ସର୍ଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚ ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଭଗଵାନ୍ହରିରୀଶ୍ଵରଃ । ସ୍ଵପ୍ନେ ସୁଵେଷଂ ପୁରୁଷଂ ଦର୍ଶଯାମାସ କନ୍ଯାକାମ୍
ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ସବୁଜଣା ଭଗବାନ ହରି, ଆଶାକୁଳ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଏକ ଶୋଭାମୟ ପୁରୁଷ ଦେଖାଇଲେ।
ସୁଵେଷଂ ପୁରୁଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୁଵାନଂ ଯୁଵାତୀ ସତୀ । ପରମେଚ୍ଛା ଭଵେତ୍ତସ୍ଯା ଧର୍ମଭୀତ୍ଯା ନିଵର୍ତତେ
ସୁନ୍ଦର ଯୁବକୁ ଦେଖି, ଯୁବତୀ ମଧ୍ୟ ତୀବ୍ର ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଭରିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମଭୟରେ ସେ ନିଜକୁ ରୋକି ରଖେ।
ସୁଵେଷଂ ପୁରୁଷଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁଂଶ୍ଚଲୀ ପାପଵଂଶଜା । ତ୍ଯେଜେନ୍ନିଦ୍ରାଂ ଚ ସ୍ଵାହାରଂ ପତିଂ ପୁତ୍ରଂ ଧନଂ ଗୃହମ୍
କିନ୍ତୁ ଏକ ପାପୀ ପରିବାରର ଚଞ୍ଚଳ ନାରୀ ସୁନ୍ଦର ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲେ, ନିଜ ଶୟନ, ଖାଦ୍ୟ, ପତି, ପୁଅ, ଧନ ଓ ଘରକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ।
ଚେତନଂ ଗୃହକାର୍ଯ ଚ କୁଲଲଜ୍ଜାଂ କୁଲଦ୍ଵଯମ୍ । ଯୁଵାନଂ ରତିଶୂରଂ ଚାପ୍ଯତିନୀଚ ନ ହି ତ୍ଯଜେତ୍
ସେ ନିଜ ଜ୍ଞାନ, ଘରକାମ, ଦୁଇ ପରିବାରର ଲଜ୍ଜାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ; ଏପରି ଅତିନିଚ ମହିଳା ମଧ୍ୟ ଯୁବ ରତିରସିକ ପ୍ରେମିକକୁ ଛାଡ଼ିପାରେ ନାହିଁ।
ତ୍ଯଜେଜ୍ଜାତିଂ ଚ ଧର୍ମଂ ଚ ପ୍ରାଣାଂଶ୍ଚ ପରିଣାମତଃ । ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋ ଯୁଵତୀଂ ସଦା
ସେ ଜାତି, ଧର୍ମ, ଏପରିକି ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ଶେଷରେ ଛାଡ଼ିପାରେ; ତେଣୁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସଦା ନିଜ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ଯୁବତୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
ପରିରକ୍ଷେଚ୍ଚ ସତତଂ ମାଯାଯୁକ୍ତାଂ ନ ଵିଶ୍ଵସେତ୍ । ହୃଦଯଂ କ୍ଷୁରଧାରାଭଂ ନାରୀଣାଂ ମଧୁରଂ ଵଚଃ
ସେଠି ସଦା ସତର୍କ ରହି, ଚତୁର ଓ ଚାଳାକ ନାରୀଙ୍କୁ କେବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ନାରୀଙ୍କ କଥା ମିଠା, କିନ୍ତୁ ହୃଦୟ ରେଜର ଧାର ପରି।
ତାସାଂ ମନୋ ନ ଜାନନ୍ତି ସନ୍ତୋ ଵେଦାଶ୍ଚ ଵୈଦିକା । ପ୍ରଯାତୁ ଦ୍ଵାରକାଂ ସଦ୍ଯାଶ୍ଚିତ୍ରଲେଖା ସୁଯୋଗିନୀଂ
ସେମାନଙ୍କର ମନ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ବେଦବିଦ୍ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ରଷ୍ଟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଚିତ୍ରଲେଖା, ଯେଉଁଠି ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଉ।
ଅନିରୁଦ୍ଧଂ ସମାହର୍ତୁଂ ପ୍ରମାତ୍ତମଵଲୀଲଯା । ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହାଦେଵୋ ଗଣେଶଂ ତମୁଵାଚ ହ
ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଯିଏ ଅସାବଧାନ ଓ ମୋହିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ; ଏହା ଶୁଣି, ମହାଦେବ ଗଣେଶଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନ ଶ୍ରୁଣୋତି ଯଥା ବାଣଃ ଶୁଭକାର୍ଯଂ ତଥା କୁରୁ । ଚିତ୍ରଲେଖା ଯଯୌ ତୁର୍ଣଂ ଦ୍ଵାରକାଭଵନଂ ହରେଃ
ଯେପରି ବାଣ ଶୁଭ କାମରେ କଥା ଶୁଣୁନାହାଁତି, ସେପରି କର; ଚିତ୍ରଲେଖା ତୁରନ୍ତ ଦ୍ୱାରକାରେ ହରିଙ୍କ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସର୍ଵେଷାମପି ଦୁର୍ଲଙ୍ଧ୍ଯଂ ଲୀଲଯା ପ୍ରଵିଵେଶ ସା । ନିଦ୍ରିତଂ ଚାନିରୁଦ୍ଧଂ ଚ ସମାହୃତ୍ଯ ଚ ଯୋଗତଃ
ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା, ସେଠିକୁ ସେ ସହଜରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ନିଜ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଶୟନାସୀ ଅନିରୁଦ୍ଧକୁ ନେଇଯାଇଲେ।
ରଥମାରୋହଯାମାସ ନିଦ୍ଵିତଂ ବାଲକଂ ମୁଦା । ସା ମନୋଯାଯିନୀ ଭଦ୍ରା ଗୃହୀତ୍ଵା ବାଲକଂ ମୁନେ
ସେ ଶୁଅଥିବା ଶିଶୁକୁ ଆନନ୍ଦରେ ରଥରେ ବସାଇଲେ; ମନେଇଚ୍ଛାରେ ଚଳିପାରୁଥିବା ଭଦ୍ରା, ମୁନି, ଶିଶୁକୁ ନେଇଗଲେ।
ମୁହୂର୍ତାଚ୍ଛୋଣିତପୁରଂ କୃତ୍ଵା ଶଙ୍ଖଧ୍ଵନିଂ ଯଯୌ । ଅଥାଽଽଶ୍ରମାଭ୍ଯନ୍ତରେ ଚ ରୁରୁଦୁଃ ସର୍ଵଯୋଷିତଃ
କେବଳ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କରି, ସେ ଶୋଣିତପୁରକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ; ତାପରେ ଆଶ୍ରମ ଭିତରେ ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ କାନ୍ଦିଲେ।
ଅହୋ ବାଣହରୋ ଵତ୍ସଃ କ୍ଵଗତଃ ପ୍ରାଣଵଲ୍ଲଭଃ । କୃଷ୍ଣସ୍ତାଶ୍ଚ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍
‘ହାୟ, ବାଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ଆମ ପ୍ରାଣର ଭଲପାଇବା, କେଉଁଠି ଗଲେ?’ କୃଷ୍ଣ, ସବୁଜଣା ଓ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାତା, ସେମାନୋକୁ ଶାନ୍ତି ଦେଲେ।
ସାମ୍ବକାମବଲୈଃ ସାର୍ଧ କୃଷ୍ଣାଃ ସାତ୍ଯକିନା ତଥା । ଗୃହୀତ୍ଵା ଗାନୁଡଂ ଵୀରଂ ରଥମାରୁହ୍ଯ ସତ୍ଵରଃ
ସାମ୍ବ, କାମବଳା ଓ ସାତ୍ୟକି ସହିତ, କୃଷ୍ଣ ଶୀଘ୍ର ଗାଣୁଡ଼ ନାମକ ବୀରକୁ ନେଇ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ସୁଦର୍ଶନଂ ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯଂ ପଦ୍ମଂ କୌମୋଦକୀଂ ଗଦାମ୍ । ପଶ୍ଚାଦ୍ଯାସ୍ଯତିଦେଵେଶୋ ନଗରଂ ଶୋଣିତଂ ତଥା
ପରେ ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର, ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖ, ପଦ୍ମ, କୌମୋଦକୀ ଗଦା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଶୋଣିତପୁରକୁ ପହଞ୍ଚିବେ।
ସଗଣୈଃଶଂକେରଣୈଵ ପାର୍ଵତ୍ଯା ପରିରକ୍ଷିତମ୍ । ଅଥ ସା ଯୋଗିନୀ ଧନ୍ଯା ପୁଣ୍ଯା ମାନ୍ଯା ଚ ଯୋଷିତାମ୍
ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ସଙ୍ଗୀମାନେ ଥିଲେ, ଶିବ ନିଜେ ପାର୍ବତୀଙ୍କର ରକ୍ଷାରେ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଧନ୍ୟ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ସମ୍ମାନିତ ଯୋଗିନୀ ଥିଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ବିତ।
ଶିଷ୍ଯା ଦୁର୍ଵାସସଃ ଶାନ୍ତା ସିଦ୍ଧଯୋଗେନ ସିଦ୍ଧିଦା । ବାରକଂ ବୋଧଯାମାସ ରୁଦନ୍ତଂ ମାତରଂ ସ୍ମରନ୍
ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟା ଶାନ୍ତା, ଯିଏ ସିଦ୍ଧି ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧି ଦେଉଥିଲେ, ସେ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ବାରକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମାଆଁକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଜାଗ୍ରୁତ କଲେ।
ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ମାଲ୍ଯଚନ୍ଦନଭୂଷଣମ୍ । କୃତ୍ଵା ସୁଵେଷଂ ବାଲସ୍ଯ କନ୍ଯାନ୍ତଃ ପୁରମୀପ୍ସିତମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଏବଂ ଭୂଷଣ ଦେଲେ। ଛୁଆଁଟିକୁ ଭଲ ଭାବେ ସଜାଇ, ଯେଉଁଠି କନ୍ୟା ଚାହାଁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ନେଇଗଲେ।
ଚକ୍ରେ ପ୍ରଵେଶଂ ଯୋଗେନ ରକ୍ଷକୈଶ୍ଚାପି ରକ୍ଷିତମ୍ । ତାମୂଷାଂ ନିଦ୍ରିତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିରାହାରାଂ କୃଶୋଦରୀମ୍
ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ଏବଂ ରକ୍ଷକମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ ସେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ। ଉଷାକୁ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ, ଉପବାସରେ ଏବଂ ପତଳା ଡେହ଼ ଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଶୀଘ୍ରଂ ଚ ବୋଧଯାମାସ ସଖୀଭିଃ ପରିରକ୍ଷିତାମ୍ । ଊଷାଂ କୃତ୍ଵା ଚ ସୁସ୍ନାତାଂ ଵସ୍ତ୍ରଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍
ସେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଉଷାକୁ ଶୀଘ୍ର ଜାଗାଇଲେ। ଉଷାକୁ ଭଲ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଭଲ ଜମାକପଡ଼ା ଏବଂ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧାଇଲେ।
ଵସ୍ତ୍ରୈର୍ମାଲ୍ଯୈଶ୍ଚନ୍ଦନୈଶ୍ଚ ସିନ୍ଦୂରପତ୍ରକୈଃ ଶୁଭୈଃ । ଦ୍ଵଯୋଃ ସଂଭାଷଣଂ ତତ୍ର ମାହେନ୍ଦ୍ରେ ଚ ଶୁଭକ୍ଷଣେ
ଭଲ ଜମା, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଏବଂ ଶୁଭ ସିନ୍ଦୂର ପତ୍ର ଦେଇ, ଶୁଭ ସମୟରେ ସେଠାରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ହେଲା।
କାରଯାମାସ ଗୁପ୍ତ୍ଯା ଚ ସଖୀନାଂ ସଂମତେନ ଚ । ପତିଵ୍ରତା ପତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସା ରେମେ ଵିଗତଜ୍ଵରା
ସଖୀମାନଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମିଳନ ଘଟାଇଲେ। ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୁଲି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଗାନ୍ଧର୍ଵେଣ ଵିଵାହେନ ତାମୁଵାହ ସ୍ମରାତ୍ମଜଃ । ରତିର୍ବଭୂଵ ସୁଚିରମୁଭଯୋଃ ସୁଖକାରଣମ୍
ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ଦ୍ୱାରା ସ୍ମରଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଏହି ମିଳନ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁହେଁକୁ ସୁଖ ଦେଲା।
ଦିଵାନିଶଂ ନ ବୁବୁଧେ ସ୍ମରପୁତ୍ରଃ ସ୍ମରାତୁରଃ । ଊଷା କାମାତୁରା ପ୍ରୌଢା ନଵୋଢା ନଵସଂଗମାତ୍
ଦିନ ରାତି ସ୍ମରଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରେମରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ସବୁକିଛି ଭୁଲି ରହିଲେ। ଉଷା ନୂତନ ବିବାହିତା ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ଭରିପୁରି ଥିଲେ।
ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ସଂପ୍ରାପ ପୁଂସଶ୍ଚ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେଣ କାମୁକୀ । ଏଵଂ ନିତ୍ଯଂ ଚ ରହସି ସଂଗମଃ ସୁମନୋହରଃ ବଭୂଵ ସୁଚିରଂ ଵିପ୍ର ରାଜା ଶୁଶ୍ରାଵ ରକ୍ଷକାତ୍
ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ ମାତ୍ରରେ ଉଷା ମୂର୍ଛିତ ହେଉଥିଲେ। ଏଭଳି ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ମିଳନ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଲିଥିଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି କଥା ରାଜା ରକ୍ଷକମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦାନାo ଊଷାନିରୁଦ୍ଧଯୋଃ ସଂଗମେ ଚତୁର୍ଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ଖଣ୍ଡର ଉଷା ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ମିଳନ ବିଷୟରେ ନାରଦଙ୍କ କଥାର ଏକଶତ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥ ପଞ୍ଚଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଅଥ ଭୀତା ରକ୍ଷକାସ୍ତେ ସମୂତୁର୍ବାଣମୀଶ୍ଵରମ୍ । ସ୍କନ୍ଦଂ ଗଣେଶଂ ଦୁର୍ଗାଂ ଚ ଦଣ୍ଡଵତ୍ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ
ଏବେ ପଞ୍ଚଦଶ ଅଧିକ ଶତତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ତାପରେ ଭୟଭୀତ ରକ୍ଷକମାନେ ବାଣ ନାଥଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୋଗ ଦେଲେ। ସେମାନେ ସ୍କନ୍ଦ, ଗଣେଶ ଏବଂ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ରକ୍ଷକା ଊଚୁଃ ଅହୋ ଦୁଷ୍ଟଶ୍ଚ କାଲୋଽଯମତୀଵ ଦୁରତିକ୍ରମଃ । ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରା ବାଲିକା ପ୍ରୌଢା ପତିମିଚ୍ଛତି ସାଂପ୍ରତମ୍
ରକ୍ଷକମାନେ କହିଲେ: ହାୟ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କାଳକୁ ଜିତିବା ଅତି କଷ୍ଟକର। ଏବେ ଏହି କନ୍ୟା ବୟସ୍କ ହୋଇ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପତି ଚାହୁଁଛି।
ଅସଙ୍ଗସଂଗମଂ ନାଥ ସାଧୂନାଂ ଦୁଃଖକାରଣମ୍ । ସଂସର୍ଗଜା ଗୁଣା ଦୋଷା ଭଵନ୍ତି ସତତଂ ନୃଣାମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଅସଂଯମିତ ମିଳନ ସଦ୍ଗୁଣୀମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖର କାରଣ। ମିଶିବା ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁବେଳେ ଭଲ ଓ ଖରାପ ଗୁଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଚିତ୍ରଲେଖା ସ୍ଵଯଂ ଦୂତୀ ସମାନୀଯ ପରଂ ଵରମ୍ । ରଣଶୂରଂ ମହାଵୀରଂ ନୃପେନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ମହାରଥମ୍
ଚିତ୍ରଲେଖା ନିଜେ ଦୂତୀ ହୋଇ, ଅତି ଉତ୍ତମ ବରକୁ ଆଣିଥିଲେ—ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ସୂର, ବଡ଼ ବୀର, ରାଜା ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ।