ଅନିରୁଦ୍ଧାଯ ମହତେ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଦେହି କନ୍ଯକାମ୍ । ପୂତୋଽସି ଭାରତେ ଵର୍ଷେ ସପ୍ତଭିଃ ପିତୃଭିଃ ସହ
ତୁମେ ଇଚ୍ଛାକ୍ରମେ ମହାନ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଝିଅକୁ ଦିଅ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଭାରତ ଭୂମିରେ ସପ୍ତ ପିଢି ପିତୃମାନେ ସହିତ ତୁମେ ପବିତ୍ର ହେବ।
ଯୌତୁକଂ ଦେହି ସର୍ଵସ୍ଵଂ ଯଶସେ ମହସେ ଭୁଵି । ଅନ୍ଯଥା ରଣମଧ୍ଯେ ଚ ତ୍ଵାଂ ହନିଷ୍ଯତି ମାଧଵଃ
ପୃଥିବୀରେ ମହିମା ଓ ଯଶ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଯାଉତୁକ ଦିଅ; ନହେଲେ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ମାଧବ ତୁମକୁ ମାରିଦେବେ।
ସୁଦଶଂନେନ ଚକେଣ କୋ ଵା ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷିତୁଂ କ୍ଷମଃ । କୋଟରୀଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୁକୋପ ଦୈତ୍ଯପୁଂଗଵଃ
ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଥିବାବେଳେ କିଏ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ? କୋଟରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ପ୍ରଯଯୌ ରଥମାରୁହ୍ଯ ଯତ୍ର ପୌତ୍ରୋ ହରେର୍ମୁନେ । ସ୍କନ୍ଦଃ ସେନାପତିର୍ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ଶଂକରାଜ୍ଞଯା
ସେ ରଥ ଚଢ଼ି ଯେଉଁଠାରେ ହରିଙ୍କ ପଉତ୍ର ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ। ଏହିବେଳେ ସ୍କନ୍ଦ ତିନି ସେନାପତି ହୋଇ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ବାଣଃ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ ଚକ୍ରେ ଗଣେଶଶ୍ଚ ଶିଵଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ବାଣଂ ଶୁଭାଶିଷଂ ଚକ୍ରେ ପାର୍ଵତୀ କୋଟରୀ ତଥା
ବାଣ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଗଣେଶ ଓ ଶିବ ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ପାର୍ବତୀ ଓ କୋଟରୀ ମଧ୍ୟ ବାଣଙ୍କୁ ଶୁଭକାମନା ଦେଲେ।
ଅଷ୍ଟୌ ଚ ଭୈରଵାଶ୍ଚୈଵ ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚୈକାଦଶୈଵ ତେ । ସର୍ଵେ ଯୁଦ୍ଧାଯ ହନ୍ତାରୋ ବଭୂଵୁଃ ଶସ୍ତ୍ରପାଣଯଃ
ଅଠ ଜଣ ଭୈରବ ଓ ଏଗାରଜଣ ରୁଦ୍ର ଥିଲେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ହସ୍ତରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଦୂତୋଽପ୍ଯନିରୁଦ୍ଧମୁଵାଚ ହ । ପାର୍ଵତ୍ଯା ପ୍ରେରିତଶ୍ଚୈଵ ବାଣପତ୍ନ୍ଯା ଚ ସତ୍ଵରମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦୂତ ମଧ୍ୟ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ପାର୍ବତୀ ଓ ବାଣଙ୍କ ଜନାନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ପଠାଯାଇଥିଲେ।
ଦୂତ ଉଵାଚ ଅନିରୁଦ୍ଧୋତ୍ତିଷ୍ଠ ଭଦ୍ରଂ ପାର୍ଵତୀଵଚନଂ ଶୃଣୁ । ଭଵ ସାଂନାହିକୋ ଵତ୍ସ କୁରୁ ଯୁଦ୍ଧଂ ବହିର୍ଭଵ
ଦୂତ କହିଲେ: ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଉଠ, ତୋ ପାଇଁ ଭଲ ହେଉ—ପାର୍ବତୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣ। ପୁଅ, ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାହାରିଯା।
ଭୀତୋଷା ରୁଦତୀ ତ୍ରସ୍ତା ସସ୍ମାର ପାର୍ଵତୀଂ ସତୀମ୍ । ରକ୍ଷ ରକ୍ଷ ମହାମାଯେ ମତ୍ପ୍ରଣେଶ୍ଵରମୀପ୍ସିତମ୍
ଭୟଭୀତ ଉଷା କନ୍ଦୁଥିଲେ, ଡରରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ: 'ମହାମାୟେ, ମୋ ହୃଦୟର ନାଥକୁ ରକ୍ଷା କର, ରକ୍ଷା କର!'
ଅଭେଯେଽପ୍ଯଭଯଂ ଦେହି ସଂଗ୍ରାମେ ଘୋରଦାରୁଣେ । ତ୍ଵମେଵ ଜଗତାଂ ମାତା ସ୍ନେହସ୍ତେ ସର୍ଵତଃ ସମଃ
ଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ନିରାପଦ ଦିଅନ୍ତୁ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ। ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଆ, ଆପଣଙ୍କ ସ୍ନେହ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ।
ଅଥାନିରୁଦ୍ଧଃ ସଂନାହୀ ଶସ୍ତ୍ରପାଣିର୍ବଭୂଵ ହ । ଊଷାଦତ୍ତଂ ରଥଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚକାରାଽଽରୋହଣଂ ମୁଦା
ତାପରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ସଜିଗଲେ। ଉଷା ଦେଇଥିବା ରଥ ନେଇ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ବହିଃ ସଂଭୂଯ ଶିବିରାଦ୍ଦଦର୍ଶ ବାଣମୀଶ୍ଵରଃ । ସାଂନାହିକଂ ଶସ୍ତ୍ରପାଣିଂ ରକ୍ତାସ୍ଯଲୋଚନଂ ପରମ୍
ଶିବିରରୁ ବାହାରି ଶ୍ରୀଅନିରୁଦ୍ଧ ବାଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ରକ୍ତରଙ୍ଗ ମୁଖ ଓ ଆଖି, ବହୁତ ଭୟଙ୍କର।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽନିରୁଦ୍ଧଂ ବାଣଶ୍ଚ ତମୁଵାଚ ରୁଷାଽନ୍ଵିତଃ । ଘୋରସଂଗ୍ରାମମଧ୍ଯେ ଚ ଵିଷୋକ୍ତିଂ ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ନିଵ
ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଦେଖି ବାଣ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ରୋଷ ଦେହକୁଥିଲା।
ବାଣ ଉଵାଚ ଅଯେ ଵୀର ମହାଦୁଷ୍ଟ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରଵିଵର୍ଜିତ । ଚନ୍ଦ୍ର ଵଂଶକୁଲାଙ୍ଗାର ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରେଽଯଶସ୍କର
ବାଣ କହିଲେ: ଏ ଦୁଷ୍ଟ ବୀର, ନୀତି ଜ୍ଞାନ ନଥିବା! ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ଅପମାନ, ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଭୂମିକୁ କଳଙ୍କ ଲାଗାଉଛ।
ପିତା ତେ ଶମ୍ବରଂ ହତ୍ଵା ଜଗ୍ରାହ ତସ୍ଯ କାମିନୀମ୍ । ତତୋ ଜାତୋ ଭଵନେଵ ନିରୋଧଂ ସ୍ଵକୁଲକ୍ଷମମ୍
ତୋର ବାପା ଶମ୍ବରଙ୍କୁ ମାରି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ନେଇଥିଲେ; ଏଭଳି ଘଟଣାରେ ତୁମେ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୋର ବଂଶ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ।
ପିତାମହୋ ଵାସୁଦେଵୋ ମଥୁରାଯାଂ ଚ କ୍ଷତ୍ରିଯଃ । ଗୋକୁଲେ ଵୈଶ୍ଯପୁତ୍ରଶ୍ଚ ନାମ୍ନା ଚ ନନ୍ଦନନ୍ଦନଃ
ତୋର ପିତାମହ ବାସୁଦେବ ମଥୁରାରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଥିଲେ; ଗୋକୁଳରେ ସେ ବୈଶ୍ୟ ପୁଅ ଥିଲେ, ନନ୍ଦନନ୍ଦନ ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଵୃନ୍ଦାଵନେ ଚ ଗୋପସ୍ଯ ନନ୍ଦସ୍ଯ ପଶୁରକ୍ଷକଃ । ସାକ୍ଷାଜ୍ଜାରଶ୍ଚ ଗୋପୀନାଂ ଦୁଷ୍ଟଃ ପରମଲମ୍ପଟଃ
ବୃନ୍ଦାବନରେ ଗୋପ ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋଧନର ରକ୍ଷାକାରୀ ଥିଲେ; ସେଠାରେ ସେ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ଅତି ଲୋଭୀ ମନେ ଥିଲେ।
ଜଘାନ ପୂତନାଂ ସଦ୍ଯୋ ନାରୀଘାତୀ ହ୍ଯଧାର୍ମିକଃ । ଆଗତ୍ଯ ମଥୁରାଂ କୁବ୍ଜାଂ ଜଘାନ ମୈଥୁନେନ ଚ
ସେ ସତ୍ୟସତ୍ୱରେ ପୂତନାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ଯିଏ ନାରୀମାନେ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ କରୁଥିଲେ; ମଥୁରାକୁ ପହଞ୍ଚି କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ ଜୋରକରି ଅପମାନ କଲେ।
ଦୁର୍ବଲଂ ନରକଂ ହତ୍ଵା ସ୍ତ୍ରୀସମୂହଂ ମନୋହରମ୍ । ଜଗ୍ରାହ ଯୋନିଲୁବ୍ଧଶ୍ଚ ସ୍ଵପୁତ୍ରମତିନିଷ୍ଠୁରଃ
ଦୁର୍ବଳ ନରକାସୁରଙ୍କୁ ମାରିଦେଇ, ଆକର୍ଷକ ନାରୀମାନେ ଉପରେ ଲୋଭ ଦେଖାଇଲେ, ଏବଂ ନିଜ ପୁଅ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ହେଲେ।
ଭୀଷ୍ମକଂ ମାନଵଂ ଜିତ୍ଵା ତତ୍ପୁତ୍ରଂ ଚାପି ଦୁର୍ବଲମ୍ । ଜଗ୍ରାହ କନ୍ଯକାଂ ତସ୍ଯ ଦେଵଯୋଗ୍ଯାଂ ଚ ରୁକ୍ମିଣୀମ୍
ଭୀଷ୍ମକ ଓ ତାଙ୍କ ଦୁର୍ବଳ ପୁଅଙ୍କୁ ହରାଇ, ସେ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ନେଲେ, ଯିଏ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।
ସତ୍ରାଜିତଃ ସୂର୍ଯଭୃତ୍ଯୋ ଦେଵାତ୍ପ୍ରାପ ମଣୀଶ୍ଵରମ୍ । ଘାତଯିତ୍ଵା ହ୍ଯୁପାଯେନ ଜଗ୍ରାହ ମଣିକନ୍ଯକାମ୍
ସତ୍ରାଜିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଭୃତ୍ୟ, ଦେବତାଠାରୁ ମହାମୂଲ୍ୟ ମଣି ପାଇଲେ; ଚତୁରତାରେ ତାଙ୍କୁ ମାରି ମଣି ଓ ତାଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ନେଲେ।
କୁରୁପାଣ୍ଡଵଯୁଦ୍ଧଂ ଚ କାରଯିତ୍ଵା ଚ ଦାରୁଣମ୍ । ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ଯଜ୍ଞେ ଚ ଶିଶୁପାଲଂ ଜଘାନ ସଃ
କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଘଟାଇଲେ; ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ଦନ୍ତଵକ୍ତ୍ରଂ ଚ ଶାଲ୍ବଂ ଚ ଜରାସଂଧଂ ଚ ଦାରୁଣଃ । ସଂଜହାର ଭୁଵୋ ଭୂପସମୂହମତିଦାରୁଣମ୍
ଦନ୍ତବକ୍ର, ଶାଲ୍ବ ଓ କ୍ରୁର ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ସେ ନଶ୍ଟ କଲେ; ପୃଥିବୀରେ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହେଲେ।
ଉପାଯାନ୍ନରକଂ ହତ୍ଵା ସର୍ଵସ୍ଵଂ ତଜ୍ଜହାର ସଃ । ଦୁର୍ବଲୋ ରାଜଭୀତଶ୍ଚସମୁଦ୍ରଂ ଶରଣଂ ଗତଃ
ଚତୁରତାରେ ନରକାସୁରଙ୍କୁ ମାରି, ସେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଧନସମ୍ପତି ନେଲେ; ଦୁର୍ବଳ ଓ ରାଜାମାନେ ଭୟରେ, ସମୁଦ୍ରକୁ ଶରଣ ନେଲେ।
ଜିତ୍ଵା ଚ ଭ୍ରାତରଂ ଶକ୍ରଂ ଭାର୍ଯାଯା ଵଚନେନ ଚ । ଜଗ୍ରାହ ପାରିଜାତଂ ଚ ପୁଷ୍ପଂ ଚ ସ୍ଵର୍ଗଦୁର୍ଲଭମ୍
ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଭାଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହରାଇ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୁର୍ଲଭ ପାରିଜାତ ଗଛ ଓ ତାହାର ଫୁଲ ନେଲେ।
କଂସଂ ନିହତ୍ଯାଧର୍ମିଷ୍ଠୋ ଭ୍ରାତରଂ ମାତୁରେଵ ଚ । ଜଗ୍ରାହ ତସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଵଂ ପରଂ କିଂ କଥଯାମି ତେ
ଅଧର୍ମୀ କଂସ ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇ, ଏବଂ ନିଜ ମାଆକୁ ମାରି, ସେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତି ନେଲେ; ଏଠାରେ ଆଉ କଣ କହିବି?
ଜତ୍ଵା ଚ ଭଲ୍ଲୁକଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଜଗ୍ରାହ ତସ୍ଯ କନ୍ଯକାମ୍ । ତତ୍ପିତୁର୍ଭଗିନୀ କୁନ୍ତୀ ଚତୁର୍ଣାଂ କାମିନୀ ଭୁଵି
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭଲ୍ଲୁକଙ୍କୁ ହରାଇ, ସେ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ନେଲେ; ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ଭଉଣୀ କୁନ୍ତୀ ପୃଥିବୀରେ ଚାରିଜଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଥିଲେ।
ଦ୍ରୌପଦୀ ଭ୍ରାତୃପତ୍ନୀ ଚ ପ़ଞ୍ଚାନାଂ କାମିନୀ ତଥା । ଗୋଷ୍ଠୀନୋ ଯୋନିଲୁବ୍ଧଶ୍ଚ ଶଶ୍ଵତ୍ପରମଲମ୍ପଟଃ
ଦ୍ରୌପଦୀ ଭାଇମାନେଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ପାଞ୍ଚଜଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଥିଲେ; ଗୋପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସଦା ନାରୀମାନେ ପ୍ରତି ଲୋଭୀ ଏବଂ ଅତି ଲମ୍ପଟ ଥିଲେ।
ତଜ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ବରଦେଵଶ୍ଚ ଶଶ୍ଵତ୍ପିବତି ଵାରୁଣୀମ୍ । ଯମୁନାଂ ଭ୍ରାତୃପତ୍ନୀଂ ଚ କରୋତ୍ଯାହ୍ଵାନମୀପ୍ସିତମ୍
ତାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠଭାଇ ବଳଦେବ ସଦା ମଦ୍ୟପାନ କରନ୍ତି; ସେ ଇଚ୍ଛାକରି ଯମୁନାଙ୍କୁ, ଭାଇଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ, ଡାକନ୍ତି।
ଜହାର ଭଗିନୀଂ ତସ୍ଯ କୌଃତେଯଃ ଶକ୍ରନନ୍ଦନଃ । ସୁଭଦ୍ରାଂ ମାତୁଲସୁତାଂ ସଂନିବୋଧ କୁଲକ୍ରମମ୍
କୌଷ୍ଠେୟ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ, ମାମାଙ୍କ ପୁଅ ସୁଭଦ୍ରାକୁ ନେଇଗଲେ; ବଂଶକ୍ରମ ବୁଝ।