ରଥମାରୋହଯାମାସ ନିଦ୍ଵିତଂ ବାଲକଂ ମୁଦା । ସା ମନୋଯାଯିନୀ ଭଦ୍ରା ଗୃହୀତ୍ଵା ବାଲକଂ ମୁନେ
ସେ ଶୁଅଥିବା ଶିଶୁକୁ ଆନନ୍ଦରେ ରଥରେ ବସାଇଲେ; ମନେଇଚ୍ଛାରେ ଚଳିପାରୁଥିବା ଭଦ୍ରା, ମୁନି, ଶିଶୁକୁ ନେଇଗଲେ।
ମୁହୂର୍ତାଚ୍ଛୋଣିତପୁରଂ କୃତ୍ଵା ଶଙ୍ଖଧ୍ଵନିଂ ଯଯୌ । ଅଥାଽଽଶ୍ରମାଭ୍ଯନ୍ତରେ ଚ ରୁରୁଦୁଃ ସର୍ଵଯୋଷିତଃ
କେବଳ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କରି, ସେ ଶୋଣିତପୁରକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ; ତାପରେ ଆଶ୍ରମ ଭିତରେ ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ କାନ୍ଦିଲେ।
ଅହୋ ବାଣହରୋ ଵତ୍ସଃ କ୍ଵଗତଃ ପ୍ରାଣଵଲ୍ଲଭଃ । କୃଷ୍ଣସ୍ତାଶ୍ଚ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍
‘ହାୟ, ବାଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ଆମ ପ୍ରାଣର ଭଲପାଇବା, କେଉଁଠି ଗଲେ?’ କୃଷ୍ଣ, ସବୁଜଣା ଓ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାତା, ସେମାନୋକୁ ଶାନ୍ତି ଦେଲେ।
ସାମ୍ବକାମବଲୈଃ ସାର୍ଧ କୃଷ୍ଣାଃ ସାତ୍ଯକିନା ତଥା । ଗୃହୀତ୍ଵା ଗାନୁଡଂ ଵୀରଂ ରଥମାରୁହ୍ଯ ସତ୍ଵରଃ
ସାମ୍ବ, କାମବଳା ଓ ସାତ୍ୟକି ସହିତ, କୃଷ୍ଣ ଶୀଘ୍ର ଗାଣୁଡ଼ ନାମକ ବୀରକୁ ନେଇ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ସୁଦର୍ଶନଂ ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯଂ ପଦ୍ମଂ କୌମୋଦକୀଂ ଗଦାମ୍ । ପଶ୍ଚାଦ୍ଯାସ୍ଯତିଦେଵେଶୋ ନଗରଂ ଶୋଣିତଂ ତଥା
ପରେ ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର, ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖ, ପଦ୍ମ, କୌମୋଦକୀ ଗଦା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଶୋଣିତପୁରକୁ ପହଞ୍ଚିବେ।
ସଗଣୈଃଶଂକେରଣୈଵ ପାର୍ଵତ୍ଯା ପରିରକ୍ଷିତମ୍ । ଅଥ ସା ଯୋଗିନୀ ଧନ୍ଯା ପୁଣ୍ଯା ମାନ୍ଯା ଚ ଯୋଷିତାମ୍
ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ସଙ୍ଗୀମାନେ ଥିଲେ, ଶିବ ନିଜେ ପାର୍ବତୀଙ୍କର ରକ୍ଷାରେ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଧନ୍ୟ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ସମ୍ମାନିତ ଯୋଗିନୀ ଥିଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ବିତ।
ଶିଷ୍ଯା ଦୁର୍ଵାସସଃ ଶାନ୍ତା ସିଦ୍ଧଯୋଗେନ ସିଦ୍ଧିଦା । ବାରକଂ ବୋଧଯାମାସ ରୁଦନ୍ତଂ ମାତରଂ ସ୍ମରନ୍
ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟା ଶାନ୍ତା, ଯିଏ ସିଦ୍ଧି ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧି ଦେଉଥିଲେ, ସେ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ବାରକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମାଆଁକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଜାଗ୍ରୁତ କଲେ।
ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ମାଲ୍ଯଚନ୍ଦନଭୂଷଣମ୍ । କୃତ୍ଵା ସୁଵେଷଂ ବାଲସ୍ଯ କନ୍ଯାନ୍ତଃ ପୁରମୀପ୍ସିତମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଏବଂ ଭୂଷଣ ଦେଲେ। ଛୁଆଁଟିକୁ ଭଲ ଭାବେ ସଜାଇ, ଯେଉଁଠି କନ୍ୟା ଚାହାଁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ନେଇଗଲେ।
ଚକ୍ରେ ପ୍ରଵେଶଂ ଯୋଗେନ ରକ୍ଷକୈଶ୍ଚାପି ରକ୍ଷିତମ୍ । ତାମୂଷାଂ ନିଦ୍ରିତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିରାହାରାଂ କୃଶୋଦରୀମ୍
ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ଏବଂ ରକ୍ଷକମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ ସେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ। ଉଷାକୁ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ, ଉପବାସରେ ଏବଂ ପତଳା ଡେହ଼ ଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଶୀଘ୍ରଂ ଚ ବୋଧଯାମାସ ସଖୀଭିଃ ପରିରକ୍ଷିତାମ୍ । ଊଷାଂ କୃତ୍ଵା ଚ ସୁସ୍ନାତାଂ ଵସ୍ତ୍ରଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍
ସେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଉଷାକୁ ଶୀଘ୍ର ଜାଗାଇଲେ। ଉଷାକୁ ଭଲ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଭଲ ଜମାକପଡ଼ା ଏବଂ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧାଇଲେ।
ଵସ୍ତ୍ରୈର୍ମାଲ୍ଯୈଶ୍ଚନ୍ଦନୈଶ୍ଚ ସିନ୍ଦୂରପତ୍ରକୈଃ ଶୁଭୈଃ । ଦ୍ଵଯୋଃ ସଂଭାଷଣଂ ତତ୍ର ମାହେନ୍ଦ୍ରେ ଚ ଶୁଭକ୍ଷଣେ
ଭଲ ଜମା, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଏବଂ ଶୁଭ ସିନ୍ଦୂର ପତ୍ର ଦେଇ, ଶୁଭ ସମୟରେ ସେଠାରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ହେଲା।
କାରଯାମାସ ଗୁପ୍ତ୍ଯା ଚ ସଖୀନାଂ ସଂମତେନ ଚ । ପତିଵ୍ରତା ପତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସା ରେମେ ଵିଗତଜ୍ଵରା
ସଖୀମାନଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମିଳନ ଘଟାଇଲେ। ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୁଲି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଗାନ୍ଧର୍ଵେଣ ଵିଵାହେନ ତାମୁଵାହ ସ୍ମରାତ୍ମଜଃ । ରତିର୍ବଭୂଵ ସୁଚିରମୁଭଯୋଃ ସୁଖକାରଣମ୍
ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ଦ୍ୱାରା ସ୍ମରଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଏହି ମିଳନ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁହେଁକୁ ସୁଖ ଦେଲା।
ଦିଵାନିଶଂ ନ ବୁବୁଧେ ସ୍ମରପୁତ୍ରଃ ସ୍ମରାତୁରଃ । ଊଷା କାମାତୁରା ପ୍ରୌଢା ନଵୋଢା ନଵସଂଗମାତ୍
ଦିନ ରାତି ସ୍ମରଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରେମରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ସବୁକିଛି ଭୁଲି ରହିଲେ। ଉଷା ନୂତନ ବିବାହିତା ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ଭରିପୁରି ଥିଲେ।
ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ସଂପ୍ରାପ ପୁଂସଶ୍ଚ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେଣ କାମୁକୀ । ଏଵଂ ନିତ୍ଯଂ ଚ ରହସି ସଂଗମଃ ସୁମନୋହରଃ ବଭୂଵ ସୁଚିରଂ ଵିପ୍ର ରାଜା ଶୁଶ୍ରାଵ ରକ୍ଷକାତ୍
ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ ମାତ୍ରରେ ଉଷା ମୂର୍ଛିତ ହେଉଥିଲେ। ଏଭଳି ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ମିଳନ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଲିଥିଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି କଥା ରାଜା ରକ୍ଷକମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦାନାo ଊଷାନିରୁଦ୍ଧଯୋଃ ସଂଗମେ ଚତୁର୍ଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ଖଣ୍ଡର ଉଷା ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ମିଳନ ବିଷୟରେ ନାରଦଙ୍କ କଥାର ଏକଶତ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥ ପଞ୍ଚଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଅଥ ଭୀତା ରକ୍ଷକାସ୍ତେ ସମୂତୁର୍ବାଣମୀଶ୍ଵରମ୍ । ସ୍କନ୍ଦଂ ଗଣେଶଂ ଦୁର୍ଗାଂ ଚ ଦଣ୍ଡଵତ୍ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ
ଏବେ ପଞ୍ଚଦଶ ଅଧିକ ଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ତାପରେ ଭୟଭୀତ ରକ୍ଷକମାନେ ବାଣ ନାଥଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୋଗ ଦେଲେ। ସେମାନେ ସ୍କନ୍ଦ, ଗଣେଶ ଏବଂ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ରକ୍ଷକା ଊଚୁଃ ଅହୋ ଦୁଷ୍ଟଶ୍ଚ କାଲୋଽଯମତୀଵ ଦୁରତିକ୍ରମଃ । ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରା ବାଲିକା ପ୍ରୌଢା ପତିମିଚ୍ଛତି ସାଂପ୍ରତମ୍
ରକ୍ଷକମାନେ କହିଲେ: ହାୟ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କାଳକୁ ଜିତିବା ଅତି କଷ୍ଟକର। ଏବେ ଏହି କନ୍ୟା ବୟସ୍କ ହୋଇ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପତି ଚାହୁଁଛି।
ଅସଙ୍ଗସଂଗମଂ ନାଥ ସାଧୂନାଂ ଦୁଃଖକାରଣମ୍ । ସଂସର୍ଗଜା ଗୁଣା ଦୋଷା ଭଵନ୍ତି ସତତଂ ନୃଣାମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଅସଂଯମିତ ମିଳନ ସଦ୍ଗୁଣୀମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖର କାରଣ। ମିଶିବା ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁବେଳେ ଭଲ ଓ ଖରାପ ଗୁଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଚିତ୍ରଲେଖା ସ୍ଵଯଂ ଦୂତୀ ସମାନୀଯ ପରଂ ଵରମ୍ । ରଣଶୂରଂ ମହାଵୀରଂ ନୃପେନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ମହାରଥମ୍
ଚିତ୍ରଲେଖା ନିଜେ ଦୂତୀ ହୋଇ, ଅତି ଉତ୍ତମ ବରକୁ ଆଣିଥିଲେ—ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ସୂର, ବଡ଼ ବୀର, ରାଜା ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ।
ଯୁଵାନଂ ଵ୍ଯାଧିହୀନଂ ଚ କନ୍ଦର୍ପାଦପି ସୁନ୍ଦରମ୍ । ସଂଭୋଗଂ କାରଯାମାସ ବୁବୁଧେ ନ ଦିଵାନିଶମ୍
ଯୁବକ, ରୋଗ ନଥିବା, କାମଦେବଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦର। ସେମାନଙ୍କର ମିଳନ ଘଟାଇଲେ, ସେ ଦିନ ରାତି ଅଜ୍ଞାତ ରହିଲେ।
ସାଂପ୍ରତଂ ତଵ କନ୍ଯା ସାଽପ୍ଯୂଷାଗର୍ଭଵତୀ ସତୀ । କୁଲଜା କୁଲଯୋଶ୍ଚୈଵ ତପ୍ତାଙ୍ଗାରସ୍ଵରୂପିଣୀ
ଏବେ ତୁମର କନ୍ୟା ଉଷା ଗର୍ଭବତୀ ହୋଇଛନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ। ସେ ଉତ୍ତମ କୁଳର ଓ ଅତି ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଦୌହିତ୍ରୋ ଵାଽପି ଦୌହିତ୍ରୀ ବଭୁଵ ସାଂପ୍ରତଂ ତଵ। କନ୍ଯାଂ ପଶ୍ଯ ମହାପ୍ରୌଢାଂ ନଗରୀଂ ନାଗରାନ୍ଵିତାମ୍
ତୋର ନାତିଝିଅ ଏବେ ବଡ଼ ହୋଇଛି, ଦେଖ, ସେ ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟୀ ଜୁବତୀ ହୋଇଛି, ଏହି ସହର ଓ ସହରବାସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଛନ୍ତି।
ନଖଵିକ୍ଷତସର୍ଵାଙ୍ଗୀଂ ଵରାଧୀନାଂ ଚ ଚଞ୍ଚଲାମ୍ । ପୁଂସଶ୍ଚ ସଙ୍ଗିରୀଂ ଶଶ୍ଵଦ୍ରହସ୍ଯେ ରତିସଙ୍ଗିନୀମ୍
ତାଙ୍କର ସରା ଶରୀର ନଖର ଚିହ୍ନରେ ଭରିଯାଇଛି, ସେ ଅସ୍ଥିର ଓ ନିଜ ପସନ୍ଦର ବର ପ୍ରତି ନିର୍ଭରଶୀଳ, ସେ ସଦା ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ପୁରୁଷ ସହ ମିଳନକୁ ଆଗ୍ରହୀ।
ସସ୍ମିତାଂ ସକଟାକ୍ଷାଂ ଚ ଚ़ଞ୍ଚଲେକ୍ଷଣଵୀକ୍ଷତାମ୍ । ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲଜ୍ଜିତଶ୍ଚ ବାଣସ୍ତତ୍ର ଚୁକୋପ ହ
ସେ ହସୁଛି, କଣ୍ଟିଲା ଚାହାଣି ଦେଉଛି, ଏବଂ ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାକୁଛି; ଏହି କଥା ଶୁଣି ବାଣ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ ଓ ସେଠାରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ଯୁଦ୍ଧାଯ ଚ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ଵାରିତଃ ଶଭୁନା ଭୃଶମ୍ । ଵାରିତଶ୍ଚ ଗଣେଶେନ ସ୍କନ୍ଦେନ ଶିଵଯା ତଥା
ସେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରୋକିଲେ; ଗଣେଶ, ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଶିବା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବାଞ୍ଚିଲେ।
ଭୈରଵ୍ଯା ଭଦ୍ରକାଲ୍ଯା ଚ ଯୋଗିନୀଭିଶ୍ଚ ସଂତତମ୍ । ଅଷ୍ଟଭିର୍ଭୈରଵୈଶ୍ଚୈଵ ରୁଦ୍ରୈରେକାଦଶାତ୍ମକୈଃ
ଭୈରବୀ, ଭଦ୍ରକାଳୀ, ଯୋଗିନୀମାନେ, ଅଷ୍ଟ ଭୈରବ ଓ ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ରମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ।
ଭୂତୈଃ ପ୍ରେତୈଶ୍ଚ କୂଷ୍ମାଣ୍ଡୈର୍ଵେତାଲୈର୍ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସୈଃ । ଯୋସୀନ୍ଦ୍ରୈରପି ସିଦ୍ଧେନ୍ଦ୍ରୈ ରୁଦ୍ରୈଶ୍ଚଣ୍ଡାଦିଭିସ୍ତଥା
ଭୂତ, ପ୍ରେତ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ବେତାଳ, ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ, ଯୋଗୀନାଥ, ସିଦ୍ଧନାଥ ଓ ଚଣ୍ଡାଦି ଭୟଙ୍କର ରୁଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବାଞ୍ଚିଲେ।
କୋଟର୍ଯା ପ୍ରାମଦେଵ୍ଯା ଚ ଯଥା ମାତ୍ରା ହିତାଯ ଚ । ଉଵାଚ ଶଂକରୋ ବାଣଂ ମୂଢଂ ପଣ୍ଡିତମାନିନମ୍ ହିତଂ ସତ୍ଯଂ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରଂ ପରିଣାମସୁଖାଵହମ୍
କୋଟରା, ପ୍ରାମଦେବୀ ଓ ମାଆ ତାଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ଯେପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ବାଣଙ୍କୁ, ଯିଏ ମୂଢ଼ ହେଉଛି କିନ୍ତୁ ନିଜକୁ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ଭାବେ, ଭଲ, ସତ୍ୟ ଓ ନୀତି ଶାସ୍ତ୍ରର ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ ଯାହା ଶେଷରେ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ବାଣ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କଥାମେତାଂ ପୁରାତନୀମ୍ । ଭୁଵୋ ଭାରାଵତରଣେ ଭାରତେ ସ୍ଵଯମୀଶ୍ଵରଃ
ମହାଦେବ କହିଲେ: ବାଣ, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୋତେ ଏହି ପୁରାତନ କଥା କହିବି; ଯେବେ ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଭଗବାନ ନିଜେ ଭାରତରେ ଅବତରିଲେ।