କ୍ଵ ଯାସି ତପସେ ଵତ୍ସ ସୁଧାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମନୋହରାମ୍ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣପାଦପଦ୍ମଂ ଚ ସ୍ଵପ୍ନେ ଜପତି ଯୋ ମୁନେ
ମନୋହର ଅମୃତକୁ ଛାଡି, ତପସ୍ୟା ପାଇଁ କେଉଁଠି ଯାଉଛ, ପୁତ୍ର? ମୁନି, ଯେଉଁ ଜଣେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ଜପ କରେ —
ଶତଜନ୍ମକୃତାତ୍ପାପାନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଯଦ୍ବାଲ୍ଯେ ଯଚ୍ଚ କୌମାରେ ଵାର୍ଧକେ ଯଚ୍ଚ ଯୌଵନେ
ସେ ଶତ ଜନ୍ମରେ ସଂଚିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ — ଶିଶୁବୟସ, କୌମାର, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା କିମ୍ବା ଯୁବାବସ୍ଥାରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ହେଉ ।
କାମତୋଽକାମତୋ ଵାଽପି ଭସ୍ମୀଭୂତଂ ଚ ପାତକମ୍ । ସାକ୍ଷାଦ୍ଯୋ ଭାରତେ ଵର୍ଷେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଚରଣାମ୍ବୁଜମ୍
ଇଚ୍ଛାରେ କିମ୍ବା ନିରିଚ୍ଛାରେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଭସ୍ମ ହୁଏ । ଯେଉଁ ଜଣେ ଭାରତ ଭୂମିରେ ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣାମ୍ବୁଜ ଦେଖିଥାଏ —
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଦ୍ଯୋ ଭଵେତ୍ପୂଜ୍ଯୋ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ । କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତାତ୍ସଦ୍ଯଃ କୃତପାପାଦ୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ
ସେ ସତ୍ୟ ସତ୍କର୍ମର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଜୀବନମୁକ୍ତି ପାଏ । କୋଟି ଜନ୍ମରେ ଆର୍ଜିତ ପାପ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ।
ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵ ହି ତୀର୍ଥାନି ଯତଃପୂତାନି ନିତ୍ଯଶଃ । ତଦ୍ଵ୍ରତଂ ତତ୍ତପଃ ସତ୍ଯଂ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତଚ୍ଚ ପୂଜନମ୍
ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନ ସେହି ଦ୍ୱାରା ସଦା ପବିତ୍ର ହୁଏ । ସେହି ବ୍ରତ, ସେହି ତପସ୍ୟା, ସେହି ସତ୍ୟ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ସେହି ପୂଜା —
ସଫଲଂ କୃଷ୍ଣସଂବନ୍ଧି ସ୍ଵଜନ୍ମଖଣ୍ଡନଂ ଯତଃ । କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିଵିହୀନଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵେଦପାରଗଃ
କୃଷ୍ଣ ସଂପୃକ୍ତ ହେଲେ ମାତ୍ର ସଫଳ ହୁଏ, କାରଣ ଏହା ଜନ୍ମ ଚକ୍ରକୁ ଭଙ୍ଗ କରେ । କୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତି ବିହୀନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଉ —
ତତ୍ସଙ୍ଗାଚ୍ଚ ତଦାଲାପା ଦ୍ଭକ୍ତଭକ୍ତିଃ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି । କୃଷ୍ଣସ୍ଯୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଭୋଜୀ ଯଃ କୁଷ୍ଣଭକ୍ତଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ
ତାଙ୍କ ସଂଗ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତ ଭକ୍ତି ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୁଏ । କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତି ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ —
ଆଵହ୍ନିପଵନାତ୍ପୂତଃ ପୂତଂ କର୍ତୁଂ ଜଗତ୍କ୍ଷମଃ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଂ ଚ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କ୍ଵଯାସି ତପସେ ଦ୍ଵିଜ
ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରିବାକୁ ସମର୍ଥ । ଦ୍ୱିଜ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣକୁ ଛାଡି, ତପସ୍ୟା ପାଇଁ କେଉଁଠି ଯାଉଛ?
ତପସାଂ ଫଲମାପ୍ନୋତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ମରଣେନ ଚ । ଯତୋ ଭକ୍ତିର୍ନ ଚ ଭଵେଚ୍ଛ୍ରୀକୃଷ୍ଣେ ପରମାତ୍ମନି
ତପସ୍ୟା ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଫଳ ମିଳେ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ପରମାତ୍ମା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଜନ୍ମିଲା ନାହିଁ,
ସ ଗୁରୁଃ ପରମୋ ଵୈରୀ କରୋତି ଜନ୍ମ ନିଷ୍ଫଲମ୍ । ପାର୍ଵତୀଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶଂକରଃ ପ୍ରେମଵିହ୍ଵଲଃ
ତେବେ ସେ ଗୁରୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁ ହୋଇ, ଜନ୍ମକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କରେ। ପାର୍ବତୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶଙ୍କର ଭଲପାଇବାରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ।
ପୁଲକାଞ୍ଚିତସର୍ଵାଙ୍ଗସ୍ତୁଷ୍ଟାଵ ପରମେଶ୍ଵରୀମ୍ । ଦୁର୍ଵାସାଃ ପ୍ରଣତିଂ କୃତ୍ଵା ଶିଵଦୁର୍ଗାପଦାମ୍ବୁଜେ
ସମସ୍ତ ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ସେ ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଦୁର୍ବାସା ଶିବ ଓ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଚରଣକମଳରେ ଶିର ନମାଇଲେ।
ସ୍ମାରଂ ସ୍ମାରଂ କୃଷ୍ଣପଦଂ ପୁନଷ୍ଚ ଦ୍ଵାରକାଂ ଯଯୌ । ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ହରିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁଷ୍ଟାଵ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣକୁ ପୁନିପୁନି ସ୍ମରଣ କରି, ସେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଏକାନଂଶାଲଯଂ ଗତ୍ଵା ସ ଚ ରେମେ ତଯା ସହ । କୃଷ୍ଣୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଧ୍ଯାନାତ୍ପ୍ରଯଯୌ ହସ୍ତିନାପୁରମ୍
ଏକାନଂଶାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଗଲେ।
କୁନ୍ତୀଂ ସଭାଷ୍ଯ ଭୂପଂ ଚ ଭ୍ରାତୄଂ ଶ୍ଚପ୍ରମୁଦାଽନ୍ଵିତଃ । ଉପାଯେନ ଜରାସଂଧଂ ନିହତ୍ଯ ଶାଲ୍ଵମେଵ ଚ
କୁନ୍ତୀ, ରାଜା ଓ ଭାଇମାନେ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ଚତୁରତାରେ ଜରାସଂଧ ଓ ଶାଲ୍ଵଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
କାଲଯାମାସ ଯଜ୍ଞଂ ଚ ଵିଧିବୋଧିତଦକ୍ଷିଣମ୍ । ମୁନୀନ୍ଦ୍ରୈଶ୍ଚ ନୃପେନ୍ଦ୍ରୈଶ୍ଚ ରାଜସୂଯମଭୀପ୍ସିତମ୍
ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେଇ, ମହାମୁନି ଓ ରାଜାମାନେ ସହିତ, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ।
ଶିଶୁପାଲଂ ଦନ୍ତଵକ୍ତ୍ରଂ ତତ୍ର ଯଜ୍ଞେ ଜଘାନ ସଃ । ଅତୀଵ ନିନ୍ଦାଂ କୁର୍ଵନ୍ତଂ ସଭାଯାଂ ସୁରଭୂପଯୋଃ
ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞରେ, ଶିଶୁପାଳ ଓ ଦନ୍ତବକ୍ରଙ୍କୁ, ଦେବତା ଓ ରାଜାମାନେ ଥିବା ସଭାରେ ଅତି ନିନ୍ଦା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ବଧ କଲେ।
ପପାତ ତଚ୍ଛରୀରଂ ଚ ଜୀଵୋ ଗତ୍ଵା ହରେଃ ପଦ୍ମ୍ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ର ସର୍ଵେଶଂ ତୁଷ୍ଟାଵାଽଽଗାତ୍ଯ ମାଧଵମ୍
ସେ ଦେହ ପଡ଼ିଗଲା, ଆତ୍ମା ହରିଙ୍କ ଚରଣକମଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ମାଧବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଶିଶୁପାଲ ଉଵାଚ ଵେଦାନାଂ ଜନକୋଽସି ତ୍ଵଂ ଵେଦାଙ୍ଗାନାଂ ଚ ମାଧଵ । ସୁରାଣାମସୁରାଣାଂ ଚ ପ୍ରାକୃତାନାଂ ଚ ଦେହିନାମ୍
ଶିଶୁପାଳ କହିଲେ: ମାଧବ, ଆପଣ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ମୂଳ।
ସୂକ୍ଷ୍ମାଂ ଵିଧାଯ ସୃଷ୍ଟିଂ ଚ କଲ୍ପଭେଦଂ କରୋଷି ଚ । ମାଯଯା ଚ ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ଶଂକରଃ ଶେଷ ଏଵ ଚ
ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କରି, ବିଭିନ୍ନ କଳ୍ପର ଭେଦ ଘଟାଅଛନ୍ତି; ନିଜ ମାୟାରେ ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମା, ଶଙ୍କର ଓ ଶେଷ ହେଉଛନ୍ତି।
ମନଵୋ ମୁନଯଶ୍ଚୈଵ ଦେଵାଶ୍ଚ ସୃଷ୍ଟିପାଲକାଃ । କଲାଂଶେନାପି କଲଯା ଦିକ୍ପାଲାଶ୍ଚ ଗ୍ରହାଦଯଃ
ମନୁ, ଋଷି, ଦେବତା ଓ ସୃଷ୍ଟିର ରକ୍ଷକମାନେ, ଦିଗ୍ପାଳ ଓ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟ, ସବୁ କିଛି ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଏକ ଅଂଶରେ ଅଛନ୍ତି।
ସ୍ଵଯଂ ପୁମାନ୍ସ୍ଵଯଂ ସ୍ତ୍ରୀ ଚ ସ୍ଵଯମେଵ ନପୁଂସକଃ । କାରଣଂ ଚ ସ୍ଵଯଂ କାର୍ଯଂ ଜନ୍ଯଶ୍ଚ ଜନକଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଆପଣ ନିଜେ ପୁରୁଷ, ନିଜେ ନାରୀ, ନିଜେ ନପୁଂସକ; ନିଜେ କାରଣ, କାର୍ଯ୍ୟ, ସନ୍ତାନ ଓ ଉତ୍ପାଦକ।
ଯନ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଚ ଗୁଣୋ ଦୋଷୋ ଯନ୍ତ୍ରିଣଶ୍ଚ ଶ୍ରୁତୌଶ୍ରୁତମ୍ । ସର୍ଵେ ଯନ୍ତ୍ରା ଭଵାନ୍ଯନ୍ତ୍ରୀ ତ୍ଵଯି ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ଯନ୍ତ୍ରର ଗୁଣ ଓ ଦୋଷ, ଯନ୍ତ୍ରୀର ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ— ସମସ୍ତ ଯନ୍ତ୍ର ଆପଣଙ୍କ; ସବୁକିଛି ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ଅବଳମ୍ବିତ।
ମମ କ୍ଷମସ୍ଵାପରାଧଂ ମୂଢସ୍ଯ ଦ୍ଵାରିଣସ୍ତଵ । ବ୍ରହ୍ମଶାପାତ୍କୁବୁଦ୍ଧେଶ୍ଚ ରକ୍ଷ ରକ୍ଷ ଜଗଦ୍ଗୁରୋ
ମୁଁ ମୂଢ଼ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ିଥିଲି, ମୋ ଅପରାଧକୁ ଖ୍ଷମା କରନ୍ତୁ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପ ଓ ମୋ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ହେ ଜଗତ୍ଗୁରୁ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା କ୍ରମତୋ ଜଯୋ ଵିଜଯ ଏଵ ଚ । ମୁଦା ତୌ ଯଯତୁଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଵୈକୁଣ୍ଠଦ୍ଵାରମୀପ୍ସିତମ୍
ଏଭଳି କ୍ରମକ୍ରମେ କହି, ଜୟ ଓ ବିଜୟ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ଶୀଘ୍ର ଚାହିଁଥିବା ବୈକୁଣ୍ଠ ଦ୍ୱାରକୁ ଗଲେ।
ଶିଶୁପାଲସ୍ଯ ସ୍ତୋତ୍ରେଣ ସର୍ଵେ ତେ ଵିସ୍ମଯଂ ଯଯୁଃ । ପରିପୂର୍ଣତମଂ କୃତ୍ଵା ମେନିରେ କୃଷ୍ଣମୀଶ୍ଵରମ୍
ଶିଶୁପାଳଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୁଣରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପରମେଶ୍ୱର ବୋଲି ମନେ କଲେ।
କାରଯିତ୍ଵା ରାଜସୂଯଂ ଭୋଜଯାମାସ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ । କୁରୁପାଣ୍ଡଵଯୁଦ୍ଧଂ ଚ କାରଯାମାସ ଭେଦତଃ
ରାଜସୂୟ କରାଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ; ପରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ବିଭେଦ ଦ୍ୱାରା ଘଟାଇଲେ।
ଭୁଵୋ ଭାରାଵତରଣଂ ଚକାର ସ କୃପାନିଧିଃ । ପୁନର୍ଯଯୌ ଦ୍ଵାରକାଂ ଚ ଚିରଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ନୃପାଜ୍ଞଯା
ସେ କୃପାର ସାଗର, ପୃଥିବୀର ଭାର କମାଇଦେଲେ; ପରେ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲେ।
ଵିପ୍ରାଯା ମୃତଵତ୍ସାଯା ଜୀଵଯାମାସ ପୁତ୍ରକାନ୍ । ମୃତସ୍ଥାନାତ୍ସମାନୀଯ ତନ୍ମାତ୍ରେ ପ୍ରଦଦୌ ସୁତାନ୍
ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କର ମୃତ ସନ୍ତାନମାନେକୁ ସେ ପୁନର୍ଜୀବନ ଦେଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ଲୋକରୁ ଆଣି ସେମାନଙ୍କୁ ମାଆଁଙ୍କୁ ଫେରାଇଦେଲେ।
ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵକୀ ତୁଷ୍ଟା ଯଯାଚେ ମୃତପୁତ୍ରକାନ୍ । ମୃତସ୍ଥାନାତ୍ସମାନୀଯ ଦଦୌ ମାତ୍ରେ ସହୋଦରାନ୍
ଏହା ଦେଖି ଦେବକୀ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ନିଜର ମୃତ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ; ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଲୋକରୁ ସେମାନେକୁ ଆଣି ମାଆଁଙ୍କୁ ଭାଇମାନେ ଭାବେ ଦେଲେ।
ସଦ୍ଯୋ ଜହାର ଦାରିଦ୍ର୍ଯଂ ସୁଦାମ୍ନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଚ । ସମାଗତସ୍ଯ ସ୍ଵଗୃହାଦ୍ଦ୍ଵାରକାଂ ଶରଣାର୍ଥିନଃ
ସୁଦାମା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରକାରେ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଆସି ଶରଣ ନେଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ଦାରିଦ୍ର୍ୟକୁ ସାତ୍ୱିକ ଭାବେ ଦୂର କରିଦେଲେ।