ସୁଶୀଲା ସୁନ୍ଦରୀ ଶାନ୍ତା ଧର୍ମପତ୍ନୀ ପ୍ରଶଂସିତା । ପତିଵ୍ରତା ସୁସାଧ୍ଯା ସା ଶଶ୍ଵତ୍ସୁପ୍ରିଯଵାଦିନୀ
ସେ ନୀତିବାନ୍, ସୁନ୍ଦରୀ, ଶାନ୍ତ, ପ୍ରଶଂସିତ ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ପତିନିଷ୍ଠା, ସହଜରେ ଖୁସି ହୁଏ ଏବଂ ସଦା ମିଠା କଥା କହେ।
କୋମଲାଙ୍ଗୀ ଵିଦଗ୍ଧା ଚ ଶ୍ଯାମା ରତିସୁଖପ୍ରଦା । ଏଵଂଭୂତାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵୈଷ୍ଣଵସ୍ତପସେ ଵ୍ରଜେତ୍
ସେ କମଳ ଅଙ୍ଗ, ଚତୁର, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣା ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା। ଏଭଳି ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀକୁ ଛାଡି, ଏକ ଭକ୍ତ ବ୍ରତ ଧରିବା ଉଚିତ।
ସା ଜେତ୍ପରିଣତା ସାଧ୍ଵୀ ଶାନ୍ତା ପୁତ୍ରଵତୀ ଯଦା । ଅନ୍ଯଥା ଚ ଵୃଥା ସର୍ଵଂ ତପସଃ ସ୍ଖଲନଂ ଭଵେତ୍
ଯେତେବେଳେ ସେ ପ୍ରଉଢା, ସତୀ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ସନ୍ତାନବତୀ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ଠିକ୍। ନହେଲେ ସବୁ କଥା ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ ଏବଂ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ।
ଅସାଧୁଶ୍ଚ କୁଵଂଶଶ୍ଚେତ୍ପରନାରୀଂ ପ୍ରଯାତି ଚେତ୍ । ସ ଯାତି ନରକଂ ଘୋରଂ ପିତୁଶିଃ ସପ୍ତଭିଃସହ
ଯଦି କୃର ଏବଂ ଖରାପ ବଂଶର ଲୋକ ଅନ୍ୟର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ପାଖକୁ ଯାଏ, ସେ ନିଜ ବାପା ଓ ସାତ ପୁରୁଷ ପୂର୍ବଜ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପଡ଼ିଯାଏ।
ଅହମୂଷା ବାଣକନ୍ଯା ବାଣଃ ଶଂକରକିଂକରଃ । ବାଣସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଜଯୀ ଶଂକରୋ ଜଗତାଂ ପତିଃ
ମୁଁ ଉଷା, ବାଣଙ୍କର ଝିଅ। ବାଣ ଶିବଙ୍କର ଦାସ। ବାଣ ତିନି ଲୋକର ବିଜେତା, ଶିବ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ।
ନ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରା ପରାଧୀନା ତ୍ରିଷୁ କାଲେଷୁ କାମିନୀ । ପୁଂଶ୍ଚଲୀ ଯା ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରା ସାଽପ୍ଯସଦ୍ଵଂଶପ୍ରସୂତିକା
ଜୀବନର ତିନି କାଳରେ ଜଣେ ନାରୀ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହେଁ, ସେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଯିଏ ସ୍ୱାଧୀନ, ସେ ଖରାପ ବଂଶର ଜନ୍ମ।
ପିତା ଦଦାତି କନ୍ଯାଂ ତାଂ ସୁଯୋଗ୍ଯାଯ ଵରାଯ ଚ । କନ୍ଯା ଵରଂ ନ ଯାଚେତ ଧର୍ମ ଏଷ ସନାତନଃ
ପିତା ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ବରକୁ ଦେଇଥାଏ। କନ୍ୟା ନିଜେ ବର ଚୟନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—ଏହା ପୁରାତନ ଧର୍ମ।
ତ୍ଵଂ ଚ ଯୋଗ୍ଯୋଽସି ଯୋଗ୍ଯାଽହଂ ମାମିଚ୍ଛସି ଯଦି ପ୍ରଭୋ । ବାଣଂ ପ୍ରାର୍ଥଯ ଶଂଭୁଂ ଵାଽଽପ୍ଯଥଵା ପାର୍ଵତୀଂ ସତୀମ୍
ତୁମେ ଉପଯୁକ୍ତ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ। ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ମୋତେ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ବାଣ, ଶିବ କିମ୍ବା ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୁନ୍ଦରୀ ସାଧ୍ଵୀ ସାନ୍ତର୍ଧାନା ବଭୂଵ ହ । ନିଦ୍ରାଂ ତତ୍ଯାଜ ସହସା କାମୀ କାମାତ୍ମଜୋ ମୁନେ
ଏପରି କହି, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ଏବଂ ସତୀ ନାରୀ ହଠାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। କାମଦେବଙ୍କ ପୁଅ ଆକସ୍ମିକ ନିଦ୍ରା ଛାଡିଦେଲେ, ମୁନି।
ବୁଦ୍ଧଵା ସ୍ଵପ୍ନଂ ସ ଵିଜ୍ଞାଯ କାମେନ ଵ୍ଯଥିତାନ୍ତରଃ । ବଭୂଵ ଵ୍ଯାକୁଲୋଽଶାନ୍ତୋ ନ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରାଣଵଲ୍ଲଭାମ୍
ସେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖି ଜାଗିଲେ, ଏହା ସ୍ୱପ୍ନ ବୋଲି ବୁଝିଲେ, ମନ ଅତି କାମନାରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲା। ପ୍ରିୟାକୁ ନ ଦେଖି ଅଶାନ୍ତ ଏବଂ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଽଽହାରମନିଦ୍ରଶ୍ଚ ପ୍ରମତ୍ତଶ୍ଚ କୃଶୋଦରଃ । କ୍ଷଣଂ ତିଷ୍ଠତି ଶେତେ ଚ କ୍ଷଣଂ ରହସି ରୋଦିତି
ସେ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡିଦେଲେ, ନିଦ୍ରା ହରାଇଲେ, ମନ ଭ୍ରମିତ ଏବଂ ଦେହ ଶୁକା। କେବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, କେବେ ଶୋଇଥିବା, କେବେ ଗୁପ୍ତେ ରୁଦନ କରୁଥିବା।
ପୁତ୍ରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ କ୍ରନ୍ଦନ୍ତଂ ଦେଵକୀ ରୁକ୍ମିଣୀ ରତିଃ । ଅନ୍ଯାଶ୍ଚ ଯୋଷିତଃ ସର୍ଵାଃ କଥଯାମାସୁରୀଶ୍ଵରମ୍
ପୁଅକୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି, ଦେବକୀ, ରୁକ୍ମିଣୀ, ରତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳା ଭଗବାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତାସାଂ ଚ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ମଵୁସୂଦନଃ । ଉଵାଚ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ପୂର୍ଣମାନସଃ
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମଧୁସୂଦନ ହସିଲେ। ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ କାମାତୁରା ବାଣକନ୍ଯା ରତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶିଵେଶଯୋଃ । ଵରଂ ସଂପ୍ରାପ ଦୁର୍ଗାଯା ଵ୍ଯାକୁଲା ମଦନାସ୍ତ୍ରତଃ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ବାଣଙ୍କର ଝିଅ କାମନାରେ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ, ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କର ସଂଯୋଗ ଦେଖିଥିଲେ। ସେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ଵର ପାଇଥିଲେ, କାମବାଣରେ ଅତି ଅସ୍ଥିର।
ସ୍ଵପ୍ନଂ ଚ ଦର୍ଶଯାମାସ ସାଽନିରୁଦ୍ଧଂ ଚ ପାର୍ଵତୀ । ମମ ପୌତ୍ରଂ ପ୍ରମତ୍ତଂ ଚ ଚକାର କୌତୁକେନ ଚ
ସେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଇଥିଲେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ, ଏବଂ ପାର୍ବତୀ, ମୋର ନାତି, ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ମଜା ପାଇଁ ଏହା କରିଥିଲେ।
ତତ୍ପୁତ୍ରୀଂ ଚ ପ୍ରମତାଂ ତା କରୋମି ସ୍ଵପ୍ନତାଽଧୁନା । ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଂ ତିଷ୍ଠ ନ ଚିରଂ ନାସ୍ତି ଚିନ୍ତା ମନୋଵ୍ଯଥା
ଏବେ ମୁଁ ସେ ଅତି କାମପ୍ରବଣ ଝିଅକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ରୂପେ କରିଦେଉଛି। ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରୁହ, ଅଧିକ ସମୟ ନୁହେଁ—କୌଣସି ଚିନ୍ତା କିମ୍ବା ମନୋବେଦନା ନାହିଁ।
ଇତି କୃଷ୍ଣଃ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯସର୍ଵାତମାସର୍ଵସିଦ୍ଧିଵିତ୍ । ସ୍ଵପ୍ନଂ ଚ ଦର୍ଶଯାମାସ ବାଣପୁତ୍ରୀଂ ଚ କାମୁକୀମ୍
ଏପରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କଲେ। ସେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଇଲେ ଏବଂ ବାଣଙ୍କର କାମପ୍ରବଣ ଝିଅକୁ ଦେଖାଇଲେ।
ସୁପ୍ତା ସୁତଲ୍ପେ ବାଲା ସା ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତେ । ନଵଯୌଵନସଂଯୁକ୍ତା ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତା
ସେ ମେମେ ଶିଶୁ ମୃଦୁ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୁଇଥିଲେ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ଶୋଭିତ, ତରୁଣ୍ୟର ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ରତ୍ନ ଗହନାରେ ଅଲଙ୍କୃତ।
ଶଯାନା ରତ୍ନପର୍ଯଙ୍କେ ଦଦର୍ଶ ସ୍ଵପ୍ନମୀପ୍ସିତମ୍ । ଅତୀଵ ନିର୍ଜନେ ଦେଶେ ରତ୍ନନିର୍ମାଣମନ୍ଦିରେ
ଅମୂଲ୍ୟ ମଣିର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ସେ ନିଜର ଇଚ୍ଛିତ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ମଣିରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏକ ଭବନ।
ନଵୀନନୀରଦଶ୍ଯାମମତୀଵ ନଵଯୌଵନମ୍ । କୋଟିକନ୍ଦର୍ପଲୀଲାଭଂ ସସ୍ମିତଂ ସୁମନୋହରମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଯୁବକ, ନୂତନ ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି କଳା, ତାଜା ଯୌବନର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, କୋଟି କାମଦେବଙ୍କ ଲାଜ ଦେଇଥିବା ମଧୁର ହାସି ଓ ଅପୂର୍ବ ଆକର୍ଷଣର ସ୍ୱାମୀ।
ରତ୍ନକେଯୁରଵଲଯରତ୍ନମଞ୍ଜୀରରଞ୍ଜିତମ୍ । ରତ୍ନକୁଣ୍ଡଲଯୁଗ୍ମେନ ଗଣ୍ଡସ୍ଥଲଵିରାଜିତମ୍
ମଣିର କେୟୁର, ବଳୟ ଓ ମଞ୍ଜୀର ପିନ୍ଧିଥିବା ସେ, ତାଙ୍କ ଗଣ୍ଡସ୍ଥଳ ଦୁଇଟି ମଣିର କୁଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା।
ଚନ୍ଦନୋକ୍ଷିତସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ଭୂଷିତଂ ପୀତଵାସସା । ସୁଚାରୁମାଲତୀମାଲ୍ଯଵକ୍ଷଃ ସ୍ଥଲସମୁଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ତାଙ୍କ ସମଗ୍ର ଦେହ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିଲା, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ସୁନ୍ଦର ମଲ୍ଲି ମାଳା ରହିଥିଲା ଯାହା ତାଙ୍କୁ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲା।
ଶଯାନଂ ରତ୍ନପର୍ଯଙ୍କେ ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତେ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହସା ସାଧ୍ଵୀ ତନ୍ମୂଲଂ ପ୍ରଯଯୌ ମୁଦା
ସେ ମଣିର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିଲେ, ଫୁଲ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପା ହୋଇଥିଲା। ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସେ ସତୀ ହସିମୁଖେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଲେ।
ଉଵାଚ ମଧୁରଂ ସାଧ୍ଵୀ ହୃଦଯେନ ଵିଦୂଯତା । କାମାତ୍ମଜପ୍ରିଯା କାନ୍ତା କାମବାଣପ୍ରପୀଡିତା
ହୃଦୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥିବା ସେ ସତୀ, କାମର ବାଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ, ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ, ସେ କାମଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଓ ଅତି ଆଦରିତା।
ଊଷୋଵାଚ କସ୍ତ୍ଵଂ କାମୁକ ଭଦ୍ରଂ ତେ ମାଂ ଭଜସ୍ଵ ସ୍ମରାତୁରାମ୍ । ଅତିପ୍ରୌଢାଂ ନଵୋଢାଂ ଚ ନଵସଂଗମଲାଲସାମ୍
ଉଷା କହିଲେ: 'ହେ କାମୁକ, ତୁମେ କିଏ? ତୁମକୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୁଁ କାମର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ତପିଯାଇଛି, ଅତି ପ୍ରଉଢ଼ା, ନୂତନ ବିବାହିତା ଓ ନୂତନ ସଂଯୋଗ ପାଇଁ ଆତୁର। ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।'
ତଵାନୁରକ୍ତାଂ ଭକ୍ତାଂ ଚ ଗାନ୍ଧର୍ଵେଣ ସମୁଦ୍ଵହ । ଵିଵାହାଷ୍ଟପ୍ରକାରେଷୁ ଗାନ୍ଧର୍ଵଃ ସୁଲଭୋ ନୃଣାମ୍
'ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ଅନୁରାଗିଣୀ ଓ ଭକ୍ତା। ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିଧିରେ ମତେ ବିବାହ କର। ଆଠ ପ୍ରକାର ବିବାହ ମଧ୍ୟରେ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ସହଜ ଓ ଉପଲବ୍ଧ।'
ଅନୁରକ୍ତାଂ ପ୍ରିଯାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତ୍ଯଜେଦ୍ଯଃ କପଟୀ ପୁମାନ୍ । ତସ୍ମାଦ୍ଯାତି ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ଶାପଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସୁଦାରୁଣମ୍
'ଯଦି କୌଣସି ଚତୁର ପୁରୁଷ ଏକ ଅନୁରାଗିଣୀ ଓ ପ୍ରିୟାକୁ ପାଇଲାପରେ ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ, ତେବେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାକୁ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଇଥାନ୍ତି।'
ପୁମାନୁଵାଚ ଅହଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପୌତ୍ରଶ୍ଚ କାମଦେଵାତ୍ମଜଃ ସ୍ଵଯମ୍ । କଥଂ ଗୃହ୍ଣାମି ତ୍ଵାଂ କାନ୍ତେ ତଯୋରନୁମତିଂ ଵିନା
ସେ ପୁରୁଷ କହିଲେ: 'ମୁଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଉତ୍ର ଓ କାମଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର। ତାଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଅନୁମତି ଛାଡ଼ି, ହେ କାନ୍ତା, ମୁଁ କିପରି ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବି?'
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ପୁମାନନ୍ତର୍ଧାନଂ ଚକାର ସଃ । କାମେନ ଵ୍ଯାକୁଲା କାନ୍ତା ନ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାନ୍ତମୀପ୍ସିତମ୍
ଏପରି କହି, ସେ ପୁରୁଷ ହଠାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। କାମର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ସେ ପ୍ରିୟା ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ନିଦ୍ରାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସମୁତ୍ଥାଯ ତଲ୍ପାଦେଵ ମନୋହରାତ୍ । ଵିଷସାଦ ସଖୀମଧ୍ଯେ ପ୍ରମତ୍ତା ରୁଦତୀ ଭୃଶମ୍
ନିଦ୍ରା ଛାଡ଼ି, ସେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଶଯ୍ୟାରୁ ଉଠି, ସଖୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ଭୟଭୀତ ଓ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଜୋରେ କାନ୍ଦିଲେ।