ରତିପୁତ୍ରଂ ରତିରସଂ ପ୍ରମତ୍ତଂ ରସିକଂ ପ୍ରିଯେ । ଯୁଵାନଂ ଵ୍ଯାଧିହୀନଂ ଚ କାମୁକଂ କାମୁକୀଚ୍ଛତି
ମୁଁ ରତିଙ୍କର ପୁଅ, ରତିର ସାର, ମଦମସ୍ତ, ରସିକ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ଯୁବକ ଓ ରୋଗରହିତ; ଏକ କାମନାମୟା ସ୍ତ୍ରୀ କାମନାମୟ ପୁରୁଷକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
ଵିଦଗ୍ଧାମୁ ଵିଦଗ୍ଧଂ ଚ କାନ୍ତମାଯାତି କାମତଃ । ଵିଦଗ୍ଧାଯା ଵିଦଗ୍ଧେନ ସଂଗମୋ ଗୁଣଵାନ୍ଭଵେତ୍
ଚତୁର ସ୍ତ୍ରୀ ଚତୁର ପୁରୁଷଙ୍କୁ କାମନାରେ ଚାହେ; ଚତୁରଙ୍କ ସହ ଚତୁରଙ୍କର ଏକତା ସତ୍ୟରେ ଗୁଣବାନ।
ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଲୋଜନାସ୍ଯଂ ଚ ନଵସଂଗମଲଜ୍ଜିତା । ଵିଲୋକଯନ୍ତୀ ଵକ୍ରାକ୍ଷିକୋଣେନ ତମୁଵାଚ ସା
ସେ ନୂତନ ସଂଯୋଗର ଲଜ୍ଜାରେ ନିଜର ମୁହଁ ଓ ଆଖି ଢାକି, ଆଖିର କୋଣରୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
କାମିନ୍ଯୁଵାଚ କାମୁକଃ କାମପୁତ୍ରୋଽସି କାମେନ ଵ୍ଯାକୁଲୋଽଧୁନା । ଭଵାଂଶ୍ଚେତ୍କାମୁକୀଯୋଗ୍ଯୋ ନ କାମଶ୍ଚିନ୍ତିତଃ କଥମ୍
ସେ କାମନୀ କହିଲେ: ତୁମେ କାମନାମୟ, କାମଦେବଙ୍କ ପୁଅ, ବର୍ତ୍ତମାନ କାମନାରେ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ; ଯଦି ତୁମେ ପ୍ରକୃତରେ କାମନୀ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ କାମନା କିପରି ପୂରଣ ହେଉନାହିଁ?
ପୌତ୍ରସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯନାଥସ୍ଯ ସ୍ଵତଃ ସଂଭାଵିତସ୍ଯ ଚ । ସ୍ଵଯଂ ଯୋଗ୍ଯୋ ଯୋଗ୍ଯପୁତ୍ରୋ ଵିଵାହଂ ନ କଥଂ (ଵ୍ଯଧାଃ) ଚନ
ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ନାଥଙ୍କର ପଉତା, ନିଜ ଗୁଣରେ ସମ୍ମାନିତ; ନିଜେ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ପୁଅ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ବିବାହ କାହିଁକି କରିନାହ?
ଵିଵାହୀତା ଯଜ୍ଞପତ୍ନୀ ସା ଚ ପୁଣ୍ଯଵ୍ରତା ସତୀ । ନିଶ୍ଚଲା ସତତଂ ସାଧ୍ଯା ଵର୍ଧିନୀ ସଙ୍ଗିନୀ ସଦା
ବିବାହିତା ଯଜ୍ଞର ସହଧର୍ମିଣୀ, ପୁଣ୍ୟବତୀ, ପତିପ୍ରତିବ୍ରତା, ସଦା ଅଟୁଟ, ସମ୍ମାନିତ, ବଢ଼ୁଥିବା ଓ ସଦା ସଙ୍ଗିନୀ।
ଭଯପ୍ରୀତିଦାନସାଧ୍ଯା ଗୁପ୍ତପତ୍ନୀ ତ୍ଵନିଶ୍ଚଲା । ନୈମିତ୍ତିକା ନ ନୀତ୍ଯା ସା ସା ଚ ଵେଦଵିଵର୍ଜିତା
ଭୟ ଓ ପ୍ରେମ ଦେଇ ଲଭ୍ୟ, ଗୁପ୍ତ ପତ୍ନୀ, ଅଟୁଟ; କେବଳ କାରଣ ପାଇଁ ନିଆଯାଏ, ନିୟମରେ ନୁହେଁ, ଏବଂ ବେଦ ଠାରୁ ବାହାର।
ପରଂ ନରକସୋପାନା ପରତ୍ରେହାଯଶସ୍କରା । ସାଧୁସ୍ତତ୍ର ନ ହି ରତୋ ଵଂଶଜୋ ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଯଦି
ଏପରି ସଂଯୋଗ ନରକକୁ ନେଇଯାଏ, ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ଅପମାନ ଆଣେ; ନୀତିବାନ୍ ଏଥିରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉନାହାନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଯଦି ସେ ବୈଷ୍ଣବ ବଂଶର।
ଯଦି ପୂର୍ଵ ଭଵେଦ୍ଭ୍ରାନ୍ତୋ ନିଵୃତ୍ତଃ ସାଧୁସଙ୍ଗତଃ । ପ୍ରଵୃତ୍ତିରେଷା ଭୂତାନାଂ ନିଵୃତ୍ତିସ୍ତୁ ମହାଫଲା
ଯଦି ପୂର୍ବରୁ ଭୁଲ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏବେ ସଦ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଯୋଗ ଦେଇ ପଛୁଆଯିବା ଏହି ପ୍ରବୃତ୍ତିର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଫଳ।
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତୀ ପୁନର୍ଲିପ୍ତୋ ନିଵୃତ୍ତଃ ପାତକୀ ଯଦି । ଉଵହାସ୍ଯୋ ଭୁଵି ଭଵେତ୍ସର୍ଵଂ କୁଞ୍ଜରଶୌଚଵତ୍
ଯଦି ପାପୀ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ନିବୃତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଏହି ଜଗତରେ ଉପହାସର ଅର୍ହ, ଯେପରି ହାତୀର ସ୍ନାନ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ।
ସୁଶୀଲା ସୁନ୍ଦରୀ ଶାନ୍ତା ଧର୍ମପତ୍ନୀ ପ୍ରଶଂସିତା । ପତିଵ୍ରତା ସୁସାଧ୍ଯା ସା ଶଶ୍ଵତ୍ସୁପ୍ରିଯଵାଦିନୀ
ସେ ନୀତିବାନ୍, ସୁନ୍ଦରୀ, ଶାନ୍ତ, ପ୍ରଶଂସିତ ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ପତିନିଷ୍ଠା, ସହଜରେ ଖୁସି ହୁଏ ଏବଂ ସଦା ମିଠା କଥା କହେ।
କୋମଲାଙ୍ଗୀ ଵିଦଗ୍ଧା ଚ ଶ୍ଯାମା ରତିସୁଖପ୍ରଦା । ଏଵଂଭୂତାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵୈଷ୍ଣଵସ୍ତପସେ ଵ୍ରଜେତ୍
ସେ କମଳ ଅଙ୍ଗ, ଚତୁର, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣା ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା। ଏଭଳି ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀକୁ ଛାଡି, ଏକ ଭକ୍ତ ବ୍ରତ ଧରିବା ଉଚିତ।
ସା ଜେତ୍ପରିଣତା ସାଧ୍ଵୀ ଶାନ୍ତା ପୁତ୍ରଵତୀ ଯଦା । ଅନ୍ଯଥା ଚ ଵୃଥା ସର୍ଵଂ ତପସଃ ସ୍ଖଲନଂ ଭଵେତ୍
ଯେତେବେଳେ ସେ ପ୍ରଉଢା, ସତୀ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ସନ୍ତାନବତୀ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ଠିକ୍। ନହେଲେ ସବୁ କଥା ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ ଏବଂ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ।
ଅସାଧୁଶ୍ଚ କୁଵଂଶଶ୍ଚେତ୍ପରନାରୀଂ ପ୍ରଯାତି ଚେତ୍ । ସ ଯାତି ନରକଂ ଘୋରଂ ପିତୁଶିଃ ସପ୍ତଭିଃସହ
ଯଦି କୃର ଏବଂ ଖରାପ ବଂଶର ଲୋକ ଅନ୍ୟର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ପାଖକୁ ଯାଏ, ସେ ନିଜ ବାପା ଓ ସାତ ପୁରୁଷ ପୂର୍ବଜ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପଡ଼ିଯାଏ।
ଅହମୂଷା ବାଣକନ୍ଯା ବାଣଃ ଶଂକରକିଂକରଃ । ବାଣସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଜଯୀ ଶଂକରୋ ଜଗତାଂ ପତିଃ
ମୁଁ ଉଷା, ବାଣଙ୍କର ଝିଅ। ବାଣ ଶିବଙ୍କର ଦାସ। ବାଣ ତିନି ଲୋକର ବିଜେତା, ଶିବ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ।
ନ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରା ପରାଧୀନା ତ୍ରିଷୁ କାଲେଷୁ କାମିନୀ । ପୁଂଶ୍ଚଲୀ ଯା ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରା ସାଽପ୍ଯସଦ୍ଵଂଶପ୍ରସୂତିକା
ଜୀବନର ତିନି କାଳରେ ଜଣେ ନାରୀ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହେଁ, ସେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଯିଏ ସ୍ୱାଧୀନ, ସେ ଖରାପ ବଂଶର ଜନ୍ମ।
ପିତା ଦଦାତି କନ୍ଯାଂ ତାଂ ସୁଯୋଗ୍ଯାଯ ଵରାଯ ଚ । କନ୍ଯା ଵରଂ ନ ଯାଚେତ ଧର୍ମ ଏଷ ସନାତନଃ
ପିତା ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ବରକୁ ଦେଇଥାଏ। କନ୍ୟା ନିଜେ ବର ଚୟନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—ଏହା ପୁରାତନ ଧର୍ମ।
ତ୍ଵଂ ଚ ଯୋଗ୍ଯୋଽସି ଯୋଗ୍ଯାଽହଂ ମାମିଚ୍ଛସି ଯଦି ପ୍ରଭୋ । ବାଣଂ ପ୍ରାର୍ଥଯ ଶଂଭୁଂ ଵାଽଽପ୍ଯଥଵା ପାର୍ଵତୀଂ ସତୀମ୍
ତୁମେ ଉପଯୁକ୍ତ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ। ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ମୋତେ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ବାଣ, ଶିବ କିମ୍ବା ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୁନ୍ଦରୀ ସାଧ୍ଵୀ ସାନ୍ତର୍ଧାନା ବଭୂଵ ହ । ନିଦ୍ରାଂ ତତ୍ଯାଜ ସହସା କାମୀ କାମାତ୍ମଜୋ ମୁନେ
ଏପରି କହି, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ଏବଂ ସତୀ ନାରୀ ହଠାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। କାମଦେବଙ୍କ ପୁଅ ଆକସ୍ମିକ ନିଦ୍ରା ଛାଡିଦେଲେ, ମୁନି।
ବୁଦ୍ଧଵା ସ୍ଵପ୍ନଂ ସ ଵିଜ୍ଞାଯ କାମେନ ଵ୍ଯଥିତାନ୍ତରଃ । ବଭୂଵ ଵ୍ଯାକୁଲୋଽଶାନ୍ତୋ ନ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରାଣଵଲ୍ଲଭାମ୍
ସେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖି ଜାଗିଲେ, ଏହା ସ୍ୱପ୍ନ ବୋଲି ବୁଝିଲେ, ମନ ଅତି କାମନାରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲା। ପ୍ରିୟାକୁ ନ ଦେଖି ଅଶାନ୍ତ ଏବଂ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଽଽହାରମନିଦ୍ରଶ୍ଚ ପ୍ରମତ୍ତଶ୍ଚ କୃଶୋଦରଃ । କ୍ଷଣଂ ତିଷ୍ଠତି ଶେତେ ଚ କ୍ଷଣଂ ରହସି ରୋଦିତି
ସେ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡିଦେଲେ, ନିଦ୍ରା ହରାଇଲେ, ମନ ଭ୍ରମିତ ଏବଂ ଦେହ ଶୁକା। କେବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, କେବେ ଶୋଇଥିବା, କେବେ ଗୁପ୍ତେ ରୁଦନ କରୁଥିବା।
ପୁତ୍ରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ କ୍ରନ୍ଦନ୍ତଂ ଦେଵକୀ ରୁକ୍ମିଣୀ ରତିଃ । ଅନ୍ଯାଶ୍ଚ ଯୋଷିତଃ ସର୍ଵାଃ କଥଯାମାସୁରୀଶ୍ଵରମ୍
ପୁଅକୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି, ଦେବକୀ, ରୁକ୍ମିଣୀ, ରତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳା ଭଗବାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତାସାଂ ଚ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ମଵୁସୂଦନଃ । ଉଵାଚ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ପୂର୍ଣମାନସଃ
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମଧୁସୂଦନ ହସିଲେ। ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ କାମାତୁରା ବାଣକନ୍ଯା ରତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶିଵେଶଯୋଃ । ଵରଂ ସଂପ୍ରାପ ଦୁର୍ଗାଯା ଵ୍ଯାକୁଲା ମଦନାସ୍ତ୍ରତଃ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ବାଣଙ୍କର ଝିଅ କାମନାରେ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ, ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କର ସଂଯୋଗ ଦେଖିଥିଲେ। ସେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କଠାରୁ ଏକ ଵର ପାଇଥିଲେ, କାମବାଣରେ ଅତି ଅସ୍ଥିର।
ସ୍ଵପ୍ନଂ ଚ ଦର୍ଶଯାମାସ ସାଽନିରୁଦ୍ଧଂ ଚ ପାର୍ଵତୀ । ମମ ପୌତ୍ରଂ ପ୍ରମତ୍ତଂ ଚ ଚକାର କୌତୁକେନ ଚ
ସେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଇଥିଲେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ, ଏବଂ ପାର୍ବତୀ, ମୋର ନାତି, ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ମଜା ପାଇଁ ଏହା କରିଥିଲେ।
ତତ୍ପୁତ୍ରୀଂ ଚ ପ୍ରମତାଂ ତା କରୋମି ସ୍ଵପ୍ନତାଽଧୁନା । ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଂ ତିଷ୍ଠ ନ ଚିରଂ ନାସ୍ତି ଚିନ୍ତା ମନୋଵ୍ଯଥା
ଏବେ ମୁଁ ସେ ଅତି କାମପ୍ରବଣ ଝିଅକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ରୂପେ କରିଦେଉଛି। ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରୁହ, ଅଧିକ ସମୟ ନୁହେଁ—କୌଣସି ଚିନ୍ତା କିମ୍ବା ମନୋବେଦନା ନାହିଁ।
ଇତି କୃଷ୍ଣଃ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯସର୍ଵାତମାସର୍ଵସିଦ୍ଧିଵିତ୍ । ସ୍ଵପ୍ନଂ ଚ ଦର୍ଶଯାମାସ ବାଣପୁତ୍ରୀଂ ଚ କାମୁକୀମ୍
ଏପରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କଲେ। ସେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଇଲେ ଏବଂ ବାଣଙ୍କର କାମପ୍ରବଣ ଝିଅକୁ ଦେଖାଇଲେ।
ସୁପ୍ତା ସୁତଲ୍ପେ ବାଲା ସା ପୁଷ୍ପଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତେ । ନଵଯୌଵନସଂଯୁକ୍ତା ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତା
ସେ ମେମେ ଶିଶୁ ମୃଦୁ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୁଇଥିଲେ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଚନ୍ଦନରେ ଶୋଭିତ, ତରୁଣ୍ୟର ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ରତ୍ନ ଗହନାରେ ଅଲଙ୍କୃତ।
ଶଯାନା ରତ୍ନପର୍ଯଙ୍କେ ଦଦର୍ଶ ସ୍ଵପ୍ନମୀପ୍ସିତମ୍ । ଅତୀଵ ନିର୍ଜନେ ଦେଶେ ରତ୍ନନିର୍ମାଣମନ୍ଦିରେ
ଅମୂଲ୍ୟ ମଣିର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ସେ ନିଜର ଇଚ୍ଛିତ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ମଣିରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏକ ଭବନ।
ନଵୀନନୀରଦଶ୍ଯାମମତୀଵ ନଵଯୌଵନମ୍ । କୋଟିକନ୍ଦର୍ପଲୀଲାଭଂ ସସ୍ମିତଂ ସୁମନୋହରମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ଯୁବକ, ନୂତନ ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି କଳା, ତାଜା ଯୌବନର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, କୋଟି କାମଦେବଙ୍କ ଲାଜ ଦେଇଥିବା ମଧୁର ହାସି ଓ ଅପୂର୍ବ ଆକର୍ଷଣର ସ୍ୱାମୀ।