ସୁଭଦ୍ରାଂ ଚ ଦଦୌ କୃଷ୍ଣଃ ଫାଲ୍ଗୁନାଯ ମହାତ୍ମନେ । କନ୍ଯକାଂ ମାତୁଲାନାଂ ଚ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯଃ ପରିଗ୍ରହଃ
କୃଷ୍ଣ ମହାନ ଆତ୍ମା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେଲେ । ସେମାନଙ୍କର ମାମାଙ୍କ ଝିଅମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶର ଲୋକମାନେ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।
ଦେଶେଷ୍ଵନ୍ଯେଷୁ ଦୋଷୋଽଯମିତ୍ଯାହ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ
ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ଏହା ଦୋଷ ବୋଲି କମଳରୁହ ବ୍ରହ୍ମା କହିଥିଲେ ।
ଅଥ ଷୋଡଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ବାଣ ଉଵାଚ ଅନିରୁଦ୍ଧ ବୁଧୋଽସି ତ୍ଵଂ ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ସତ୍ଯମେଵ ଚ । ଶଂଭୁନା ଚୈଵମୁକ୍ତଂ ଚ ସର୍ଵଂ ବୁଦ୍ଧଂ ସ୍ଵଚେତସା
ବାଣ କହିଲେ: ଅନିରୁଦ୍ଧ, ତୁମେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେଠି ସତ୍ୟ । ଶିବ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେ ସବୁ କଥା ମୁଁ ମନରେ ବୁଝି ପାରିଛି ।
ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ଶଂକରଵରାତ୍ପଞ୍ଚାନାଂ ସ୍ଵାମିନାଂ ପ୍ରିଯା । ଦ୍ରୌପଦୀ ଚ ମହାଭାଗା ତନ୍ମେ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି
ତୁମେ ଶିବଙ୍କ ଦୟାର କଥା, ପାଞ୍ଚ ଭାଇଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଓ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଥିଲ । ଏହି କଥା ମୋତେ ଭଲଭାବେ ବୁଝାଇଦିଅ ।
ଶମ୍ବରେଣ ହୃତା ପୂର୍ଵ ତଵ ମାତା କଥଂ ରତିଃ । ଦେଵୈରପି କଥଂ ଦତ୍ତା ଦେଵାସ୍ତେନ ଜିତା କଥମ୍
ତୁମର ମାଆ ରତିଙ୍କୁ ପୂର୍ବେ କିପରି ଶମ୍ଭର ଚୋରିନେଇଥିଲେ? ଦେବତାମାନେ କିପରି ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ ଓ ଶମ୍ଭର କିପରି ଦେବତାମାନେକୁ ହରାଇଥିଲେ?
ଅନିରୁଦ୍ଧ ଉଵାଚ ଏକଦା ରଘୁନାଥଶ୍ଚ ସୀତଯା ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ଚ । ସ୍ନାତଃ ସରସି ତତ୍ରସ୍ଥୋ ରମ୍ଯେ ପଞ୍ଚଵଟୀତଟେ
ଅନିରୁଦ୍ଧ କହିଲେ: ଏକଥର ରଘୁନାଥ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ସ୍ନାନ କରି ପଞ୍ଚବଟୀ ତଟରେ ସୁନ୍ଦର ଝିଲିକା ପାଖରେ ବସିଥିଲେ ।
ଉଵାଚ ସୀତା ହେମନ୍ତେ ଜଲଂ ସୁସ୍ଵାଦୁ ନିର୍ମଲମ୍ । ତଥାଽନ୍ନଂ ଵ୍ଯଞ୍ଜନଂ ରମ୍ଯଂ ସର୍ଵଂ ଵସ୍ତୁ ସୁଶୀତଲମ୍
ହେମନ୍ତ ଋତୁରେ ସୀତା କହିଲେ, 'ଏଠାରେ ପାଣି ଖୁବ ମିଠା ଓ ପବିତ୍ର, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଭଲ ଭଲ ତରକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦର, ସବୁକିଛି ଶିତଳ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ।'
ଫଲାଵବଚଯନଂ ଚକ୍ରେ ସୀତାଯୈ ପ୍ରଦଦୌ ମୁଦା । ତତୋ ଦଦୌ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ପଶ୍ଚାଦ୍ଭଙ୍କ୍ତେ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଭୁଃ
ସେଠାରେ ରାମ ଫଳ ଚୟନ କରି ସୀତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ଦେଲେ, ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ତାପରେ ସ୍ୱୟଂ ଖାଇଲେ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତଦ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ନୈଵ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଫଲଂ ଜଲମ୍ । ମେଘନାଦଵଧାର୍ଥଂ ଚ ସୀତୋଦ୍ଧାରଣକାରଣାତ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଫଳ ଓ ପାଣି ଖାଇଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ମେଘନାଦଙ୍କୁ ମାରିବା ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ ।
ନିଦ୍ରାଂ ନ ଯାତି ନୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଵର୍ଷାଣାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ । ଯ ଏଵଂ ପୁରୁଷୋ ଯୋଗୀ ତଦ୍ଵଧ୍ଯୋ ରାଵଣତ୍ମଜଃ
ସେ ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ନ ଘୁମେଇଲେ, ନ ଖାଇଲେ, ଏହି ସବୁ କାମ ପାଇଁ ଏବଂ ଏପରି ଯୋଗୀ ମାନେ ମାତ୍ର ରାବଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ମାରିପାରିବେ ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରାମଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ କମଲଲୋଚନମ୍ । ଵହନିସ୍ତତ୍ର ସମାଯାତୋ ଦ୍ଵିଜରୂପୀ କୃପାନିଧିଃ ଭଵିଷ୍ଯତ୍କଥଯାମାମ ଶ୍ରୁତିକୌଟପରଂ ଵଚଃ
ଏହି ସମୟରେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ କମଳନୟନ ଅଗ୍ନି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ଦୟାମୟ ଆସିଲେ, ଭବିଷ୍ୟତ ଘଟଣା ଓ ଅପୂର୍ବ କଥା କହିବାକୁ ।
ଵହ୍ନିରୁଵାଚ ଶୃଣୁ ରାମ ମହାଭାଗ ସୀତାସଂଗୋପନଂ କୁରୁ । ସପ୍ତାହାଭ୍ଯନ୍ତରେ ଚୈଵ ରାଵଣୋ ଦୁଷ୍ଟରାକ୍ଷସଃ
ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ରାମ, ତୁମେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ସୀତାଙ୍କୁ ଲୁଚାଇ ରଖ । ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ରାବଣ ଆସିବ ।
ଦୁର୍ନିଵାର୍ଯଃ ପ୍ରାକ୍ତନେନ ଜାନକୀଂ ଚ ହରିଷ୍ଯତି । ଵିଧାତ୍ରା ଲିଖିତଂ କର୍ମ ପ୍ରାକ୍ତଂନଂ କେନ ଵାର୍ଯତେ
ପୂର୍ବ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଘଟଣା ଅଟକାଯିବ ନାହିଁ, ରାବଣ ଜାନକୀଙ୍କୁ ନେଇଯିବେ । ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଯାହା ଲେଖିଛନ୍ତି, ତାହା କେହି ବଦଳାଇପାରିବେ ନାହିଁ ।
ଵେଦୈଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ କଥିତଂ ନ ଚ ଦୈଵାତ୍ପରଂ ଵରମ୍
ଚାରି ବେଦ କହିଛନ୍ତି, ଭାଗ୍ୟଠାରୁ ବଡ଼ କିଛି ନାହିଁ ।
ରାମ ଉଵାଚ ସୀତାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ଚ୍ଛାଯାଽତ୍ରୈଵ ତୁ ତିଷ୍ଠତୁ । କଲତ୍ରଵର୍ଜନଂ କର୍ମ ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ଜୁଗୁପ୍ସିତମ୍
ରାମ କହିଲେ: ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଅ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଛାୟା ଏଠାରେ ରୁହୁ । ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନିନ୍ଦନୀୟ ।
ସୀତାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ରୁଦତୀଂ ଚ ହୁତାଶନଃ । ସୀତଯା ସଦୃଶୀ ଛାଯା ତସ୍ଥୌ ଶ୍ରୀରାମସଂନିଧୌ
ଅଗ୍ନି, କାନ୍ଦୁଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଇଲେ; ତାଙ୍କ ସଦୃଶ ଏକ ଛାୟା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସମ୍ନିଧିରେ ରହିଗଲା ।
ସା ଚ ଚ୍ଛାଯା ହୃତା ପୂର୍ଵ ରାଵଣେନାଵଲୀଲଯା । ସମୁଦ୍ଦଧାର ତାଂ ରାମୋ ନିହତ୍ଯ ତଂ ସବାନ୍ଧଵମ୍
ସେଇ ଛାୟାକୁ ପୂର୍ବେ ମାୟାଦ୍ୱାରା ରାବଣ ଚୋରିନେଇଥିଲେ; ପରେ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କୁଟୁମ୍ବକୁ ମାରି, ଛାୟାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ ।
ଵହ୍ନୌ ପରୀକ୍ଷାକାଲେ ଚ ଚ୍ଛାଯା ଵହ୍ନୌ ଵିଵେଶ ସା । ଅଗ୍ନିଶ୍ଛାଯାଂ ଚ ସଂରକ୍ଷ୍ଯ ଦଦୌ ରାମାଯ ଜାନକୀମ୍
ଅଗ୍ନିପରୀକ୍ଷା ବେଳେ ସେ ଛାୟା ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କଲା; ଅଗ୍ନି ଛାୟାକୁ ରକ୍ଷା କରି, ଜାନକୀଙ୍କୁ ପୁଣି ରାମଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ ।
ରାମସ୍ତାଂ ଚ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ ପ୍ରଯଯୌ ସ୍ଵାଶ୍ରମଂ ମୁଦା । ଛାଯା ତସ୍ଥୌ ଵହ୍ନିପାର୍ଶ୍ଵେ ହୃଦଯେନ ଵିଦୂଯତା
ରାମ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ। ଛାୟା ଅଗ୍ନିପାଖରେ ରହିଲେ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା।
ସା ଚ ଚ୍ଛାଯା ତପଶ୍ଚକ୍ରେ ନାରାଯଣସରୋଵରେ । ତପଶ୍ଚକାର ଦିଵ୍ଯଂ ଚ ଶାତଵର୍ଷଂ ଚ ଶୂଲିନଃ
ସେ ଛାୟା ନାରାୟଣ ସରୋବରରେ କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଶତବର୍ଷ ଦିବ୍ୟ ତପ କଲେ।
ଵରଂ ଵୃଣୁଷ୍ଵ ଭଦ୍ରେ ତ୍ଵମୁଵାଚ ଶଂକରଶ୍ଚ ତାମ୍ । ଉଵାଚ ଶିଵଂ ଵ୍ଯଗ୍ରା ଭର୍ତୁର୍ଦୁଃଖେନ ଦୁଃଖିତା
ଶିବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଭଲ ମହିଳା, ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କର, ମୋତେ କୁହ।” ପତିଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ଆତୁର ହୃଦୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ପତିଂ ଦେହି ପଞ୍ଚଧା ସା ଵରଂ ଵଵ୍ରେ ତ୍ରିଲୋଚନମ୍ । ସର୍ଵସଂପତ୍ପ୍ରଦସ୍ତୁଷ୍ଟସ୍ତସ୍ଯୈ ଶର୍ଵୋ ଵରଂ ଦଦୌ
ସେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ମୋତେ ପାଞ୍ଚଜଣ ପତି ଦିଅ।” ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ଶର୍ବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏହି ବର ଦେଲେ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ ସାଧ୍ଵି ତ୍ଵଂ ପଞ୍ଚଧା ବ୍ରୂହି ପତିଂ ଦେହୀତି ଵ୍ଯାକୁଲା । ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚ ହରେରଂଶା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରିଯାସ୍ତଵ
ମହାଦେବ କହିଲେ, “ସାଧ୍ବୀ, ତୁମେ ଆତୁର ହୃଦୟରେ ପାଞ୍ଚଥର ‘ପତି ଦିଅ’ ବୋଲି କହିଥିଲ। ପଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କ ଅଂଶ, ସେମାନେ ତୁମ ପ୍ରିୟ ହେବେ।”
ତେ ଚ ସର୍ଵେ ଚ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚାଧୁନା ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ । ସା ଚ ଚ୍ଛାଯା ଦ୍ରୌପଦୀ ଚ ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡସମୁଦ୍ଭଵା
ସେହି ପଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ର ଏବେ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏବଂ ଛାୟା ହେଉଛନ୍ତି ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀ।
କୃତଯୁଗେ ଵେଦଵତୀ ତ୍ରେତାଯାଂ ଜନକାତ୍ମଜା । ଦ୍ଵାପରେ ଦ୍ରୌପଦୀ ଛାଯା ତେନ କୃଷ୍ଣା ତ୍ରିହାଯଣୀ
କୃତଯୁଗରେ ସେ ଭଲି ଭେଦାବତୀ, ତ୍ରେତାରେ ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା, ଦ୍ୱାପରରେ ସେ ଦ୍ରୌପଦୀ। ଏହିପରି ସେ କୃଷ୍ଣା, ତିନି ଜନ୍ମର ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଵୈଷ୍ଣପୀ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତା ଚ ତେନ କୃଷ୍ଣା ପ୍ରକୀର୍ତିତା । ସ୍ଵର୍ଗଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ମହେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ସା ଚ ପଶ୍ଚାଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତା, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା ଦ୍ୱାରା ‘କୃଷ୍ଣା’ ନାମରେ ପରିଚିତ। ପରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗର ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ମହାଇନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ରାଣୀ ହେବେ।
ରାଜା ଦଦୌ ଫାଲ୍ଗୁନାଯ କନ୍ଯାଯାଶ୍ଚ ସ୍ଵଯଂଵରେ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ମାତରଂ ଵୀରୋ ଵସ୍ତୁ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମଯାଽଧୁନା
ରାଜା ସ୍ୱୟଂବରରେ ତାଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଶୂରବୀର ପୁଅ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ମୁଁ ଏବେ ମୋର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁଛି।”
ତମୁଵାଚ ସ୍ଵଯଂ ମାତା ଗୃହାଣ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ । ଶଂଭୋର୍ଵରେଣ ପୂର୍ଵ ଚ ପରତ୍ର ମାତୁରାଜ୍ଞଯା
ତାଙ୍କ ମାଆ ନିଜେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଭାଇମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର। ଶିବଙ୍କ ପୂର୍ବ ବର ଏବଂ ମାଆଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏହି କଥା।”
ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଃ ସ୍ଵାମିନସ୍ତେନ ହେତୁନା ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ । ଚତୁର୍ଦଶାନାମିନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରାଃ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଏହି କାରଣରୁ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପତିମାନେ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ। ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ର, ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ।
ଶଂକରେଣାଭିସଂଶପ୍ତା ସା ମାତ୍ରା ଭର୍ତ୍ସିତେନ ଚ । ଭର୍ତାତେ ଭସ୍ମସାଦ୍ଭୂତୋ ହରକୋପାନଲେନ ଚ
ଶିବଙ୍କ ଶାପ ଏବଂ ମାଆଙ୍କ ଭର୍ତ୍ସନାରେ, ତାଙ୍କର ପତି ହରଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଅଗ୍ନିରେ ଛାଇଁ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।