ଵସ୍ତ୍ରୈର୍ମାଲ୍ଯୈଶ୍ଚନ୍ଦନୈଶ୍ଚ ସିନ୍ଦୂରପତ୍ରକୈଃ ଶୁଭୈଃ । ଦ୍ଵଯୋଃ ସଂଭାଷଣଂ ତତ୍ର ମାହେନ୍ଦ୍ରେ ଚ ଶୁଭକ୍ଷଣେ
ଭଲ ଜମା, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଏବଂ ଶୁଭ ସିନ୍ଦୂର ପତ୍ର ଦେଇ, ଶୁଭ ସମୟରେ ସେଠାରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ହେଲା।
କାରଯାମାସ ଗୁପ୍ତ୍ଯା ଚ ସଖୀନାଂ ସଂମତେନ ଚ । ପତିଵ୍ରତା ପତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସା ରେମେ ଵିଗତଜ୍ଵରା
ସଖୀମାନଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମିଳନ ଘଟାଇଲେ। ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୁଲି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଗାନ୍ଧର୍ଵେଣ ଵିଵାହେନ ତାମୁଵାହ ସ୍ମରାତ୍ମଜଃ । ରତିର୍ବଭୂଵ ସୁଚିରମୁଭଯୋଃ ସୁଖକାରଣମ୍
ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ଦ୍ୱାରା ସ୍ମରଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଏହି ମିଳନ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁହେଁକୁ ସୁଖ ଦେଲା।
ଦିଵାନିଶଂ ନ ବୁବୁଧେ ସ୍ମରପୁତ୍ରଃ ସ୍ମରାତୁରଃ । ଊଷା କାମାତୁରା ପ୍ରୌଢା ନଵୋଢା ନଵସଂଗମାତ୍
ଦିନ ରାତି ସ୍ମରଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରେମରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ସବୁକିଛି ଭୁଲି ରହିଲେ। ଉଷା ନୂତନ ବିବାହିତା ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ଭରିପୁରି ଥିଲେ।
ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ସଂପ୍ରାପ ପୁଂସଶ୍ଚ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେଣ କାମୁକୀ । ଏଵଂ ନିତ୍ଯଂ ଚ ରହସି ସଂଗମଃ ସୁମନୋହରଃ ବଭୂଵ ସୁଚିରଂ ଵିପ୍ର ରାଜା ଶୁଶ୍ରାଵ ରକ୍ଷକାତ୍
ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ ମାତ୍ରରେ ଉଷା ମୂର୍ଛିତ ହେଉଥିଲେ। ଏଭଳି ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ମିଳନ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଲିଥିଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି କଥା ରାଜା ରକ୍ଷକମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦାନାo ଊଷାନିରୁଦ୍ଧଯୋଃ ସଂଗମେ ଚତୁର୍ଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ଖଣ୍ଡର ଉଷା ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ମିଳନ ବିଷୟରେ ନାରଦଙ୍କ କଥାର ଏକଶତ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥ ପଞ୍ଚଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଅଥ ଭୀତା ରକ୍ଷକାସ୍ତେ ସମୂତୁର୍ବାଣମୀଶ୍ଵରମ୍ । ସ୍କନ୍ଦଂ ଗଣେଶଂ ଦୁର୍ଗାଂ ଚ ଦଣ୍ଡଵତ୍ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ
ଏବେ ପଞ୍ଚଦଶ ଅଧିକ ଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ତାପରେ ଭୟଭୀତ ରକ୍ଷକମାନେ ବାଣ ନାଥଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୋଗ ଦେଲେ। ସେମାନେ ସ୍କନ୍ଦ, ଗଣେଶ ଏବଂ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ରକ୍ଷକା ଊଚୁଃ ଅହୋ ଦୁଷ୍ଟଶ୍ଚ କାଲୋଽଯମତୀଵ ଦୁରତିକ୍ରମଃ । ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରା ବାଲିକା ପ୍ରୌଢା ପତିମିଚ୍ଛତି ସାଂପ୍ରତମ୍
ରକ୍ଷକମାନେ କହିଲେ: ହାୟ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କାଳକୁ ଜିତିବା ଅତି କଷ୍ଟକର। ଏବେ ଏହି କନ୍ୟା ବୟସ୍କ ହୋଇ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପତି ଚାହୁଁଛି।
ଅସଙ୍ଗସଂଗମଂ ନାଥ ସାଧୂନାଂ ଦୁଃଖକାରଣମ୍ । ସଂସର୍ଗଜା ଗୁଣା ଦୋଷା ଭଵନ୍ତି ସତତଂ ନୃଣାମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଅସଂଯମିତ ମିଳନ ସଦ୍ଗୁଣୀମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖର କାରଣ। ମିଶିବା ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁବେଳେ ଭଲ ଓ ଖରାପ ଗୁଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଚିତ୍ରଲେଖା ସ୍ଵଯଂ ଦୂତୀ ସମାନୀଯ ପରଂ ଵରମ୍ । ରଣଶୂରଂ ମହାଵୀରଂ ନୃପେନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ମହାରଥମ୍
ଚିତ୍ରଲେଖା ନିଜେ ଦୂତୀ ହୋଇ, ଅତି ଉତ୍ତମ ବରକୁ ଆଣିଥିଲେ—ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ସୂର, ବଡ଼ ବୀର, ରାଜା ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ।
ଯୁଵାନଂ ଵ୍ଯାଧିହୀନଂ ଚ କନ୍ଦର୍ପାଦପି ସୁନ୍ଦରମ୍ । ସଂଭୋଗଂ କାରଯାମାସ ବୁବୁଧେ ନ ଦିଵାନିଶମ୍
ଯୁବକ, ରୋଗ ନଥିବା, କାମଦେବଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦର। ସେମାନଙ୍କର ମିଳନ ଘଟାଇଲେ, ସେ ଦିନ ରାତି ଅଜ୍ଞାତ ରହିଲେ।
ସାଂପ୍ରତଂ ତଵ କନ୍ଯା ସାଽପ୍ଯୂଷାଗର୍ଭଵତୀ ସତୀ । କୁଲଜା କୁଲଯୋଶ୍ଚୈଵ ତପ୍ତାଙ୍ଗାରସ୍ଵରୂପିଣୀ
ଏବେ ତୁମର କନ୍ୟା ଉଷା ଗର୍ଭବତୀ ହୋଇଛନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ। ସେ ଉତ୍ତମ କୁଳର ଓ ଅତି ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଦୌହିତ୍ରୋ ଵାଽପି ଦୌହିତ୍ରୀ ବଭୁଵ ସାଂପ୍ରତଂ ତଵ। କନ୍ଯାଂ ପଶ୍ଯ ମହାପ୍ରୌଢାଂ ନଗରୀଂ ନାଗରାନ୍ଵିତାମ୍
ତୋର ନାତିଝିଅ ଏବେ ବଡ଼ ହୋଇଛି, ଦେଖ, ସେ ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟୀ ଜୁବତୀ ହୋଇଛି, ଏହି ସହର ଓ ସହରବାସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଛନ୍ତି।
ନଖଵିକ୍ଷତସର୍ଵାଙ୍ଗୀଂ ଵରାଧୀନାଂ ଚ ଚଞ୍ଚଲାମ୍ । ପୁଂସଶ୍ଚ ସଙ୍ଗିରୀଂ ଶଶ୍ଵଦ୍ରହସ୍ଯେ ରତିସଙ୍ଗିନୀମ୍
ତାଙ୍କର ସରା ଶରୀର ନଖର ଚିହ୍ନରେ ଭରିଯାଇଛି, ସେ ଅସ୍ଥିର ଓ ନିଜ ପସନ୍ଦର ବର ପ୍ରତି ନିର୍ଭରଶୀଳ, ସେ ସଦା ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ପୁରୁଷ ସହ ମିଳନକୁ ଆଗ୍ରହୀ।
ସସ୍ମିତାଂ ସକଟାକ୍ଷାଂ ଚ ଚ़ଞ୍ଚଲେକ୍ଷଣଵୀକ୍ଷତାମ୍ । ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲଜ୍ଜିତଶ୍ଚ ବାଣସ୍ତତ୍ର ଚୁକୋପ ହ
ସେ ହସୁଛି, କଣ୍ଟିଲା ଚାହାଣି ଦେଉଛି, ଏବଂ ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାକୁଛି; ଏହି କଥା ଶୁଣି ବାଣ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ ଓ ସେଠାରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ଯୁଦ୍ଧାଯ ଚ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ଵାରିତଃ ଶଭୁନା ଭୃଶମ୍ । ଵାରିତଶ୍ଚ ଗଣେଶେନ ସ୍କନ୍ଦେନ ଶିଵଯା ତଥା
ସେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରୋକିଲେ; ଗଣେଶ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଶିବା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବାଞ୍ଚିଲେ।
ଭୈରଵ୍ଯା ଭଦ୍ରକାଲ୍ଯା ଚ ଯୋଗିନୀଭିଶ୍ଚ ସଂତତମ୍ । ଅଷ୍ଟଭିର୍ଭୈରଵୈଶ୍ଚୈଵ ରୁଦ୍ରୈରେକାଦଶାତ୍ମକୈଃ
ଭୈରବୀ, ଭଦ୍ରକାଳୀ, ଯୋଗିନୀମାନେ, ଅଷ୍ଟ ଭୈରବ ଓ ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ରମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ।
ଭୂତୈଃ ପ୍ରେତୈଶ୍ଚ କୂଷ୍ମାଣ୍ଡୈର୍ଵେତାଲୈର୍ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସୈଃ । ଯୋସୀନ୍ଦ୍ରୈରପି ସିଦ୍ଧେନ୍ଦ୍ରୈ ରୁଦ୍ରୈଶ୍ଚଣ୍ଡାଦିଭିସ୍ତଥା
ଭୂତ, ପ୍ରେତ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ବେତାଳ, ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ, ଯୋଗୀନାଥ, ସିଦ୍ଧନାଥ ଓ ଚଣ୍ଡାଦି ଭୟଙ୍କର ରୁଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବାଞ୍ଚିଲେ।
କୋଟର୍ଯା ପ୍ରାମଦେଵ୍ଯା ଚ ଯଥା ମାତ୍ରା ହିତାଯ ଚ । ଉଵାଚ ଶଂକରୋ ବାଣଂ ମୂଢଂ ପଣ୍ଡିତମାନିନମ୍ ହିତଂ ସତ୍ଯଂ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରଂ ପରିଣାମସୁଖାଵହମ୍
କୋଟରା, ପ୍ରାମଦେବୀ ଓ ମାଆ ତାଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ଯେପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ବାଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ମୂଢ଼ ହେଉଛି କିନ୍ତୁ ନିଜକୁ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ଭାବେ, ଭଲ, ସତ୍ୟ ଓ ନୀତି ଶାସ୍ତ୍ରର ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ ଯାହା ଶେଷରେ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ବାଣ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କଥାମେତାଂ ପୁରାତନୀମ୍ । ଭୁଵୋ ଭାରାଵତରଣେ ଭାରତେ ସ୍ଵଯମୀଶ୍ଵରଃ
ମହାଦେବ କହିଲେ: ବାଣ, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୋତେ ଏହି ପୁରାତନ କଥା କହିବି; ଯେବେ ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଭଗବାନ ନିଜେ ଭାରତରେ ଅବତରିଲେ।
ନିହତ୍ଯ ସର୍ଵାନ୍ରାଜେନ୍ଦ୍ରାନ୍ଦ୍ଵାରକାଯାଂ ଵିରାଜତେ । ଯସ୍ଯ ଲୋମସୁ ଵିଶ୍ଵାନି ତସ୍ଯ ଵାସଃ ସଦୀଶ୍ଵରଃ
ସେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଧ୍ଵଂସ କରି ଦ୍ୱାରକାରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଛନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କର କେଶରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ବସେ, ତାଙ୍କର ନିବାସ ଭଗବାନଙ୍କ ସହିତ।
ଵାସୁଦେଵ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ କଥ୍ଯତେ ତେନ କୋଵିଦୈଃ । ଧାତୁର୍ଵିଧାତା ଭଗଵାଂଶ୍ଚକ୍ରପାଣିଃ ସ୍ଵଯଂ ଭୁଵି
ସେ ବାସୁଦେବ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ନାମ ଦେଇଛନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନ, ନିଜେ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରିଛନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦୀନାମୀଶ୍ଵରଃ ପ୍ରକୃତେଃ ପରଃ । ନିର୍ଗୁଣଶ୍ଚ ନିରୀହଶ୍ଚ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହଃ
ସେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରକୃତିରୁ ପରେ; ଗୁଣହୀନ, ଆସକ୍ତିହୀନ ଓ ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା କରିଥିବା ଦୟାମୟ ରୂପ।
ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ଧାମ ପରମାତ୍ମା ଚ ଦେହିନଃ । ଯସ୍ମିନ୍ଗତେ ଶଵୋ ଜୀଵୋ ସଂଗ୍ରାମସ୍ତେନ ସଂଭଵେତ୍
ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମ ଧାମ, ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କର ପରମାତ୍ମା; ଯେତେବେଳେ ଜୀବ ଛାଡ଼ିଯାଏ, ଦେହ ନିର୍ଜୀବ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ ହୁଏ।
ଶସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଧୋ ମହାକାଶୋ ଯଥା ମୂଢ ଦିଶସ୍ତଥା । ତଥାଽଽତ୍ମା ଚ ନିରାକାରୋ ଦେହୀ ଚ ଧ୍ଯାନହେତୁନା
ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ଛିଦ୍ର ହେଲେ ଯେପରି ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ, ଦିଗମାନେ ଯେପରି ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ, ସେପରି ଆତ୍ମା ନିରାକାର ହୋଇ ଦେହରେ ଧ୍ୟାନର କାରଣ ଭାବେ ବସିଥାଏ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽନିରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ମହାବଲପରାକ୍ରମଃ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମପି ସଂହର୍ତୁଂ କ୍ଷଣେନ ଚ କ୍ଷମଃ ସ୍ଵଯମ୍
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଅନିରୁଦ୍ଧ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ; ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ତିନି ଲୋକକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ।
ସର୍ଵେ ଵେଵାଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ବଲଵନ୍ତୋ ମହାରଥାଃ । ତେ ସର୍ଵେ ଚାନିରୁଦ୍ଧସ୍ଯ କଲାଂ ନାର୍ହନ୍ତି ଷୋଡଶୀମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମହାରଥୀ, ସେମାନେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଏକ ଷୋଳଂଶ ଅଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଯଯୋରେଵ ସମଂ ଵିତ୍ତଂ ଯଯୋରେଵ ସମଂ ବଲମ୍ । ତଯୋର୍ଵିଵାହୋ ମୈତ୍ରୀ ଚ ନ ତୁ ପୁଷ୍ଟଵିପୁଷ୍ଟଯୋଃ
ଯେଉଁମାନେ ଧନ ଓ ଶକ୍ତିରେ ସମାନ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାହ ଓ ମିତ୍ରତା ଉଚିତ; ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣମଧ୍ୟରେ ନୁହେଁ।
ବଲିଃ ପିତା ତେ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ସାରଭୂତୋ ମହାରଥଃ । କ୍ଷଣେନ ଯେନ ନୀତଶ୍ଚ ସୁତଲଂ ସ ହରେଃ କଲା
ତୋର ବାପା ବଳି, ଦାନବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଓ ମହାରଥୀ, ହରିଙ୍କ ଏକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସୁତଳକୁ ନେଇଯିବା ହୋଇଥିଲେ।
ସର୍ଵେ ଚାଂଶକଲାଃ ପୁଂସଃ ପରିପୂର୍ଣତମସ୍ଯ ଚ । ଵୃନ୍ଦାଵନେଶ୍ଵରସ୍ଯାପି କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ
ସମସ୍ତେ ଏହି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁରୁଷ, ବୃନ୍ଦାବନର ନାଥ, କୃଷ୍ଣ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଅଂଶ ଓ କଳା ମାତ୍ର।