ମହାଦେଵ ଉଵାଚ ଗଣେଶ୍ଵର ମହାଭାଗ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵଚନଂ ମମ । ହିତଂ ତଥ୍ଯଂ ନୀତିସାରଂ ପରିଣାମସୁଖାଵହମ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ: ହେ ଗଣମାନ୍ୟ ମହାଭାଗ, ମୋର କଥା ଶୁଣ; ଏହା ଉପକାରୀ, ସତ୍ୟ, ନୀତିର ସାର ଓ ଶେଷରେ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ।
ଅସଂଖ୍ଯଵିଶ୍ଵସଂଘଂ ଚ ସର୍ଵ କୃଷ୍ଣାତ୍ମଜଂ ସୁତମ୍ । କୃଷ୍ଣଂ ଜାନୀହି ଯତ୍କାର୍ଯଂ କାରଣାନାଂ ଚ କାରଣମ୍
ଅସଂଖ୍ୟ ବିଶ୍ୱମାନେ ଯାହାର ଅଂଶ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ ଯିଏ, ସେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଜାଣ।
ବ୍ରହ୍ମାଦିତୃଣପର୍ଯନ୍ତଂ ଜଗତ୍ମର୍ଵ ଗଣେଶ୍ଵର । ନିବୋଧ ସତ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣଂ ଚ ଭଗଵନ୍ତଂ ସନାତନମ୍
ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ତୃଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହେ ଗଣମାନ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିଜେ; ସେ ଭଗବାନ୍ ସନାତନ ଓ ସତ୍ୟ।
ଗୋଲୋକେ ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ଶାନ୍ତଂ ରାଧାକାନ୍ତଂ ମନୋହରମ୍ । ଶିଶୁରୂପଂ ଗୋପଵେଷଂ ଗୋପଵେଷଂ ପରିପୂର୍ଣତମଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଗୋଲୋକରେ ସେ ଦୁଇ ହାତ ଧାରଣ କରି, ଶାନ୍ତ ଓ ରାଧାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭାବରେ ମନୋହର ଶିଶୁ ରୂପେ, ଗୋପବେଶରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତମ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଗୋପୀଭିର୍ଗୋପନିକରୈଃ ସହିତଂ କାମଧେନୁଭିଃ । ପୁଣ୍ଯେ ଵୃନ୍ଦାଵନେ ରମ୍ଯେ ସୁନ୍ଦରେ ରାସମଣ୍ଡଲେ
ସେ ଗୋପୀ, ଗୋପବାଳକ ଓ କାମଧେନୁ ଗାଇଁମାନେ ସହିତ ପବିତ୍ର ଓ ଶୋଭାମୟ ବୃନ୍ଦାବନର ରାସମଣ୍ଡଳରେ ଅନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି।
ଚରନ୍ତଂ ମୁରଲୀହସ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମେଶଶେଷଵନ୍ଦିତମ୍ । ଶତଶୃଙ୍ଗୈ ଚ ଶୈଲେଶେ ଵଟମୂଲେ ନିରାକୁଲେ
ସେ ବାଂଶୀ ହାତରେ ଧରି, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ଶେଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଶତଶୃଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ ଉପରେ, ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଥାନରେ ଚରଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଗୋଷ୍ଠେ ଭାଣ୍ଡୀରନିକଟେ ନିର୍ମଲେ ଵିରଜାତଟେ । ନଵୀନନୀରଦଶ୍ଯାମଂ ଶୋଭିତଂ ପୀତଵାସସା
ଗୋଷ୍ଠରେ, ଭାଣ୍ଡୀର ନିକଟରେ, ଶୁଧ୍ଧ ବିରଜା ନଦୀ କୂଳରେ, ସେ ନୂତନ ମେଘ ଭଳି କଳା ଦେହରେ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛନ୍ତି।
ଯଥା ନଵଂ ଘନୌଘଂ ଚ ସୌଦାମିନ୍ଥା ଵିରାଜିତମ୍ । ଆଵିର୍ଭାଵଶ୍ଚ ତେଷାଂ ଵୈ ଗୋଲୋକେ ରାସମଣ୍ଡଲେ
ଯେପରି ନୂତନ ମେଘମାଳାକୁ ବିଜୁଳି ଆଲୋକିତ କରେ, ସେପରି ଗୋଲୋକର ରାସମଣ୍ଡଳରେ ସେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ତାଵନ୍ତୋ ଗୋକୁଲେ ରମ୍ଯେ ପୁଣ୍ଯେ ଵୃନ୍ଦାଵନେ ଵନେ । ସର୍ଵେ ଚାଂଶକଲାଃ ପୁଂସଃକୃଷ୍ଣସ୍ତୁ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵଯମ୍
ଗୋକୁଳର ଶୋଭାମୟ ପବିତ୍ର ବୃନ୍ଦାବନରେ ଏତେ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ଶକ୍ତି, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ନିଜେ ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ୍।
ପରିପୂର୍ଣତମଃ କାମୋ ବ୍ରହ୍ମଶାପାତ୍ସ୍ଵଵିସ୍ମୃତଃ । ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽନିରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ
ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତମ, କାମର ମୂର୍ତ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରେ ନିଜକୁ ଭୁଲିଯାଇଥିଲେ; ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଅନିରୁଦ୍ଧ ଅତି ବଳଶାଳୀ ଓ ପ୍ରବଳ।
ମଯା ପ୍ରସ୍ଥାପିତଃ ସ୍କନ୍ଦୋ ମହାଯୁଦ୍ଧେ ସୁଦାରୁଣେ । ମୃତୋ ବାଣଶ୍ଚ ସଂଗ୍ରାମେ ତେନ ସ୍କନ୍ଦେନ ରକ୍ଷିତଃ
ମୁଁ ସ୍କନ୍ଦକୁ ଭୟଙ୍କର ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପଠାଇଥିଲି; ବାଣା ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା ପାଇଲେ।
ସ୍କନ୍ଦାନିରୁଦ୍ଧଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧେ ସମତ୍ଵଂ ତୁ ଗଣେଶ୍ଵର । ଅଷ୍ଟୌ ଚ ଭୈରଵାଃ ସର୍ଵେ ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚୈକାଦଶୈଵ ତେ
ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମତା ଥିଲା, ହେ ଗଣମାନ୍ୟ; ସମସ୍ତ ଆଠ ଭୈରବ ଓ ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଅଷ୍ଟୌ ଚ ଵସଵଶ୍ଚୈତେ ଦେଵାଃ ଶକ୍ରାଦଯସ୍ତଥା । ତଥୈଵ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯାଃ ସର୍ଵେ ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରାସ୍ତଥା
ଏହି ଆଠ ଜଣ ବସୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନେ, ଏହିପରି ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମାନେ—
ଦେଵାନାମଗ୍ରଣୀଃ ସ୍କନ୍ଦୋ ବାଣଶ୍ଚ ସଗଣସ୍ତଥା । ସର୍ଵେ ତେ ଚାନିରୁଦ୍ଧଂ ଚ ସଂଗ୍ରାମେ ଜେତୁମକ୍ଷମାଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନ ସ୍କନ୍ଦ, ବାଣ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ, ସେମାନେ ସହିତ ଅନିରୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ, ସେଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଅନିରୁଦ୍ଧଃ ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଃ କାମ ଏଵ ଚ । ବଲଦେଵଃ ସ୍ଵଯଂ ଶେଷଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ
ଅନିରୁଦ୍ଧ ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ କାମଦେବ, ବଳରାମ ସ୍ୱୟଂ ଶେଷନାଗ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରକୃତିରୁ ଉପରେ।
ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ବାଣଂ ରକ୍ଷ ଗଣେଶ୍ଵର । ଭଵାଞ୍ଶୁଭସ୍ଵରୂପଶ୍ଚ ଵିଘ୍ନଖଣ୍ଡନକାରକଃ
ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି; ଗଣପତି, ବାଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର। ତୁମେ ଶୁଭ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛ, ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିଥିବା।
ଆରାଦାଯାସ୍ଯତି ହରିର୍ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ଅଵ୍ଯର୍ଥମସ୍ତ୍ରପ୍ରଵରଂ ସୂର୍ଯକୋଟିସମପ୍ରଭମ୍
ଶୀଘ୍ର ହରି ଦେବତା ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଧରି ଆସିବେ, ଯାହା ଅପରାଜିତ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ କୋଟି ସମ ପ୍ରଭା ଉତ୍ସର୍ଗ କରେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ବାଣଯୁଦ୍ଧେ ଶିଵଲମ୍ବୋଦରସଂo ସପ୍ତଦଶାଧିକଶାତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡରେ ନାରଦଙ୍କ କଥାନୁସାରେ 'ଶିବ ଓ ଲମ୍ବୋଦରଙ୍କ ସହାୟତାରେ ବାଣଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ' ନାମକ ସତରେ ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଥାଷ୍ଟାଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଗଣେଶଂ ବୋଧଯିତ୍ଵା ତୁ ଶଂଭୁରମ୍ଯନ୍ତରଂ ଯଯୌ । ତତ୍ର ସିଂହାସନେ ରମ୍ଯେ ଦୁର୍ଗା ଦୁର୍ଗତିନାଶିନୀ
ଏବେ ଏକ ଶତ ଅଠାର ଅଧ୍ୟାୟ। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଗଣେଶଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଶମ୍ଭୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଆନନ୍ଦ ଜାଗାକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ଦୁର୍ଗା, ଯିଏ ଦୁଃଖ ନାଶ କରନ୍ତି, ଏକ ଶୋଭାମୟ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିଲେ।
ଭୈରଵୀ ଭଦ୍ରକାଲୀ ଚ ଉଗ୍ରଚଣ୍ଡା ଚ କୋଟରୀ । ତାଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ସହସା ପ୍ରଣେମୁର୍ଜଗଦୀଶ୍ଵମ୍
ଭୈରବୀ, ଭଦ୍ରକାଳୀ, ଉଗ୍ରଚଣ୍ଡା ଏବଂ କୋଟରୀ—ଏହି ଦେବୀମାନେ ସହସା ଉଠି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ତତ୍ରାଽଽଯଯୌ ଗଣେଶଶ୍ଚ କାର୍ତିକେଯଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ବାଣଶ୍ଚ ଵୀରଭଦ୍ରଶ୍ଚ ସ୍ଵଯଂ ନନ୍ଦୀ ସୁନନ୍ଦକଃ
ସେଠାକୁ ଗଣେଶ, ବଳଶାଳୀ କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ବାଣ, ବୀରଭଦ୍ର, ନନ୍ଦି ଏବଂ ସୁନନ୍ଦକ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ମହାକାଲୋ ମହାମନ୍ତ୍ରୀ ହ୍ଯଥାଷ୍ଟୌଂ ଭୈରଵାସ୍ତଥା । ସିଦ୍ଧେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚାପି ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରା ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚୈକାଦଶୈଵ ତେ
ମହାକାଳ, ମହାମନ୍ତ୍ରୀ, ଏହିପରି ଆଠ ଜଣ ଭୈରବ, ସିଦ୍ଧମାନେ, ଯୋଗୀମାନେ ଏବଂ ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ତତ୍ର ମଣିଭଦ୍ରଃ ସମାଯଯୌ । ସିହଦ୍ଵାରେ ସ୍ଵଯଂ ଦ୍ଵାରୀ ତଭୀଶ୍ଵରମୁଵାଚ ସଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ମଣିଭଦ୍ର ଆସିଲେ; ସେ ସିଂହଦ୍ୱାରରେ ନିଜେ ଦ୍ୱାରପାଳ ଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଗଣନାଥଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମଣିଭଦ୍ର ଉଵାଚ ଅସଂଖ୍ଯାନି ଚ ସୈନ୍ଯାନି ଯାଦଵାନାଂ ମହେଶ୍ଵର । ବଲଦେଵଶ୍ଚ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ସାମ୍ବଶ୍ଚ ସାତ୍ଯକିସ୍ତଥା
ମଣିଭଦ୍ର କହିଲେ: 'ମହେଶ୍ୱର, ଏଠାରେ ଅନେକ ଯାଦବ ସେନା ଆସିଛନ୍ତି, ବଳରାମ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସାମ୍ବ ଏବଂ ସାତ୍ୟକି ମଧ୍ୟ ଆସିଛନ୍ତି।'
ରାଜା ମହୋଗ୍ରସେନଶ୍ଚ ଭୀମଶ୍ଚ ସ୍ଵଯମର୍ଜୁନଃ । ଅକ୍ରୂନଶ୍ଚୋଦ୍ଯଵଶ୍ଚୈଵ ଜଯନ୍ତଃ ଶକ୍ରନନ୍ଦନଃ
'ମହୋଗ୍ରସେନ ରାଜା, ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ ନିଜେ, ଅକୃର, ଉଦ୍ଧବ ଏବଂ ଜୟନ୍ତ, ଯିଏ ଶକ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।'
ରତ୍ନେନଦ୍ରସାରନିର୍ମାଣରଥେନ୍ଦ୍ରେ ସୁମନୋହରେ । ଵିଧେର୍ଵିଧାତା ଭଗଵାଞ୍ଛ୍ରୀକୃଷ୍ଣଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ
'ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିର ରସରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଅତି ଶୋଭାମୟ ରଥରେ, ସେଠି ଭାଗ୍ୟର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପରମେଶ୍ୱର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବସିଛନ୍ତି।'
ସପ୍ତଭିଃ ପାର୍ଷଦୈଗୋଂପୈଃ ସେଵିତଃ ଶ୍ଵେତଯାମରୈଃ । କନ୍ଦର୍ପକୋଟିଲୀଲାଭୋ ଵନମାଲାଵିଭୂଷିତଃ
'ସେ ସପ୍ତ ଜଣ ପ୍ରଧାନ ସହଚରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚର୍ଯ୍ୟିତ, ଧଳା ଯାମର ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ, କୋଟି କାମଦେବଙ୍କ ରୂପ ରହିଛି, ଏବଂ ଭୃଷ୍ଟି ମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି।'
ଦଧାର ଚକ୍ରମତୁଲଂ କୋଟିସୂର୍ଯସମପ୍ରଭମ୍ । ଗଦାଂ କୌମୋଦକୀଂ ଶୂଲମଵ୍ଯର୍ଥଂ ସଂନିଧାଯ ଚ
'ସେ ଅତୁଳନୀୟ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ପ୍ରଭା ଦେଉଛି, କୌମୋଦକୀ ଗଦା ଏବଂ ଅପରାଜିତ ଶୂଳ ନିକଟରେ ରଖିଛନ୍ତି।'
ରଥମଧ୍ଯେ ମହାଶଙ୍ଖଂ ଵିଶ୍ଵସଂହାରକାରଣମ୍ । ମହାରଥାନାଂ ଲକ୍ଷୈଶ୍ଚ ରଥାନାଂ ଚ ତ୍ରିକୋଟିଭିଃ
'ରଥର ମଧ୍ୟରେ ମହାଶଂଖ ରହିଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ନାଶକାରଣ, ଏବଂ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ମହାରଥ ଓ ତିନି କୋଟି ରଥ ସହିତ।'
ତ୍ରିକୋଟିଭିର୍ଗଜେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ମଲ୍ଲାନାଂ ଚ ତ୍ରିକୋଟିମିଃ । ଶତକୋଟିଭିରଶ୍ଵାନାଂ ଚର୍ମିଣାଂ ତଚ୍ଚତୁର୍ଗୁଣୈଃ
'ତିନି କୋଟି ଗଜପତି, ତିନି କୋଟି ମଲ୍ଲ, ଶତ କୋଟି ଘୋଡ଼ା, ଏବଂ ତାହାର ଚାରିଗୁଣା ରଥଚାଳକ ଏହି ସେନାରେ ଅଛନ୍ତି।'