ହତେ ସୁଭଦ୍ରେ ବାଣଶ୍ଚ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ । ଵାଣାନାଂ ଶତକଂ ଚାପି ଚକ୍ଷେପ ରଣମୂର୍ଧନି
ସୁଭଦ୍ର ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ଅତିଶୟ ପ୍ରବଳ ଓ ସାହସୀ ବାଣ, ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଶତଟି ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
କାମାତ୍ମଜୋଽଗ୍ନିବାଣେନ ବାଣୋଧଂ ପ୍ରଦଦାହ ସଃ । ବାଣଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଂ ସୃଷ୍ଟିସଂହାରକାରଣମ୍
କାମଦେବଙ୍କ ପୁଅ ଅଗ୍ନିବାଣ ଦ୍ୱାରା ବାଣଙ୍କ ଦେହକୁ ପୁଡ଼ିଦେଲେ; ତାପରେ ବାଣ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାମାତ୍ମଜଃ ଶୀଘ୍ରଂ ସବୀଜଂ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଵକମ୍ । ବ୍ରହ୍ମସ୍ତ୍ରେଣୈଵ ସହସା ସଂଜହାରାଵଲୀଲଯା
ଏହା ଦେଖି, କାମଦେବଙ୍କ ପୁଅ ତୁରନ୍ତ, ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ଓ ବିଧିପୂର୍ବକ, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ସହଜରେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିଦେଲେ।
ବାଣଃ ପାଶୁପତଂ କ୍ଷେପ୍ତୁଂ ସମାରେଭେ ଚ କୋପତଃ । ନିଷିଦ୍ଧଶ୍ଚ ଗଣେଶେନ ସ୍କନ୍ଦେନ ଶଂଭୁନା ତଥା
ବାଣ କ୍ରୋଧରେ ପାଶୁପତ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିବାକୁ ଯୋଜନା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଗଣେଶ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ବାଞ୍ଚି ଦେଲେ।
ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୋଽନିରୁଦ୍ଧସ୍ତଂ ଧନୁର୍ବାଣୌଘ ସଂଯୁତମ୍ । ମୁମୋଚ ଜୃମ୍ଭଣେ ଯୁଦ୍ଧେ ଶୀଘ୍ରଂ ତଂ ଚ ମହାରଥମ୍
ଏହା ଦେଖି, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ସଜାଇ, ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ସେ ମହାରଥୀ ଉପରେ ଝ୍ରୁମ୍ଭଣ ଅସ୍ତ୍ର ତୁରନ୍ତ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଜଡୋ ବଭୂଵ ବାଣଶ୍ଚ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟୋ ରଣମୂର୍ଧନି । ପୁନଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ନିଦ୍ରାସ୍ଯଂ ନିଦ୍ରିତଂ ତଂ ଚକାର ସଃ
ବାଣ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଅଚେତନ ଓ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହେଲେ; ପୁଣି, ଅନିରୁଦ୍ଧ ନିଦ୍ରାସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କୁ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ।
ବାଣଂ ତଂ ନିଦ୍ରିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୃହୀତ୍ଵା ଖଡ୍ଗମୁତ୍ତମମ୍ । ବାଣଂ ହନ୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯନ୍ତଂ ଵାରଯାମାସ କାର୍ତିକଃ
ବାଣଙ୍କୁ ଏଭଳି ଶୁଆ ଦେଖି, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତଳୱାର ଧରି, ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଯିବାବେଳେ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ରୋକିଦେଲେ।
ସ୍କନ୍ଦଶ୍ଚ ଶତବାଣୌଶ୍ଚ ଵାରଯାମାସ ଲୀଲଯା । ଅନିରୁଦ୍ଧଂ ମହାଭାଗଂ ବଲଵାନ୍ତଂ ଧନୁର୍ଧରମ୍
ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଶତବାଣୀ ମଧ୍ୟ ଖେଳରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧରକୁ ବାଞ୍ଚି ଦେଲେ।
ଅନିରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ସହସା ତଥା ଶକ୍ତ୍ଯା ଦୁରତ୍ଯଯା । ବଭଞ୍ଜ କାର୍ତିକରଥଂ ରତ୍ନେନ୍ଦ୍ରସାରନିର୍ମିତମ୍
ତାପରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଦୁର୍ଜୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହଠାତ୍ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ମଣିମୟ ରଥକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ଗଦଯା କାର୍ତିକଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋଽପ୍ଯନିରୁଦ୍ଧରଯଂ ମୁଦା । ବଭଞ୍ଜ ଲୀଲଯା ତତ୍ର କ୍ଷଣେନ ରଣମୂର୍ଧନି
କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଆନନ୍ଦରେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ରଥକୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ଅନିରୁଦ୍ଧୋଽର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରେଣ କ୍ଷୁରଧାରେଣ ଲୀଲଯା । ଚିଚ୍ଛେଦ କାର୍ତିକଧନୁର୍ଭଲ୍ଲାସ୍ତ୍ରେଣ ନିଯୋଜିତମ୍
ଅନିରୁଦ୍ଧ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଓ କ୍ଷୁରଧାର ତୀର ଦ୍ୱାରା ସହଜରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଧନୁଷ, ଯାହା ଭଲ୍ଲ ତୀର ସହିତ ଥିଲା, କାଟିଦେଲେ।
ଜଧାନ କାର୍ତିକସ୍ତଂ ଚ ଗଦଯା ଚ ଦୁରନ୍ତଯା । ଗଦାଂ ଜଗ୍ରାହ ତଦ୍ଧସ୍ତାଜ୍ଜଵେନ ମଦନାତ୍ମଜଃ
କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଦୁର୍ଜୟ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ; କିନ୍ତୁ କାମଦେବଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କ ହାତରୁ ତୁରନ୍ତ ଗଦା ନେଇନେଲେ।
ଶୂଲଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ସ୍କନ୍ଦଂ ଚ ତମେଵ ହନ୍ତୁମୁ ଦ୍ଯତମ୍ । ଅନିରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ କୋପେନ ପ୍ରେରଯାମାସ ଦୂରତଃ
ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; କିନ୍ତୁ ଅନିରୁଦ୍ଧ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ଦୂରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
କାର୍ତିକଃ ପୁନରାଗତ୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵା କାମପୁତ୍ରକମ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ କରେଣୈଵ ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ
କାର୍ତ୍ତିକେୟ ପୁଣି ଫେରି, କାମଦେବଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଧରି, ନିଜ ହାତରେ ଧରି ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲେ।
ଅନିରୁଦ୍ଧୋ ଗୃହୀତ୍ଵାଽସିଂ ପ୍ରଭୁସ୍ତସ୍ଥୌ ମହାବଲଃ । ତଯୋର୍ଵିରୋଧଂ ଦୂରଂ ଚ ପ୍ରଚକାର ଗଣେଶ୍ଵରଃ
ଅନିରୁଦ୍ଧ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଧରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ଗଣମାନ୍ୟ ନାୟକ ଦୁଇ ପକ୍ଷକୁ ଦୂରେ ରଖିଲେ।
କାର୍ତିକଃ ପ୍ରଯଯୌ ଗେହମୂଷାଗେହଂ ସ୍ମରାତ୍ମଜଃ । ସର୍ଵ ନିଵେଦିତୁଂ ଶଂଭୁଂ ପ୍ରଯଯୌ ସ ଗଣେଶ୍ଵରଃ
କାର୍ତ୍ତିକେୟ ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଗଣମାନ୍ୟ ନାୟକ ସମସ୍ତ କଥା ଶିବଙ୍କୁ ଜଣେଇବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରାଦନାo ବାଣଯୁo ଷୋଡଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର 'ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ' ନାମକ ଏକଶତ ଛଅତିଅଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାଣାସୁରଙ୍କୁ କହାଯିବାରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଅଥ ସପ୍ତଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଗଣେଶସ୍ତୁ ଶିଵସ୍ଥାନଂ ଗତ୍ଵା ନତ୍ଵା ମହେଶ୍ଵରମ୍ । ସର୍ଵ ଵିଜ୍ଞାପଯାମାସ କ୍ରମେଣ ଚ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ଏବେ ସପ୍ତଦଶଅଧିକ ଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଗଣେଶ ଶିବଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଇ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ସମସ୍ତ କଥା ଏକେକରେ ଭଲଭାବେ ଜଣେଇଲେ।
ବାଣାନିରୁଦ୍ଧଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ସୁଭଦ୍ରନିଧନଂ ତଥା । ସ୍କନ୍ଦାନିରୁଦ୍ଧଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧମନିରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଵିକ୍ରମମ୍
ସେ ବାଣା ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ, ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ବିବର୍ଣ୍ଣନ କଲେ।
ଗଣେଶଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ଭଵଃ । ଉଵାଚ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ସୁଗୁପ୍ତଂ ଵେଦସଂମତମ୍
ଗଣେଶଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭଗବାନ୍ ଭବ ହସିଲେ ଏବଂ ମୃଦୁ ଓ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ବେଦମତ ଅନୁଯାୟୀ କଥା କହିଲେ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ ଗଣେଶ୍ଵର ମହାଭାଗ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵଚନଂ ମମ । ହିତଂ ତଥ୍ଯଂ ନୀତିସାରଂ ପରିଣାମସୁଖାଵହମ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ: ହେ ଗଣମାନ୍ୟ ମହାଭାଗ, ମୋର କଥା ଶୁଣ; ଏହା ଉପକାରୀ, ସତ୍ୟ, ନୀତିର ସାର ଓ ଶେଷରେ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ।
ଅସଂଖ୍ଯଵିଶ୍ଵସଂଘଂ ଚ ସର୍ଵ କୃଷ୍ଣାତ୍ମଜଂ ସୁତମ୍ । କୃଷ୍ଣଂ ଜାନୀହି ଯତ୍କାର୍ଯଂ କାରଣାନାଂ ଚ କାରଣମ୍
ଅସଂଖ୍ୟ ବିଶ୍ୱମାନେ ଯାହାର ଅଂଶ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ ଯିଏ, ସେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଜାଣ।
ବ୍ରହ୍ମାଦିତୃଣପର୍ଯନ୍ତଂ ଜଗତ୍ମର୍ଵ ଗଣେଶ୍ଵର । ନିବୋଧ ସତ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣଂ ଚ ଭଗଵନ୍ତଂ ସନାତନମ୍
ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ତୃଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହେ ଗଣମାନ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିଜେ; ସେ ଭଗବାନ୍ ସନାତନ ଓ ସତ୍ୟ।
ଗୋଲୋକେ ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ଶାନ୍ତଂ ରାଧାକାନ୍ତଂ ମନୋହରମ୍ । ଶିଶୁରୂପଂ ଗୋପଵେଷଂ ଗୋପଵେଷଂ ପରିପୂର୍ଣତମଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଗୋଲୋକରେ ସେ ଦୁଇ ହାତ ଧାରଣ କରି, ଶାନ୍ତ ଓ ରାଧାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭାବରେ ମନୋହର ଶିଶୁ ରୂପେ, ଗୋପବେଶରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତମ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଗୋପୀଭିର୍ଗୋପନିକରୈଃ ସହିତଂ କାମଧେନୁଭିଃ । ପୁଣ୍ଯେ ଵୃନ୍ଦାଵନେ ରମ୍ଯେ ସୁନ୍ଦରେ ରାସମଣ୍ଡଲେ
ସେ ଗୋପୀ, ଗୋପବାଳକ ଓ କାମଧେନୁ ଗାଇଁମାନେ ସହିତ ପବିତ୍ର ଓ ଶୋଭାମୟ ବୃନ୍ଦାବନର ରାସମଣ୍ଡଳରେ ଅନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି।
ଚରନ୍ତଂ ମୁରଲୀହସ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମେଶଶେଷଵନ୍ଦିତମ୍ । ଶତଶୃଙ୍ଗୈ ଚ ଶୈଲେଶେ ଵଟମୂଲେ ନିରାକୁଲେ
ସେ ବାଂଶୀ ହାତରେ ଧରି, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ଶେଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଶତଶୃଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ ଉପରେ, ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଥାନରେ ଚରଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଗୋଷ୍ଠେ ଭାଣ୍ଡୀରନିକଟେ ନିର୍ମଲେ ଵିରଜାତଟେ । ନଵୀନନୀରଦଶ୍ଯାମଂ ଶୋଭିତଂ ପୀତଵାସସା
ଗୋଷ୍ଠରେ, ଭାଣ୍ଡୀର ନିକଟରେ, ଶୁଧ୍ଧ ବିରଜା ନଦୀ କୂଳରେ, ସେ ନୂତନ ମେଘ ଭଳି କଳା ଦେହରେ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛନ୍ତି।
ଯଥା ନଵଂ ଘନୌଘଂ ଚ ସୌଦାମିନ୍ଥା ଵିରାଜିତମ୍ । ଆଵିର୍ଭାଵଶ୍ଚ ତେଷାଂ ଵୈ ଗୋଲୋକେ ରାସମଣ୍ଡଲେ
ଯେପରି ନୂତନ ମେଘମାଳାକୁ ବିଜୁଳି ଆଲୋକିତ କରେ, ସେପରି ଗୋଲୋକର ରାସମଣ୍ଡଳରେ ସେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ତାଵନ୍ତୋ ଗୋକୁଲେ ରମ୍ଯେ ପୁଣ୍ଯେ ଵୃନ୍ଦାଵନେ ଵନେ । ସର୍ଵେ ଚାଂଶକଲାଃ ପୁଂସଃକୃଷ୍ଣସ୍ତୁ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵଯମ୍
ଗୋକୁଳର ଶୋଭାମୟ ପବିତ୍ର ବୃନ୍ଦାବନରେ ଏତେ ଲୋକ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ଶକ୍ତି, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ନିଜେ ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ୍।
ପରିପୂର୍ଣତମଃ କାମୋ ବ୍ରହ୍ମଶାପାତ୍ସ୍ଵଵିସ୍ମୃତଃ । ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽନିରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ
ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତମ, କାମର ମୂର୍ତ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରେ ନିଜକୁ ଭୁଲିଯାଇଥିଲେ; ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଅନିରୁଦ୍ଧ ଅତି ବଳଶାଳୀ ଓ ପ୍ରବଳ।