ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଽଽହାରମନିଦ୍ରଶ୍ଚ ପ୍ରମତ୍ତଶ୍ଚ କୃଶୋଦରଃ । କ୍ଷଣଂ ତିଷ୍ଠତି ଶେତେ ଚ କ୍ଷଣଂ ରହସି ରୋଦିତି
ସେ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡିଦେଲେ, ନିଦ୍ରା ହରାଇଲେ, ମନ ଭ୍ରମିତ ଏବଂ ଦେହ ଶୁକା। କେବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, କେବେ ଶୋଇଥିବା, କେବେ ଗୁପ୍ତେ ରୁଦନ କରୁଥିବା।
ପୁତ୍ରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ କ୍ରନ୍ଦନ୍ତଂ ଦେଵକୀ ରୁକ୍ମିଣୀ ରତିଃ । ଅନ୍ଯାଶ୍ଚ ଯୋଷିତଃ ସର୍ଵାଃ କଥଯାମାସୁରୀଶ୍ଵରମ୍
ପୁଅକୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି, ଦେବକୀ, ରୁକ୍ମିଣୀ, ରତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳା ଭଗବାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତାସାଂ ଚ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ମଵୁସୂଦନଃ । ଉଵାଚ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ପୂର୍ଣମାନସଃ
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମଧୁସୂଦନ ହସିଲେ। ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ କାମାତୁରା ବାଣକନ୍ଯା ରତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶିଵେଶଯୋଃ । ଵରଂ ସଂପ୍ରାପ ଦୁର୍ଗାଯା ଵ୍ଯାକୁଲା ମଦନାସ୍ତ୍ରତଃ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ବାଣଙ୍କର ଝିଅ କାମନାରେ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ, ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କର ସଂଯୋଗ ଦେଖିଥିଲେ। ସେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ଵର ପାଇଥିଲେ, କାମବାଣରେ ଅତି ଅସ୍ଥିର।
ସ୍ଵପ୍ନଂ ଚ ଦର୍ଶଯାମାସ ସାଽନିରୁଦ୍ଧଂ ଚ ପାର୍ଵତୀ । ମମ ପୌତ୍ରଂ ପ୍ରମତ୍ତଂ ଚ ଚକାର କୌତୁକେନ ଚ
ସେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଇଥିଲେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ, ଏବଂ ପାର୍ବତୀ, ମୋର ନାତି, ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ମଜା ପାଇଁ ଏହା କରିଥିଲେ।
ତତ୍ପୁତ୍ରୀଂ ଚ ପ୍ରମତାଂ ତା କରୋମି ସ୍ଵପ୍ନତାଽଧୁନା । ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଂ ତିଷ୍ଠ ନ ଚିରଂ ନାସ୍ତି ଚିନ୍ତା ମନୋଵ୍ଯଥା
ଏବେ ମୁଁ ସେ ଅତି କାମପ୍ରବଣ ଝିଅକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ରୂପେ କରିଦେଉଛି। ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରୁହ, ଅଧିକ ସମୟ ନୁହେଁ—କୌଣସି ଚିନ୍ତା କିମ୍ବା ମନୋବେଦନା ନାହିଁ।
ଇତି କୃଷ୍ଣଃ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯସର୍ଵାତମାସର୍ଵସିଦ୍ଧିଵିତ୍ । ସ୍ଵପ୍ନଂ ଚ ଦର୍ଶଯାମାସ ବାଣପୁତ୍ରୀଂ ଚ କାମୁକୀମ୍
ଏପରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କଲେ। ସେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଇଲେ ଏବଂ ବାଣଙ୍କର କାମପ୍ରବଣ ଝିଅକୁ ଦେଖାଇଲେ।
ସୁପ୍ତା ସୁତଲ୍ପେ ବାଲା ସା ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତେ । ନଵଯୌଵନସଂଯୁକ୍ତା ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତା
ସେ ମେମେ ଶିଶୁ ମୃଦୁ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୁଇଥିଲେ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ଶୋଭିତ, ତରୁଣ୍ୟର ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ରତ୍ନ ଗହନାରେ ଅଲଙ୍କୃତ।
ଶଯାନା ରତ୍ନପର୍ଯଙ୍କେ ଦଦର୍ଶ ସ୍ଵପ୍ନମୀପ୍ସିତମ୍ । ଅତୀଵ ନିର୍ଜନେ ଦେଶେ ରତ୍ନନିର୍ମାଣମନ୍ଦିରେ
ଅମୂଲ୍ୟ ମଣିର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ସେ ନିଜର ଇଚ୍ଛିତ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ମଣିରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏକ ଭବନ।
ନଵୀନନୀରଦଶ୍ଯାମମତୀଵ ନଵଯୌଵନମ୍ । କୋଟିକନ୍ଦର୍ପଲୀଲାଭଂ ସସ୍ମିତଂ ସୁମନୋହରମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଯୁବକ, ନୂତନ ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି କଳା, ତାଜା ଯୌବନର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, କୋଟି କାମଦେବଙ୍କ ଲାଜ ଦେଇଥିବା ମଧୁର ହାସି ଓ ଅପୂର୍ବ ଆକର୍ଷଣର ସ୍ୱାମୀ।
ରତ୍ନକେଯୁରଵଲଯରତ୍ନମଞ୍ଜୀରରଞ୍ଜିତମ୍ । ରତ୍ନକୁଣ୍ଡଲଯୁଗ୍ମେନ ଗଣ୍ଡସ୍ଥଲଵିରାଜିତମ୍
ମଣିର କେୟୁର, ବଳୟ ଓ ମଞ୍ଜୀର ପିନ୍ଧିଥିବା ସେ, ତାଙ୍କ ଗଣ୍ଡସ୍ଥଳ ଦୁଇଟି ମଣିର କୁଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା।
ଚନ୍ଦନୋକ୍ଷିତସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ଭୂଷିତଂ ପୀତଵାସସା । ସୁଚାରୁମାଲତୀମାଲ୍ଯଵକ୍ଷଃ ସ୍ଥଲସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ତାଙ୍କ ସମଗ୍ର ଦେହ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିଲା, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ସୁନ୍ଦର ମଲ୍ଲି ମାଳା ରହିଥିଲା ଯାହା ତାଙ୍କୁ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲା।
ଶଯାନଂ ରତ୍ନପର୍ଯଙ୍କେ ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତେ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହସା ସାଧ୍ଵୀ ତନ୍ମୂଲଂ ପ୍ରଯଯୌ ମୁଦା
ସେ ମଣିର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିଲେ, ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପା ହୋଇଥିଲା। ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସେ ସତୀ ହସିମୁଖେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଲେ।
ଉଵାଚ ମଧୁରଂ ସାଧ୍ଵୀ ହୃଦଯେନ ଵିଦୂଯତା । କାମାତ୍ମଜପ୍ରିଯା କାନ୍ତା କାମବାଣପ୍ରପୀଡିତା
ହୃଦୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥିବା ସେ ସତୀ, କାମର ବାଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ, ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ, ସେ କାମଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଓ ଅତି ଆଦରିତା।
ଊଷୋଵାଚ କସ୍ତ୍ଵଂ କାମୁକ ଭଦ୍ରଂ ତେ ମାଂ ଭଜସ୍ଵ ସ୍ମରାତୁରାମ୍ । ଅତିପ୍ରୌଢାଂ ନଵୋଢାଂ ଚ ନଵସଂଗମଲାଲସାମ୍
ଉଷା କହିଲେ: 'ହେ କାମୁକ, ତୁମେ କିଏ? ତୁମକୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୁଁ କାମର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ତପିଯାଇଛି, ଅତି ପ୍ରଉଢ଼ା, ନୂତନ ବିବାହିତା ଓ ନୂତନ ସଂଯୋଗ ପାଇଁ ଆତୁର। ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।'
ତଵାନୁରକ୍ତାଂ ଭକ୍ତାଂ ଚ ଗାନ୍ଧର୍ଵେଣ ସମୁଦ୍ଵହ । ଵିଵାହାଷ୍ଟପ୍ରକାରେଷୁ ଗାନ୍ଧର୍ଵଃ ସୁଲଭୋ ନୃଣାମ୍
'ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ଅନୁରାଗିଣୀ ଓ ଭକ୍ତା। ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିଧିରେ ମତେ ବିବାହ କର। ଆଠ ପ୍ରକାର ବିବାହ ମଧ୍ୟରେ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ସହଜ ଓ ଉପଲବ୍ଧ।'
ଅନୁରକ୍ତାଂ ପ୍ରିଯାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତ୍ଯଜେଦ୍ଯଃ କପଟୀ ପୁମାନ୍ । ତସ୍ମାଦ୍ଯାତି ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ଶାପଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସୁଦାରୁଣମ୍
'ଯଦି କୌଣସି ଚତୁର ପୁରୁଷ ଏକ ଅନୁରାଗିଣୀ ଓ ପ୍ରିୟାକୁ ପାଇଲାପରେ ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ତେବେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାକୁ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଇଥାନ୍ତି।'
ପୁମାନୁଵାଚ ଅହଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପୌତ୍ରଶ୍ଚ କାମଦେଵାତ୍ମଜଃ ସ୍ଵଯମ୍ । କଥଂ ଗୃହ୍ଣାମି ତ୍ଵାଂ କାନ୍ତେ ତଯୋରନୁମତିଂ ଵିନା
ସେ ପୁରୁଷ କହିଲେ: 'ମୁଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଉତ୍ର ଓ କାମଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର। ତାଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଅନୁମତି ଛାଡ଼ି, ହେ କାନ୍ତା, ମୁଁ କିପରି ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବି?'
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ପୁମାନନ୍ତର୍ଧାନଂ ଚକାର ସଃ । କାମେନ ଵ୍ଯାକୁଲା କାନ୍ତା ନ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାନ୍ତମୀପ୍ସିତମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ପୁରୁଷ ହଠାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। କାମର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ସେ ପ୍ରିୟା ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ନିଦ୍ରାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସମୁତ୍ଥାଯ ତଲ୍ପାଦେଵ ମନୋହରାତ୍ । ଵିଷସାଦ ସଖୀମଧ୍ଯେ ପ୍ରମତ୍ତା ରୁଦତୀ ଭୃଶମ୍
ନିଦ୍ରା ଛାଡ଼ି, ସେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଶଯ୍ୟାରୁ ଉଠି, ସଖୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ଭୟଭୀତ ଓ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଜୋରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ ତାଂ ଵରାଽଽଲୀନାଂ କିଂ କିମିତ୍ଯେଵ ନିଶ୍ଚିତମ୍ । ଉଵାଚ ବୌଧଯାମାସ ଚିତ୍ରଲେଖା ସୁଯୋଗିନୀ
ତାଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସଖୀ ବାରମ୍ବାର ପଚାରିଲେ, 'କଣ ହେଲା? କଣ ହେଲା?' ଏବଂ ଚିତ୍ରଲେଖା, ଯୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତାକୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଚେତନଂ କୁରୁ କଲ୍ଯାଣି କସ୍ମାତେ ଭୀତିରୁଲ୍ବଣା ।ସ୍ଵଯଂ ଶଂଭୁଃ ଶିଵା ସାକ୍ଷାଦ୍ଦୁର୍ଲଙ୍ଧ୍ଯେ ନଗରେ ସତି
ଚିତ୍ରଲେଖା କହିଲେ: 'ହେ ଶୁଭେ, ମନ ଶାନ୍ତ କର। ଏତେ ଭୟ କାହିଁକି? ଏହି ଅଜୟ୍ୟ ନଗରରେ ନିଜେ ଶିବ ଓ ଶିବା ବସିଛନ୍ତି।'
ଶିଵସ୍ମରଣମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵାରିଷ୍ଟଂ ପଲାଯତେ । ଶିଵଂ ଭଵତି ସର୍ଵତ୍ର ଶିଵ ଏଵ ଶିଵାଲଯଃ
'ଶିବଙ୍କୁ ମନେ କରିଲେ ମାତ୍ର ସମସ୍ତ ଅପଶକୁନ ଦୂରେଇଯାଏ। ସମସ୍ତଠାରେ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ, କାରଣ ଶିବ ନିଜେ ମଙ୍ଗଳର ଆଶ୍ରୟ।'
ଧ୍ଯାନାଦ୍ଦୁର୍ଗତିନାଶିନ୍ଯାଃ ସର୍ଵଂ ଦୁର୍ଗଂ ଵିନଶ୍ଯତି । ଦଦାତି ମଙ୍ଗଲଂ ତସ୍ମୈ ସର୍ଵମଙ୍ଗଲମହ୍ଗଲା
'ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କଲେ ଦୁଃଖ ନାଶ ହୁଏ, ସମସ୍ତ କଷ୍ଟ ଦୂରିଯାଏ। ସେ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ମୂଳ ଓ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଇଥାନ୍ତି।'
ଚିତ୍ରଲେଖାଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କିଂଚିନ୍ନୋଵାଚ ସୁନ୍ଦରୀ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଽଽହାରଂ ଚ ନିଦ୍ରାଂ ଚ ପୁରୁଷଂ ଚିନ୍ତଯେତ୍ସଦା
ଚିତ୍ରଲେଖାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ଖାଦ୍ୟ ଓ ନିଦ୍ରା ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ସଦା ସେଇ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ଚିତ୍ରଲେଖା ସଖୀ ଗତ୍ଵା ବାଣମାହ ଚ ତତ୍ପ୍ରିଯାମ୍ । ଦୁର୍ଗାଂ ଚ ଶଂକରଂ ସ୍କନ୍ଦଂ ଗଣେଶଂ ଯୋଗିନାଂ ଗୁରୁମ୍
ଚିତ୍ରଲେଖା, ସେଇ ସଖୀ, ବାଣଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ, ଏବଂ ଦୁର୍ଗା, ଶଙ୍କର, ସ୍କନ୍ଦ, ଗଣେଶ ଓ ଯୋଗିନୀମାନଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମନେ କଲେ।
ଚିତ୍ରଲେଖାଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରୁରୋଦୋଚ୍ଚୈର୍ଭୃଶଂ ସତୀ । ବାଣଶ୍ଯ ଶଂକରାଭ୍ଯାଶେ ଵିଷସାଦ ପ୍ରମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ ଜହାସ ଶଂକରୋ ଦୁର୍ଗା କାର୍ତିକେଯୋ ଗଣେଶ୍ଵରଃ
ଚିତ୍ରଲେଖାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସତୀ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ; ବାଣ ଶଙ୍କରଙ୍କ ନିକଟରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ; ଶଙ୍କର, ଦୁର୍ଗା, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଓ ଗଣେଶ୍ୱର ହସିଲେ।
ଗଣେଶ୍ଵର ଉଵାଚ ଯୋ ଦଦାତି ଧ୍ରୁଵଂ ଦୁଃଖମନ୍ଯସ୍ମୈ ଦମଭମୋହିତଃ । ସକ୍ଷ୍ମଧର୍ମଵିଚାରେଣ ସ ଵିନ୍ଦତି ଚତୁର୍ଗୁଣମ୍
ଗଣେଶ୍ୱର କହିଲେ: ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ଅହଂକାରରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ, ସେ ସତ୍ୟ ନ୍ୟାୟରେ ଚାରିଗୁଣା ଫଳ ଫେରାଇ ପାଏ।
ଶିଵେଶଯୋଶ୍ଚ କ୍ରୀଡାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯା କାମମୋହିତା । ଵରଂ ତସ୍ଯୈ ଦଦୌ ଦୁର୍ଗା ଵରମେଵ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ଶିବ ଓ ତାଙ୍କର ସଙ୍ଗିନୀଙ୍କର ଖେଳ ଦେଖି, ଯିଏ କାମନାରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ—ଦୁର୍ଗା ତାଙ୍କୁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ସ୍ଵପ୍ନେ ଗତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂ ଦେଵୀ ମତ୍ତଂ କୃତ୍ଵା ସମରାତ୍ମଜମ୍ । ଅଧୁନା ଵାମପାର୍ଶ୍ଚେ ଚ ଶଂଭୋସ୍ତିଷ୍ଠତି ମୂକ୍ଵତ୍
ଦେବୀ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯାଇ, ଯୁଦ୍ଧଦେବଙ୍କ ପୁଅକୁ ମଦମସ୍ତ କଲେ; ଏବେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ସେ ନିର୍ବାକ ଭାବରେ ଦଢ଼ିଆଛନ୍ତି।