ଯୁଵାନଂ ଵ୍ଯାଧିହୀନଂ ଚ କନ୍ଦର୍ପାଦପି ସୁନ୍ଦରମ୍ । ସଂଭୋଗଂ କାରଯାମାସ ବୁବୁଧେ ନ ଦିଵାନିଶମ୍
ଯୁବକ, ରୋଗ ନଥିବା, କାମଦେବଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦର। ସେମାନଙ୍କର ମିଳନ ଘଟାଇଲେ, ସେ ଦିନ ରାତି ଅଜ୍ଞାତ ରହିଲେ।
ସାଂପ୍ରତଂ ତଵ କନ୍ଯା ସାଽପ୍ଯୂଷାଗର୍ଭଵତୀ ସତୀ । କୁଲଜା କୁଲଯୋଶ୍ଚୈଵ ତପ୍ତାଙ୍ଗାରସ୍ଵରୂପିଣୀ
ଏବେ ତୁମର କନ୍ୟା ଉଷା ଗର୍ଭବତୀ ହୋଇଛନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ। ସେ ଉତ୍ତମ କୁଳର ଓ ଅତି ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଦୌହିତ୍ରୋ ଵାଽପି ଦୌହିତ୍ରୀ ବଭୁଵ ସାଂପ୍ରତଂ ତଵ। କନ୍ଯାଂ ପଶ୍ଯ ମହାପ୍ରୌଢାଂ ନଗରୀଂ ନାଗରାନ୍ଵିତାମ୍
ତୋର ନାତିଝିଅ ଏବେ ବଡ଼ ହୋଇଛି, ଦେଖ, ସେ ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟୀ ଜୁବତୀ ହୋଇଛି, ଏହି ସହର ଓ ସହରବାସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଛନ୍ତି।
ନଖଵିକ୍ଷତସର୍ଵାଙ୍ଗୀଂ ଵରାଧୀନାଂ ଚ ଚଞ୍ଚଲାମ୍ । ପୁଂସଶ୍ଚ ସଙ୍ଗିରୀଂ ଶଶ୍ଵଦ୍ରହସ୍ଯେ ରତିସଙ୍ଗିନୀମ୍
ତାଙ୍କର ସରା ଶରୀର ନଖର ଚିହ୍ନରେ ଭରିଯାଇଛି, ସେ ଅସ୍ଥିର ଓ ନିଜ ପସନ୍ଦର ବର ପ୍ରତି ନିର୍ଭରଶୀଳ, ସେ ସଦା ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ପୁରୁଷ ସହ ମିଳନକୁ ଆଗ୍ରହୀ।
ସସ୍ମିତାଂ ସକଟାକ୍ଷାଂ ଚ ଚ़ଞ୍ଚଲେକ୍ଷଣଵୀକ୍ଷତାମ୍ । ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲଜ୍ଜିତଶ୍ଚ ବାଣସ୍ତତ୍ର ଚୁକୋପ ହ
ସେ ହସୁଛି, କଣ୍ଟିଲା ଚାହାଣି ଦେଉଛି, ଏବଂ ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାକୁଛି; ଏହି କଥା ଶୁଣି ବାଣ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ ଓ ସେଠାରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ଯୁଦ୍ଧାଯ ଚ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ଵାରିତଃ ଶଭୁନା ଭୃଶମ୍ । ଵାରିତଶ୍ଚ ଗଣେଶେନ ସ୍କନ୍ଦେନ ଶିଵଯା ତଥା
ସେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରୋକିଲେ; ଗଣେଶ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଶିବା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବାଞ୍ଚିଲେ।
ଭୈରଵ୍ଯା ଭଦ୍ରକାଲ୍ଯା ଚ ଯୋଗିନୀଭିଶ୍ଚ ସଂତତମ୍ । ଅଷ୍ଟଭିର୍ଭୈରଵୈଶ୍ଚୈଵ ରୁଦ୍ରୈରେକାଦଶାତ୍ମକୈଃ
ଭୈରବୀ, ଭଦ୍ରକାଳୀ, ଯୋଗିନୀମାନେ, ଅଷ୍ଟ ଭୈରବ ଓ ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ରମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ।
ଭୂତୈଃ ପ୍ରେତୈଶ୍ଚ କୂଷ୍ମାଣ୍ଡୈର୍ଵେତାଲୈର୍ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସୈଃ । ଯୋସୀନ୍ଦ୍ରୈରପି ସିଦ୍ଧେନ୍ଦ୍ରୈ ରୁଦ୍ରୈଶ୍ଚଣ୍ଡାଦିଭିସ୍ତଥା
ଭୂତ, ପ୍ରେତ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ବେତାଳ, ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ, ଯୋଗୀନାଥ, ସିଦ୍ଧନାଥ ଓ ଚଣ୍ଡାଦି ଭୟଙ୍କର ରୁଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବାଞ୍ଚିଲେ।
କୋଟର୍ଯା ପ୍ରାମଦେଵ୍ଯା ଚ ଯଥା ମାତ୍ରା ହିତାଯ ଚ । ଉଵାଚ ଶଂକରୋ ବାଣଂ ମୂଢଂ ପଣ୍ଡିତମାନିନମ୍ ହିତଂ ସତ୍ଯଂ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରଂ ପରିଣାମସୁଖାଵହମ୍
କୋଟରା, ପ୍ରାମଦେବୀ ଓ ମାଆ ତାଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ଯେପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ବାଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ମୂଢ଼ ହେଉଛି କିନ୍ତୁ ନିଜକୁ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ଭାବେ, ଭଲ, ସତ୍ୟ ଓ ନୀତି ଶାସ୍ତ୍ରର ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ ଯାହା ଶେଷରେ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ବାଣ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କଥାମେତାଂ ପୁରାତନୀମ୍ । ଭୁଵୋ ଭାରାଵତରଣେ ଭାରତେ ସ୍ଵଯମୀଶ୍ଵରଃ
ମହାଦେବ କହିଲେ: ବାଣ, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୋତେ ଏହି ପୁରାତନ କଥା କହିବି; ଯେବେ ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଭଗବାନ ନିଜେ ଭାରତରେ ଅବତରିଲେ।
ନିହତ୍ଯ ସର୍ଵାନ୍ରାଜେନ୍ଦ୍ରାନ୍ଦ୍ଵାରକାଯାଂ ଵିରାଜତେ । ଯସ୍ଯ ଲୋମସୁ ଵିଶ୍ଵାନି ତସ୍ଯ ଵାସଃ ସଦୀଶ୍ଵରଃ
ସେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଧ୍ଵଂସ କରି ଦ୍ୱାରକାରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଛନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କର କେଶରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ବସେ, ତାଙ୍କର ନିବାସ ଭଗବାନଙ୍କ ସହିତ।
ଵାସୁଦେଵ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ କଥ୍ଯତେ ତେନ କୋଵିଦୈଃ । ଧାତୁର୍ଵିଧାତା ଭଗଵାଂଶ୍ଚକ୍ରପାଣିଃ ସ୍ଵଯଂ ଭୁଵି
ସେ ବାସୁଦେବ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ନାମ ଦେଇଛନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନ, ନିଜେ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରିଛନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦୀନାମୀଶ୍ଵରଃ ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ । ନିର୍ଗୁଣଶ୍ଚ ନିରୀହଶ୍ଚ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହଃ
ସେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରକୃତିରୁ ପରେ; ଗୁଣହୀନ, ଆସକ୍ତିହୀନ ଓ ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରିଥିବା ଦୟାମୟ ରୂପ।
ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ଧାମ ପରମାତ୍ମା ଚ ଦେହିନଃ । ଯସ୍ମିନ୍ଗତେ ଶଵୋ ଜୀଵୋ ସଂଗ୍ରାମସ୍ତେନ ସଂଭଵେତ୍
ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମ ଧାମ, ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କର ପରମାତ୍ମା; ଯେତେବେଳେ ଜୀବ ଛାଡ଼ିଯାଏ, ଦେହ ନିର୍ଜୀବ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ ହୁଏ।
ଶସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଧୋ ମହାକାଶୋ ଯଥା ମୂଢ ଦିଶସ୍ତଥା । ତଥାଽଽତ୍ମା ଚ ନିରାକାରୋ ଦେହୀ ଚ ଧ୍ଯାନହେତୁନା
ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ଛିଦ୍ର ହେଲେ ଯେପରି ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ, ଦିଗମାନେ ଯେପରି ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ, ସେପରି ଆତ୍ମା ନିରାକାର ହୋଇ ଦେହରେ ଧ୍ୟାନର କାରଣ ଭାବେ ବସିଥାଏ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽନିରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମପି ସଂହର୍ତୁଂ କ୍ଷଣେନ ଚ କ୍ଷମଃ ସ୍ଵଯମ୍
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଅନିରୁଦ୍ଧ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ; ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ତିନି ଲୋକକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ।
ସର୍ଵେ ଵେଵାଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ବଲଵନ୍ତୋ ମହାରଥାଃ । ତେ ସର୍ଵେ ଚାନିରୁଦ୍ଧସ୍ଯ କଲାଂ ନାର୍ହନ୍ତି ଷୋଡଶୀମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମହାରଥୀ, ସେମାନେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଏକ ଷୋଳଂଶ ଅଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଯଯୋରେଵ ସମଂ ଵିତ୍ତଂ ଯଯୋରେଵ ସମଂ ବଲମ୍ । ତଯୋର୍ଵିଵାହୋ ମୈତ୍ରୀ ଚ ନ ତୁ ପୁଷ୍ଟଵିପୁଷ୍ଟଯୋଃ
ଯେଉଁମାନେ ଧନ ଓ ଶକ୍ତିରେ ସମାନ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାହ ଓ ମିତ୍ରତା ଉଚିତ; ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣମଧ୍ୟରେ ନୁହେଁ।
ବଲିଃ ପିତା ତେ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ସାରଭୂତୋ ମହାରଥଃ । କ୍ଷଣେନ ଯେନ ନୀତଶ୍ଚ ସୁତଲଂ ସ ହରେଃ କଲା
ତୋର ବାପା ବଳି, ଦାନବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଓ ମହାରଥୀ, ହରିଙ୍କ ଏକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସୁତଳକୁ ନେଇଯିବା ହୋଇଥିଲେ।
ସର୍ଵେ ଚାଂଶକଲାଃ ପୁଂସଃ ପରିପୂର୍ଣତମସ୍ଯ ଚ । ଵୃନ୍ଦାଵନେଶ୍ଵରସ୍ଯାପି କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ
ସମସ୍ତେ ଏହି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁରୁଷ, ବୃନ୍ଦାବନର ନାଥ, କୃଷ୍ଣ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଅଂଶ ଓ କଳା ମାତ୍ର।
ପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ ଧ୍ଯାଯତେ ଧ୍ଯାନନିଷ୍ଠଶ୍ଚ ହୃତ୍ପଦ୍ମେ ଚ ଦିଵାନିଶ୍ମ୍ । ବ୍ରହ୍ମା ମହେଶଃ ମେଷଶ୍ଚ ଭଗଵନ୍ତଂ ସନାତନମ୍
ପାର୍ବତୀ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମା, ମହେଶ୍ୱର ଓ ମେଷ, ଦିନ ରାତି ମନ ଲଗାଇ ହୃଦୟର କମଳରେ ସନାତନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
ଦିନେଶଶ୍ଚ ଗଣେଶଶ୍ଚ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଗୁରୋର୍ଗୁରୁଃ । ଧ୍ଯାଯତେ ପରମାତ୍ମାନଂ ଭଗଵନ୍ତଂ ସନାତନମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗଣେଶ ଓ ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାଙ୍କର ଗୁରୁଙ୍କର ଗୁରୁ, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେ ସନାତନ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
ସନତ୍କୁମାରଃ କପିଲୋ ନରୋ ନାରାଯଣସ୍ତଥା । ଧ୍ଯାଯତେ ହୃଦଯାମ୍ଭୋଜେ ଭଗଵନ୍ତଂ ସo
ସନତ୍କୁମାର, କପିଳ, ନର ଓ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ହୃଦୟର କମଳରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
ମନଵଶ୍ଚ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧେନ୍ଦ୍ରା ଯୋଗିନାଂ ଵରାଃ । ଧ୍ଯାନାସାଧ୍ଯଂ ଚ ଧ୍ଯାଯନ୍ତେ ଭଗଵନ୍ତଂ ସo
ମନୁମାନେ, ମହାମୁନିମାନେ, ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ଯୋଗୀମାନେ, ସେମାନେ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
ସର୍ଵାଦିଂ ସର୍ଵବୀଜଂ ଚ ସର୍ଵେଶଂ ଚ ପରାତ୍ପରମ୍ । ଧ୍ଯାଯନ୍ତେ ଜ୍ଞାନିନଃ ସର୍ଵେ ଭଗଵନ୍ତଂ ସo
ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନୀମାନେ, ସମସ୍ତର ଆରମ୍ଭ, ସମସ୍ତର ବୀଜ, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ ଓ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
ଗଣେଶ ଉଵାଚ ଅଭାଗ୍ଯଂ ଚ ବଲେଶ୍ଚାପି ଵୈଷ୍ଣଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ମୂଢୋଽଯମୀଦୃଶଃ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ
ଗଣେଶ କହିଲେ: ବଲିଙ୍କ ଓ ମହାତ୍ମା ବୈଷ୍ଣବଙ୍କ ଏହି ଅଭାଗ୍ୟ; ଏହି ପୁଅ ମୂର୍ଖ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଜ୍ଞାନୀ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କର ପୁଅ।
ସ୍କନ୍ଦ ଉଵାଚ ଅଯେ ଭ୍ରାତର୍ନ ଶ୍ରୁତା ଚ ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ କଥା । ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷସ୍ଯ ଚ ମଧୋଃ କୈଟଭସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ: ଭାଇ, ତୁମେ କି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ, ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ, ମଧୁ ଓ ମହାତ୍ମା କୈଟଭଙ୍କ କଥା ଶୁଣିନାହଁତ?
ପୂର୍ଵଜାସ୍ତେଽପି ତେ ଦୈତ୍ଯା ମହାବଲପରାକ୍ରମାଃ । କ୍ରମେଣ ଵିଷ୍ଣୁନା ନୀତା ଲୀଲଯା ଯମସାଦନମ୍
ସେମାନେ, ତୁମର ପୂର୍ବଜ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ, କ୍ରମେ ବିଷ୍ଣୁ ଖେଳ କରି ସେମାନେକୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଥିଲେ।
ଭଗଵାନ୍ଯସ୍ଯ ସଂହର୍ତା ସ୍ଵଯଂ ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ । ତସ୍ଯ କୋ ରକ୍ଷିତା ଭ୍ରାତର୍ନିଵର୍ତସ୍ଵ ଶୁଭାଯଚ
ଯାହାଙ୍କ ସଂହାରକ ନିଜେ ଭଗବାନ ନାରାୟଣ, ତାଙ୍କୁ କିଏ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ? ଭାଇ, ନିଜ ଭଲ ପାଇଁ ଫେରିଯାଅ।
ତେଷାଂ ଚ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାନୁଵାଚାସୁରେଶ୍ଵରଃ । କୋପରକ୍ତାସ୍ଯନଯନୋ ଧନୁଷ୍ପାଣିର୍ଯଥାଽନ୍ତକଃ
ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦାନବମାନଙ୍କର ନାଥ କ୍ରୋଧରେ ମୁହଁ ଓ ଆଖି ଲାଲ ହୋଇ, ଧନୁଷ ଧରି, ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।