ବାଣସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୁକୋପ କାମନନ୍ଦନଃ । ଉଵାଚ ପରମାର୍ଥଂ ଚ ଯୋଗ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ତରଂ ମୁନେ
ବାଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କାମର ପୁଅ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ଓ ଯଥାଯଥ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅନିରୁଦ୍ଧ ଉଵାଚ ପିତା ମେ କାମଦେଵଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରଃ ପୁରା ଶୁଚିଃ । ଯସ୍ଯାସ୍ତ୍ରେଣ ଵଶୀଭୂତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସତତଂ ଶୃଣୁ
ଅନିରୁଦ୍ଧ କହିଲେ: ମୋର ପିତା କାମଦେବ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ, ପୂର୍ବେ ପବିତ୍ର ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକ ସଦା ବଶ ହେଉଥିଲା—ଶୁଣ।
ଶିଵକୋପାନଲେନୈଵ ଭସ୍ମୀଭୂତଃ ସ୍ଵକର୍ମତଃ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽପ୍ଯଧୁନା ସର୍ଵେଷାଂ ପରମାତ୍ମନଃ
ଶିବଙ୍କ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ, ନିଜ କର୍ମରେ, ସେ ଭସ୍ମ ହେଲେ; ଏବେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କର ପରମାତ୍ମା।
ପତିଵ୍ରତା ରତିର୍ମାତା ପତିଶୋକେନ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଶମ୍ବରସ୍ଯ ଗୃହେ ତସ୍ଥୌ ହୃତା ତେନ ବଲେନ ଚ
ମୋର ମାଆ ରତି, ପତିପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ବର୍ତ୍ତମାନ ପତିଶୋକରେ ଶମ୍ଭରଙ୍କ ଘରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜୋରକରି ଧରାଯାଇଛନ୍ତି।
ଛାଯାଂ ମାଯାଵତୀଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ମାଯଯା ଶଯନେନ ଚ । ରତିଂ ସ୍ଵଧର୍ମ ସଂରକ୍ଷ୍ଯ ଧର୍ମସାକ୍ଷୀ ଚ ତଦ୍ଗୃହେ
ମାୟାବତୀଙ୍କୁ ଛାୟା ଭାବରେ ଦେଇ, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଶୟନରେ, ସେ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ରତିକୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ଧର୍ମ ଦେଖିବାକୁ ସାକ୍ଷୀ ଥିଲେ, ସେଇ ଘରେ।
ନିହତ୍ଯ ଶମ୍ବରଂ ଶତ୍ରୁଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ସ୍ଵପ୍ରିଯାଂ ସତୀମ୍ । ଆଜଗାମ ଦ୍ଵାରକାଂ ଚ ଚନ୍ଦ୍ରସୁର୍ଯୌ ଚ ସାକ୍ଷିଣୌ
ଶତ୍ରୁ ଶମ୍ଭରଙ୍କୁ ମାରି, ନିଜ ପ୍ରିୟା ଧର୍ମପତ୍ନୀଙ୍କୁ ନେଇ, ସେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆସିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସାକ୍ଷୀ ହେଲେ।
ପିତାମହଂ ଵାସୁଦେଵଂ ତ୍ଵଂ କିଂ ଜାନାମି ମୂଢଵତ୍ । ଯଂ ଚ ସନ୍ତୋନ ଜାନନ୍ତି ଵେଦାଶ୍ଚତ୍ଵାର ଏଵ ଚ
ପିତାମହ ବାସୁଦେବ, ମୁଁ କ'ଣ ଜାଣିଛି, ମୁଁ ମୂଢ଼ ଭଳି? ସେଉଁଠି ସନ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ, ଚାରିଟି ବେଦ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଵାସୁଃ ସର୍ଵନିଵାସଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵାନି ଯସ୍ଯ ଲୋମସୁ । ତସ୍ଯ ଦେଵଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵାସୁଦେଵ ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ବାସୁ ସମସ୍ତଙ୍କର ନିବାସ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତାଙ୍କର କେଶରେ ବସିଛି। ସେଇ ଦେବତା, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ବାସୁଦେବ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଉଛନ୍ତି।
ଶଂକରଂ ପୃଚ୍ଛ ସାକ୍ଷାଚ୍ଚ ଯସ୍ଯ ଭୃତ୍ଯୋଽଧୁନା ଭଵାନ୍ । କୃଷ୍ଣଭୃତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ବଲେଃ ପୁତ୍ରୋଽସି କିଂକରାତ୍ମଜଃ
ଯାହାଙ୍କର ଭୃତ୍ୟ ତୁମେ ଏବେ, ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ପଚାର; କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଭକ୍ତଙ୍କ ଭୃତ୍ୟ ବଲିଙ୍କ ପୁଅ ତୁମେ, ଭୃତ୍ୟର ପୁଅ।
ଗୋକୁଲେ ଵୈଶ୍ଯପୁତ୍ରତ୍ଵଂ ବ୍ରୂହି ତ୍ଵଂ ଜ୍ଞାନଦୁର୍ବଲ । ଭୋଜନଂ ଵେଦଵିହିତଂ ଶଶ୍ଵତ୍କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯଵୈଶ୍ଯଯୋଃ
ଗୋକୁଳରେ ବୈଶ୍ୟ ପୁଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେବା କଥା କହ, ତୁମେ ଜ୍ଞାନରେ ଦୁର୍ବଳ; ବେଦ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ସଦା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ।
ଦ୍ରୋଣଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଧରା ତସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ସତୀ । ପୁତ୍ରଂ ଚ ତପସା ଲେଭେ ପରମାତ୍ମାନମୀଶ୍ଵରମ୍
ଦ୍ରୋଣ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଜାପତି, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଧରା ସହିତ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୁଅ ପାଇଲେ, ସେହି ପରମାତ୍ମା, ଈଶ୍ୱର।
ଦ୍ରୋଣୋ ନନ୍ଦୋ ଵୈଶ୍ଯରାଜୋ ଯଶୋଦା ସା ଧରା ସତୀ । ଵୃଷଭାନସୁତା ରାଧା ସୁଦାମ୍ନଃ ଶାପକାରଣାତ୍
ଦ୍ରୋଣ ହେଲେ ନନ୍ଦ, ବୈଶ୍ୟରାଜା; ଯଶୋଦା ହେଲେ ସେଇ ଧରା, ପତିବ୍ରତା। ବୃଷଭାନୁଙ୍କର ଝିଅ ରାଧା, ଶାପରେ ହେଲେ ସୁଦାମାଙ୍କ।
ତ୍ରିଂଶତ୍କୋଟିଂ ଚ ଗୋପୀନାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଭର୍ତୁରାଜ୍ଞଯା । ପୁଣ୍ଯଂ ଚ ଭାରତଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଗୋଲୋକାଦାଜଗାମସା
ତିରିଶି କୋଟି ଗୋପୀଙ୍କୁ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଗୋଲୋକରୁ ନେଇ, ପୁଣ୍ୟ ଭାରତ ଭୂମିକୁ ଆସିଲେ।
ତାଭିଃ ସାର୍ଧ ସ ରେମେ ଚ ସ୍ଵପତ୍ନୀଭିର୍ମୁଦାଽନ୍ଵିତଃ । ପାଣିଂ ଜଗ୍ରାହ ରାଧାଯାଃ ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ପୁରୋହିତଃ
ସେମାନଙ୍କ ସହିତ, ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ରମଣ କଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ପୁରୋହିତ ହୋଇ, ରାଧାଙ୍କର ହାତ ଧରିଲେ।
ଗୋପକୋଟିଶ୍ଚ ଗୋଲୋକାଦାଜଗାମ୍ ମୃଦାଽନ୍ଵିତା । ତେଜସା ହରିତୁଲ୍ଯାସ୍ତେ ପାର୍ଷଦପ୍ରଵରା ହରେଃ
ଗୋଲୋକରୁ ଏକ କୋଟି ଗୋପା, ମୃଦା ସହିତ ଆସିଲେ; ସେମାନେ ତେଜରେ ହରି ସମାନ, ହରିଙ୍କର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାର୍ଷଦ।
ଗୋରକ୍ଷଣଂ ହରେରେଵ ଗୋପଵେଷସ୍ଯ ଚାଽଽତ୍ମନଃ । ଗୋପାନାଂ ଶିଶୁରକ୍ଷାର୍ଥଂ ମାଯେଶସ୍ଯାପି ମାଯଯା
ଗୋରକ୍ଷା ହରିଙ୍କର ନିଜ କାମ, ଗୋପ ଭେଷ ଧରିଥିଲେ; ଗୋପମାନଙ୍କ ଶିଶୁମାନେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ମାୟେଶ୍ୱରୀ ମଧ୍ୟ ନିଜ ମାୟା ବ୍ୟବହାର କଲେ।
ପୂତନା ବଲିକନ୍ଯା ଚ ଭଗିନୀ ଚ ତଵାସୁର । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଵାମନଂ ଵିନ୍ଧ୍ଯା ଚକାର ପୁତ୍ରମାନସମ୍
ପୁତନା, ବଲିଙ୍କ ଝିଅ ଏବଂ ତୁମର ଭଉଣୀ, ହେ ଅସୁର, ବାମନଙ୍କୁ ଦେଖି, ବିନ୍ଧ୍ୟାରେ ପୁଅ ପାଇବା ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ଏଵଂଭୂତୋ ଯଦି ମମ ପୁତ୍ରୋ ଭଵତି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ସ୍ତନଂ ଦଦାମି ତନଯଂ କୃତ୍ଵା ଵକ୍ଷସି ସୁନ୍ଦରମ୍
ଏଭଳି ପୁଅ ଯଦି ଏବେ ମୋର ହୁଏ, ମୁଁ ତାକୁ ମୋ ଷ୍ଟନ ଦେବି, ସୁନ୍ଦର ପିଲାକୁ ମୋ ଛାତିରେ ରଖି।
ତସ୍ଯାଃପୂର୍ଣଂ ମାନସଂ ଚ ଚକାର ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ । ସ୍ତନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଗୋଲୋକଂ ଯଯୌ ସା ରତ୍ନଯାନତଃ
ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ମନର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ; ଷ୍ଟନ ଦେଇ, ସେ ରତ୍ନ ରଥରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଗୋଲୋକକୁ ଗଲେ।
କୁବ୍ଜା ସା ଭଗିନୀ ପୂର୍ଵଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ । ଶ୍ରୀରାମଂ ଚକମେ କାମାନ୍ନାମ୍ନା ଶୂର୍ପଣଖା ସତୀ
ସେଇ କୁବ୍ଜା, ପୂର୍ବରୁ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ଭଉଣୀ ଥିଲେ; ନାମରେ ଶୂର୍ପଣଖା, ପତିବ୍ରତା, କାମବଶତଃ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଚାହିଲେ।
ନାସାଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ଧାର୍ମିକେଶ୍ଵରଃ । ତପସା ଚ ଵରଂ ଲେଭେ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରିଯମୀଶ୍ଵରମ୍
ଧର୍ମର ନାୟକ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କର ନାକ କାଟିଦେଲେ; ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବର ପାଇଲେ।
ତେନ ପୁଣ୍ଯେନ ତଂଲବ୍ଧ୍ଵା ଗୋଲୋକଂ ସା ଜଗାମ ହ । ଗୋପୀ ବଭୂଵ ଗୋଲୋକେ କୃଷ୍ଣସ୍ଯାଽଽଲିଙ୍ଗନେନ ଚ
ସେଇ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଗୋଲୋକ ପାଇ, ସେଠାକୁ ଗଲେ; କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ, ସେ ଗୋଲୋକରେ ଗୋପୀ ହେଲେ।
ନରକୋ ହରିଵଧ୍ଯଶ୍ଚ ସ୍ଵପୂର୍ଵପ୍ରାକ୍ତନେନ ଚ । ପାଣିଂ ଜଗ୍ରାହ କନ୍ଯାନାଂ ସାକ୍ଷିଣୌ ଶଶିଭାସ୍କରୌ
ପୂର୍ବଜନ୍ମର କର୍ମଫଳରେ ନରକ ଓ ହରିବଧ୍ୟ ଜଣେ ଜଣେ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ହାତ ଧରିଥିଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୁଇଁଜଣ ସାକ୍ଷୀ ହେଇଥିଲେ।
ଭୀଷ୍ମକନ୍ଯା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ଶୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ସତୀ । ଵୈକୁଣ୍ଠାଦାଗତା ସାଧ୍ଵୀ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽନୃମତେନ ଚ
ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ଝିଅ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ସ୍ତ୍ରୀ, ବୈକୁଣ୍ଠରୁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସତ୍ୟବାନ୍ ଥିଲେ।
ସତ୍ରାଜିତସ୍ଯ କନ୍ଯା ସା ସତ୍ଯଭାମା ଵସୁଂଧର । ଦଦୌ କୃଷ୍ଣାଯ ରାଜା ସ ତଂ ମଣିଂ ଯୌତୁକେନ ଚ
ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ ଝିଅ ସତ୍ୟଭାମା, ମାଟିର ଦେବୀ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ବିବାହ ସମୟରେ ସେ ମଣି ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ।
ଭୁଵୋ ଭାରାଵତରଣହେତୁନା ଗମନଂ ହରେଃ । ସଂଜହାର ଭୁଵୋ ଭାରଂ କୁରୁପାଣ୍ଡଵଯୁଦ୍ଧତଃ
ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ହରି ଅବତାର ନେଇଥିଲେ; କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସେ ପୃଥିବୀର ଭାର କମାଇଦେଲେ।
ଶିଶୁପାଲୋ ଦନ୍ତଵକ୍ତ୍ରୋ ଜଯୋ ଵିଜଯ ଏଵ ଚ । ଦ୍ଵାରିଣୌ ଦ୍ଵାରଷଟ୍କେ ଚ ଵୈକୁଣ୍ଠେ ଶ୍ରୀହରେରପି
ଶିଶୁପାଳ, ଦନ୍ତବକ୍ର, ଜୟ ଓ ବିଜୟ—ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ବୈକୁଣ୍ଠ ଦ୍ୱାରର ଛଅ ଦ୍ୱାରପାଳ ମଧ୍ୟରୁ ଥିଲେ, ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ନିବାସରେ।
କୁମାରଶାପାତ୍ପତିତୌ ପ୍ରାପ୍ଯ ଜନ୍ମତ୍ରଯଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଶ୍ଚୈଵ ତଵୈଵ ପୂର୍ଵପୂରୁଷଃ
କୁମାରଙ୍କ ଶାପରେ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ତିନି ଜନ୍ମ ପାଇଥିଲେ; ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ତୁମ ପୂର୍ବ ପୂରୁଷ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଭ୍ରାତା ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷସ୍ତେନୈଵ ଵରୁଣୋ ଜିତଃ । ହରିର୍ନୃସିଂହରୂପେଣ ତଂ ଜଘାନାଵଲୀଲଯା
ତାଙ୍କର ଭାଇ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ, ଯିଏ ବରୁଣଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ, ହରି ନୃସିଂହ ରୂପେ ଖେଳି କରି ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ।
ସୂକରେଣ ହତୋଽନ୍ଯଶ୍ଚ ପୂର୍ଵଜନ୍ମକଥାଂ ଶୃଣୁ । ଦ୍ଵିତୀଯେ ଜନ୍ମନି ପୁରା ରାଵଣଃ କୁମ୍ଭକର୍ଣକଃ
ଅନ୍ୟଜଣ ସୂକର ଅବତାର ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ; ପୂର୍ବଜନ୍ମର କଥା ଶୁଣ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମରେ ସେମାନେ ରାବଣ ଓ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ।