କହିଲେ: ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ମଣି, ମୁକ୍ତା, ପଦ୍ମରାଗ, ହୀରା ଓ ଅନ୍ୟ ରତ୍ନ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଧନ, କନ୍ୟା ଓ ରତ୍ନଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ମହିଳାମାନେ—
ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷାଢ୍ଯମନିରୁଦ୍ଧଂ ପରଂ ଵରମ୍ । ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଦେହି ବାଣ କୃଷ୍ଣାଯ ପରମାତ୍ମନେ
ରତ୍ନଭୂଷଣ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗୁଣ ଥିବା ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଆଗରେ ରଖ; ବାଣ, ତାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦିଅ।
ରାଜ୍ଯଂ କୁରୁଷ୍ଵ ନିର୍ଵିଘ୍ନଂ କିଂ ଯୁଦ୍ଧମାତ୍ମନା ସହ । ଯସ୍ମିନ୍ଗତେ ଗତାଃ ପ୍ରାଣାଃ କ ଜୀଵଶ୍ଚୈନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ ସହ । ଶକ୍ତିଶ୍ଚାହଂ ମନୋ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯଂ ଜ୍ଞାନାତ୍ମକଂ ଶିଵଃ
ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ତୁମ ରାଜ୍ୟ କର; ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାର କଣ ଅର୍ଥ? ପ୍ରାଣ ଚାଲିଗଲେ, କିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ ରହିଥାଏ? ମୁଁ ଶକ୍ତି, ମନ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମା, ଏବଂ ଶିବ ସ୍ୱୟଂ ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ।
ସଦ୍ଯଃ ପତତି ଦେହଶ୍ଚ ଶିଵଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଶଵୋ ଭଵେତ୍ । କୋ ଵା ତିଷ୍ଠତି ସଂଗ୍ରାମେ ଚକ୍ରସ୍ଯ ତେଜସା ଶିଵ
ତୁରନ୍ତ ଦେହ ପଡ଼ିଯାଏ, ଶିବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ ମଣିଷ ମୃତଦେହ ହୋଇଯାଏ; ତୁମର ଚକ୍ରର ତେଜ ପାଖରେ ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ଟିକିପାରିବ, ଶିବ?
ନାଽଽତ୍ମାଽଽକାଶୋ ବାଣଵିଦ୍ଧୋ ଯୁଦ୍ଧଂ କିଂ ସ୍ଵାତ୍ମନା ସହ । ପରମାତ୍ମା ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହଃ
ନ ଆତ୍ମା, ନ ଆକାଶ କେବେ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୁଏନାହିଁ; ନିଜ ଆତ୍ମା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାର କଣ ଅର୍ଥ? ସମସ୍ତଙ୍କର ପରମାତ୍ମା ଭକ୍ତଙ୍କ ଉପରେ କୃପା କରି ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ନିତ୍ଯଃ ସତ୍ଯୋ ହି କୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ପରିବୂର୍ଣତମଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଗଣେଶଃ କାର୍ତିକେଯଶ୍ଚ ଭଵାନପି ତଯୋଃ ପରଃ
କୃଷ୍ଣ ସଦା ଅବିନାଶୀ ଓ ସତ୍ୟ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ; ଗଣେଶ ଓ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ମଧ୍ୟ ତେଣିଁ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛ।
କିଂକରେଷୁ ପ୍ରିଯୋ ବାଣୋ ନ ହି କୃଷ୍ଣାତ୍ପରଃ ପ୍ରିଯଃ । ଵୈକୁଣ୍ଠେଽହଂ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଗୋଲୋକେ ରାଧିକା ସ୍ଵଯମ୍
ଦାସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଣ ପ୍ରିୟ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରିୟ କେହି ନାହିଁ; ବୈକୁଣ୍ଠରେ ମୁଁ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଗୋଲୋକରେ ମୁଁ ରାଧିକା ନିଜେ।
ଶିଵାଽହଂ ଶିଵଲୋକେଽପି ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ସରସ୍ଵତୀ । ଅହଂ ନିହତ୍ଯ ଦୈତ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଦକ୍ଷକନ୍ଯା ସତୀ ପୁରା
ଶିବଲୋକରେ ମୁଁ ଶିବା, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ମୁଁ ସରସ୍ୱତୀ; ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ ସତୀ ଥିଲି, ଦାନବମାନେଠାରୁ ଜୟ ପାଇଥିଲି।
ତ୍ଵନ୍ନିନ୍ଦଯା ତ୍ଯକ୍ତଦେହା ସା ଚାହଂ ଶୈଲକନ୍ଯକା । ରକ୍ତବୀଜସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧେ ଚ କାନୀ ଚ ମୂର୍ତିଭେଦତଃ
ତୁମର ନିନ୍ଦାରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ମୁଁ ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ହେଲି; ରକ୍ତବୀଜ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲି।
ସାଵିତ୍ରୀ ଵେଦମାତାଽହଂ ସୀତା ଜନକକନ୍ଯକା । ରୁକ୍ମିଣୀ ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ଚ ଭାରତେ ଭୀଷ୍ମକନ୍ଯକା
ମୁଁ ସାବିତ୍ରୀ, ବେଦମାତା; ମୁଁ ସୀତା, ଜନକଙ୍କ ଝିଅ; ଦ୍ୱାରକାରେ ମୁଁ ରୁକ୍ମିଣୀ, ଭାରତରେ ମୁଁ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ଝିଅ।
ସୁଦାମ୍ନଃ ଶାପତୋ ଦୈଵାଦ୍ଵୃଷଭାନସୁତାଽଧୁନା । ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଚ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯେ ଵୃନ୍ଦାଵନେ ଵନେ
ସୁଦାମାଙ୍କ ଶାପ ଓ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏବେ ମୁଁ ବୃଷଭାନୁଙ୍କ ଝିଅ; ପବିତ୍ର ବୃନ୍ଦାବନ ଉଦ୍ୟାନରେ ମୁଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ।
ଭଗଵନ୍ତଂ ଚ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ତ୍ଵାଂ ଶିଵଂ ଚ ସନାତମ୍ । କିଂ ଵାଽହଂ କଥଯାମୀତି କର୍ତଵ୍ଯଂ ସମଯୋଚିତମ୍
ତୁମେ ସର୍ବଜ୍ଞ ଭଗବାନ, ଶାଶ୍ୱତ ଶିବ; ଏହି ସମୟରେ ଆଉ କଣ କହିବି ଯାହା ଉଚିତ?
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ବାଣଯୁଦ୍ଧେଽଷ୍ଟାଦ- ଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡରେ ନାରଦଙ୍କ ଉପଖ୍ୟାନର 'ବାଣ ଯୁଦ୍ଧ' ନାମକ ଏକଶତ ଅଠାରିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥୈକୋନଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ପାର୍ଵତୀଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗମେଶଶ୍ଚ ଶିଵଃ ସ୍ଵଯମ୍ । କାର୍ତିକେଯଶ୍ଚ କାଲୀ ଚ ତାଂ ପ୍ରଶଂସାଂ ଚକାର ହ
ଏବେ ଏକଶତ ଉନନବେଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ପାର୍ବତୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଗଣେଶ, ଶିବ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଓ କାଳୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଉଵାଚ ଭଗଵାଞ୍ଶଂଭୁର୍ଜଗତାଂ ମାତରଂ ପରାମ୍ । ଜ୍ଯୋତିଃ ସ୍ଵରୂପାଂ ପରମାଂ ମୂଲପ୍ରକୃତିମୀଶ୍ଵରୀମ୍
ଭଗବାନ ଶଂଭୁ ଏହି ଜଗତର ମହାମାତା, ଜ୍ୟୋତିର ମୂର୍ତ୍ତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ମୂଳ ପ୍ରକୃତି ଓ ଶ୍ୱାମିନୀଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।