ହେ ରତି ତ୍ଵଂ ମଯା ଶପ୍ତା ଦୈତ୍ଯଗ୍ରସ୍ତା ଭଵାଧୁନା । ଵିଜିତ୍ଯଦେଵାନ୍ସେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚ ଶମ୍ବରସ୍ତ୍ଵା ହରିଷ୍ଯତି
ସେ କହିଲେ, “ହେ ରତି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଇଛି, ଏବେ ତୁମେ ଦାନବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯିବ। ଶମ୍ଭର, ଦେବତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରମାନେକୁ ଜିତି, ତୁମକୁ ନେଇଯିବ।”
ପୁନରୁଵତଂ ଵରଂ ପ୍ରାଦାତ୍ସତୀତ୍ଵାଂ ତେ ନ ଯାସ୍ଯତି । ଛାଯାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତିଷ୍ଠ ଗେହେ ଯାଵଜ୍ଜୀଵତି ତେ ପତିଃ
ପୁଣି ସେ ବର ଦେଲେ, “ତୁମର ପତିବ୍ରତା ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ ହେବ ନାହିଁ। ତୁମର ଛାୟା ରଖି, ପତି ଯେଉଁଯାଏଁ ବଞ୍ଚିବେ, ଘରେ ରୁହ।”
ଇତି ତେ କଥିତଂ ସର୍ଵମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ । ଦେଵାନାଂ ଗୁପ୍ତଚରିତଂ ଶ୍ରୃଣୁ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ସାଂପ୍ରତମ୍
ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ପୁରାତନ ଇତିହାସ କହିଦେଲି। ଏବେ, ଦାନବରାଜ, ଦେବମାନେଙ୍କ ଗୁପ୍ତ କାହାଣୀ ଶୁଣ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ତତ୍ର ସୁଭଦ୍ରଶ୍ଚ ମହାବଲଃ । କୁମ୍ଭାଣ୍ଡଭ୍ରାତା ବଲଵାନ୍ବାଣସେନାପତୀଶ୍ଵରଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଭଦ୍ର, କୁମ୍ଭାଣ୍ଡଙ୍କ ଭାଇ ଏବଂ ବାଣସେନାପତିଙ୍କ ଶୂର ନାୟକ, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ନିର୍ଭତ୍ସର୍ଯ ବାଣଂ ସମରେ ଶସ୍ତ୍ରପାଣିର୍ମହାରଥଃ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣପୌତ୍ରଂ ଶୂଲଂ ଚ ଚିକ୍ଷେପ ପ୍ରଲଯାଗ୍ନିଵତ୍
ସେ ମହାରଥୀ ହାତରେ ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଣଙ୍କୁ ଉପାଳଭ୍ୟ କଲେ। ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାତିଙ୍କୁ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶୂଳ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଅର୍ଧଯନ୍ଦ୍ରେଣ ତଚ୍ଛୂଲଂ ଚିଚ୍ଛେଦ କାମପୁତ୍ରକଃ । ଶକ୍ତିଂ ଚିକ୍ଷେପ ଭଦ୍ରଶ୍ଚ ଶତସୂର୍ଯସମପ୍ରଭାମ୍
କାମପୁତ୍ରକ ତାହା ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ବାଣରେ ଦୁଇ ଭାଗ କରିଦେଲେ। ଭଦ୍ର ଶତସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ିଲେ।
ଵୈଷ୍ଣଵାସ୍ତ୍ରେଣ ଚିଚ୍ଛେଦ ତାଂ ଶକ୍ତିଂ କାମପୁତ୍ରକଃ । ନାରାଯଣାସ୍ତ୍ରଂ ଚିକ୍ଷେପ ସୁଭଦ୍ରୋ ରଣମୂର୍ଧନି
ବୈଷ୍ଣବ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କାମଦେବଙ୍କ ପୁଅ ସେଇ ଶକ୍ତିକୁ କାଟିଦେଲେ; ସୁଭଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ନାରାୟଣ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶେତେ ନିର୍ଭୀତୋ ମଦନସ୍ଯ ସୁତୋ ବଲୀ । ଊର୍ଧ୍ଵମସ୍ତ୍ରଂ ଚ ବଭ୍ରାମ ଶତସୂର୍ଯସମପ୍ରଭମ୍
ମନେ ନମସ୍କାର କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଦନଙ୍କ ପୁଅ ଭୟ ଛାଡ଼ି ସେଠାରେ ଶୁଇ ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ଶତସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଅସ୍ତ୍ର ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ।
ପ୍ରଲୀନମସ୍ତ୍ରମାକାଶେ ଵିଶ୍ଵସଂହାରକାରଣମ୍ । ଅସ୍ତ୍ରେ ଗତେ ସୋଽନିରୁଦ୍ଧୋ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ମହାନସିମ୍
ସେ ଅସ୍ତ୍ର, ଯାହା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରେ, ଆକାଶରେ ଲୟ ହେଲା; ଅସ୍ତ୍ର ହେଉଁଥିବା ସାଥିରେ, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଏକ ମହା ତଳୱାର ଧରିଲେ।
ପ୍ରବଭଞ୍ଜଭଦ୍ରରଥଂ ଜଘାନାଶ୍ଵାଂଶ୍ଚ ସାରଥିମ୍ । ଜଘାନ ତଂ ସୁଭଦ୍ରଂ ଚ ଲୀଲଯା ରଣମୂର୍ଧନି
ସେ ସୁଭଦ୍ରଙ୍କ ରଥକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥିକୁ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ସହଜରେ ସୁଭଦ୍ରଙ୍କୁ ମାଟିକୁ ପଡ଼ାଇଲେ।
ହତେ ସୁଭଦ୍ରେ ବାଣଶ୍ଚ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ । ଵାଣାନାଂ ଶତକଂ ଚାପି ଚକ୍ଷେପ ରଣମୂର୍ଧନି
ସୁଭଦ୍ର ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ଅତିଶୟ ପ୍ରବଳ ଓ ସାହସୀ ବାଣ, ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଶତଟି ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
କାମାତ୍ମଜୋଽଗ୍ନିବାଣେନ ବାଣୋଧଂ ପ୍ରଦଦାହ ସଃ । ବାଣଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଂ ସୃଷ୍ଟିସଂହାରକାରଣମ୍
କାମଦେବଙ୍କ ପୁଅ ଅଗ୍ନିବାଣ ଦ୍ୱାରା ବାଣଙ୍କ ଦେହକୁ ପୁଡ଼ିଦେଲେ; ତାପରେ ବାଣ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାମାତ୍ମଜଃ ଶୀଘ୍ରଂ ସବୀଜଂ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଵକମ୍ । ବ୍ରହ୍ମସ୍ତ୍ରେଣୈଵ ସହସା ସଂଜହାରାଵଲୀଲଯା
ଏହା ଦେଖି, କାମଦେବଙ୍କ ପୁଅ ତୁରନ୍ତ, ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ଓ ବିଧିପୂର୍ବକ, ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ସହଜରେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିଦେଲେ।
ବାଣଃ ପାଶୁପତଂ କ୍ଷେପ୍ତୁଂ ସମାରେଭେ ଚ କୋପତଃ । ନିଷିଦ୍ଧଶ୍ଚ ଗଣେଶେନ ସ୍କନ୍ଦେନ ଶଂଭୁନା ତଥା
ବାଣ କ୍ରୋଧରେ ପାଶୁପତ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିବାକୁ ଯୋଜନା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଗଣେଶ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ବାଞ୍ଚି ଦେଲେ।
ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୋଽନିରୁଦ୍ଧସ୍ତଂ ଧନୁର୍ବାଣୌଘ ସଂଯୁତମ୍ । ମୁମୋଚ ଜୃମ୍ଭଣେ ଯୁଦ୍ଧେ ଶୀଘ୍ରଂ ତଂ ଚ ମହାରଥମ୍
ଏହା ଦେଖି, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ସଜାଇ, ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ସେ ମହାରଥୀ ଉପରେ ଝ୍ରୁମ୍ଭଣ ଅସ୍ତ୍ର ତୁରନ୍ତ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଜଡୋ ବଭୂଵ ବାଣଶ୍ଚ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟୋ ରଣମୂର୍ଧନି । ପୁନଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ନିଦ୍ରାସ୍ଯଂ ନିଦ୍ରିତଂ ତଂ ଚକାର ସଃ
ବାଣ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଅଚେତନ ଓ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହେଲେ; ପୁଣି, ଅନିରୁଦ୍ଧ ନିଦ୍ରାସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କୁ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ।
ବାଣଂ ତଂ ନିଦ୍ରିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୃହୀତ୍ଵା ଖଡ୍ଗମୁତ୍ତମମ୍ । ବାଣଂ ହନ୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯନ୍ତଂ ଵାରଯାମାସ କାର୍ତିକଃ
ବାଣଙ୍କୁ ଏଭଳି ଶୁଆ ଦେଖି, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତଳୱାର ଧରି, ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଯିବାବେଳେ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ରୋକିଦେଲେ।
ସ୍କନ୍ଦଶ୍ଚ ଶତବାଣୌଶ୍ଚ ଵାରଯାମାସ ଲୀଲଯା । ଅନିରୁଦ୍ଧଂ ମହାଭାଗଂ ବଲଵାନ୍ତଂ ଧନୁର୍ଧରମ୍
ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଶତବାଣୀ ମଧ୍ୟ ଖେଳରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧରକୁ ବାଞ୍ଚି ଦେଲେ।
ଅନିରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ସହସା ତଥା ଶକ୍ତ୍ଯା ଦୁରତ୍ଯଯା । ବଭଞ୍ଜ କାର୍ତିକରଥଂ ରତ୍ନେନ୍ଦ୍ରସାରନିର୍ମିତମ୍
ତାପରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଦୁର୍ଜୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହଠାତ୍ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ମଣିମୟ ରଥକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ଗଦଯା କାର୍ତିକଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋଽପ୍ଯନିରୁଦ୍ଧରଯଂ ମୁଦା । ବଭଞ୍ଜ ଲୀଲଯା ତତ୍ର କ୍ଷଣେନ ରଣମୂର୍ଧନି
କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଆନନ୍ଦରେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ରଥକୁ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ଅନିରୁଦ୍ଧୋଽର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରେଣ କ୍ଷୁରଧାରେଣ ଲୀଲଯା । ଚିଚ୍ଛେଦ କାର୍ତିକଧନୁର୍ଭଲ୍ଲାସ୍ତ୍ରେଣ ନିଯୋଜିତମ୍
ଅନିରୁଦ୍ଧ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଓ କ୍ଷୁରଧାର ତୀର ଦ୍ୱାରା ସହଜରେ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଧନୁଷ, ଯାହା ଭଲ୍ଲ ତୀର ସହିତ ଥିଲା, କାଟିଦେଲେ।
ଜଧାନ କାର୍ତିକସ୍ତଂ ଚ ଗଦଯା ଚ ଦୁରନ୍ତଯା । ଗଦାଂ ଜଗ୍ରାହ ତଦ୍ଧସ୍ତାଜ୍ଜଵେନ ମଦନାତ୍ମଜଃ
କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଦୁର୍ଜୟ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ; କିନ୍ତୁ କାମଦେବଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କ ହାତରୁ ତୁରନ୍ତ ଗଦା ନେଇନେଲେ।
ଶୂଲଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ସ୍କନ୍ଦଂ ଚ ତମେଵ ହନ୍ତୁମୁ ଦ୍ଯତମ୍ । ଅନିରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ କୋପେନ ପ୍ରେରଯାମାସ ଦୂରତଃ
ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; କିନ୍ତୁ ଅନିରୁଦ୍ଧ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ଦୂରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
କାର୍ତିକଃ ପୁନରାଗତ୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵା କାମପୁତ୍ରକମ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ କରେଣୈଵ ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ
କାର୍ତ୍ତିକେୟ ପୁଣି ଫେରି, କାମଦେବଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଧରି, ନିଜ ହାତରେ ଧରି ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲେ।
ଅନିରୁଦ୍ଧୋ ଗୃହୀତ୍ଵାଽସିଂ ପ୍ରଭୁସ୍ତସ୍ଥୌ ମହାବଲଃ । ତଯୋର୍ଵିରୋଧଂ ଦୂରଂ ଚ ପ୍ରଚକାର ଗଣେଶ୍ଵରଃ
ଅନିରୁଦ୍ଧ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଧରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ଗଣମାନ୍ୟ ନାୟକ ଦୁଇ ପକ୍ଷକୁ ଦୂରେ ରଖିଲେ।
କାର୍ତିକଃ ପ୍ରଯଯୌ ଗେହମୂଷାଗେହଂ ସ୍ମରାତ୍ମଜଃ । ସର୍ଵ ନିଵେଦିତୁଂ ଶଂଭୁଂ ପ୍ରଯଯୌ ସ ଗଣେଶ୍ଵରଃ
କାର୍ତ୍ତିକେୟ ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଗଣମାନ୍ୟ ନାୟକ ସମସ୍ତ କଥା ଶିବଙ୍କୁ ଜଣେଇବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରାଦନାo ବାଣଯୁo ଷୋଡଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର 'ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ' ନାମକ ଏକଶତ ଛଅତିଅଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାଣାସୁରଙ୍କୁ କହାଯିବାରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଅଥ ସପ୍ତଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଗଣେଶସ୍ତୁ ଶିଵସ୍ଥାନଂ ଗତ୍ଵା ନତ୍ଵା ମହେଶ୍ଵରମ୍ । ସର୍ଵ ଵିଜ୍ଞାପଯାମାସ କ୍ରମେଣ ଚ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ଏବେ ସପ୍ତଦଶଅଧିକ ଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଗଣେଶ ଶିବଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଇ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ସମସ୍ତ କଥା ଏକେକରେ ଭଲଭାବେ ଜଣେଇଲେ।
ବାଣାନିରୁଦ୍ଧଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ସୁଭଦ୍ରନିଧନଂ ତଥା । ସ୍କନ୍ଦାନିରୁଦ୍ଧଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧମନିରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଵିକ୍ରମମ୍
ସେ ବାଣା ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ, ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ବିବର୍ଣ୍ଣନ କଲେ।
ଗଣେଶଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ଭଵଃ । ଉଵାଚ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ସୁଗୁପ୍ତଂ ଵେଦସଂମତମ୍
ଗଣେଶଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭଗବାନ୍ ଭବ ହସିଲେ ଏବଂ ମୃଦୁ ଓ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ବେଦମତ ଅନୁଯାୟୀ କଥା କହିଲେ।