ଗତ୍ଵା ମୁନିଶ୍ଚ କୈଲାସଂ ପ୍ରଣନାମ ଶିଵଂ ଶିଵାମ୍ । ତୁଷ୍ଟାଵ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ସଶିଷ୍ଯଃ ପ୍ରଣତଃ ଶୁଚିଃ
ମୁନି କୈଲାସକୁ ଯାଇ, ଶିବ ଏବଂ ଶିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ । ସଫା ହୃଦୟ ଏବଂ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ।
ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯାମାସ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ଶ୍ରୀହରେରପି । ଆତ୍ମନସ୍ତପସସ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଵୈରାଗ୍ଯଂ ଚ ଚେତମଃ
ସେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା, ନିଜ ତପସ୍ୟାର ସତ୍ୟ ଏବଂ ନିଜ ବିରାଗ ଓ ଚିତ୍ତର ଅବସ୍ଥା ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ମୁନେଶ୍ଚ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ପାର୍ଵତୀ ସତୀ। ତମୁଵାଚ ହିତଂ ସତ୍ଯଂ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛଂକରମଂନିଧୌ
ମୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପାର୍ବତୀ ହସିଲେ ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସତ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ ଧର୍ମତତ୍ତ୍ଵଂ ନ ଜାନାସି ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ମନ୍ଯସେ ସ୍ଵଯମ୍ । ଅନପତ୍ଯାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵଵ ଯାସି ତପସେ ମୁନେ
ପାର୍ବତୀ କହିଲେ: ତୁମେ ଧର୍ମର ସତ୍ୟ ଅର୍ଥ ଜାଣିନାହା, ତୁମେ ନିଜକୁ ଧର୍ମିକ ଭାବୁଛ । ମୁନି, ତୁମେ ନିଜ ନିରସନ୍ତାନ ଜନାନୀକୁ ଛାଡି ତପସ୍ୟାକୁ ଯାଉଛ ।
ଅନପତ୍ଯାଂ ଚ ଯୁଵତୀଂ କୁଲଜାଂ ଚ ପତିଵ୍ରତାମ୍ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଭଵେଯୁଃ ସଂନ୍ଯାସୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଯତୀତି ଵା
ନିରସନ୍ତାନ, ସୁସଂସ୍କାର ଓ ପତିବ୍ରତା ଜନାନୀକୁ ଛାଡି, କେହି ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ କିମ୍ବା ତପସ୍ବୀ ହେବାକୁ ପାରିବେ ।
ଵାଣିଜ୍ଯେ ଵା ପ୍ରଵାସେ ଵା ଚିରଂ ଦୂରଂ ପ୍ରଯାତି ଯଃ । ତୀର୍ଥେ ଵା ତପସେ ଵାଽପି ମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ ଜନ୍ମ ଖଣ୍ଡିତୁମ୍
ବ୍ୟବସାୟ, ଦୀର୍ଘ ସଫର, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ଚକ୍ର ଭଙ୍ଗ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ —
ନ ମୋକ୍ଷସ୍ତସ୍ଯ ଭଵତି ଧର୍ମସ୍ଯ ସ୍ଖଲନଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଅଭିଶାପେନ ଭାର୍ଯାଯା ନରକଂ ଚ ପରତ୍ର ଯ
ତାଙ୍କର ମୋକ୍ଷ ହୁଏନାହିଁ; ନିଶ୍ଚିତ ଧର୍ମରୁ ବିଚ୍ୟୁତି ହୁଏ, ଜନାନୀଙ୍କ ଶାପରେ ସେ ପରଲୋକରେ ନରକକୁ ଯାଉଛି ।
ଇହୈଵ ଚ ଯଶୋନାଶ ଇତ୍ଯାହ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ । ଦ୍ଵାରକାଂ ଗଚ୍ଛ ହେ ଵିପ୍ର ସ୍ଵଧର୍ମ ରକ୍ଷ ସାଂପ୍ରତମ୍
ଏଠି ମଧ୍ୟ ଯଶ ନଷ୍ଟ ହୁଏ — ଏହି କଥା କମଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମା କହିଛନ୍ତି । ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଉ, ଏବଂ ଏବେ ନିଜ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କର ।
ଏକାନଂଶାଂ ମଦଂଶାଂ ଚ ଧର୍ମତଃ ପରିପାଲଯ । ପାଦପଦ୍ମାର୍ଜିତଂ ପାଦପଦ୍ମଂ ସର୍ଵସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ଏକାନଂଶା ଏବଂ ମୋର ଅଂଶକୁ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷା କର । ପାଦପଦ୍ମର ଧୂଳି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ।
ସଂତତଂ ଶଂଭୁନା ଗୀତଂ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରୈଃ ସନକାଦିଭିଃ । ପରିତ୍ଯଜ ସୁରତରୋଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ
ଏହି କଥା ସଂଭୁ ଏବଂ ସନକାଦି ମହାମୁନିମାନେ ସଦା ଗାଇଛନ୍ତି । କୃଷ୍ଣ ପରମାତ୍ମା ପାଇଁ, ଏଉଁ ଚାହିଁଥିବା କଳ୍ପତରୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡିଦିଅ ।
କ୍ଵ ଯାସି ତପସେ ଵତ୍ସ ସୁଧାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମନୋହରାମ୍ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣପାଦପଦ୍ମଂ ଚ ସ୍ଵପ୍ନେ ଜପତି ଯୋ ମୁନେ
ମନୋହର ଅମୃତକୁ ଛାଡି, ତପସ୍ୟା ପାଇଁ କେଉଁଠି ଯାଉଛ, ପୁତ୍ର? ମୁନି, ଯେଉଁ ଜଣେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ଜପ କରେ —
ଶତଜନ୍ମକୃତାତ୍ପାପାନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଯଦ୍ବାଲ୍ଯେ ଯଚ୍ଚ କୌମାରେ ଵାର୍ଧକେ ଯଚ୍ଚ ଯୌଵନେ
ସେ ଶତ ଜନ୍ମରେ ସଂଚିତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ — ଶିଶୁବୟସ, କୌମାର, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା କିମ୍ବା ଯୁବାବସ୍ଥାରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ହେଉ ।
କାମତୋଽକାମତୋ ଵାଽପି ଭସ୍ମୀଭୂତଂ ଚ ପାତକମ୍ । ସାକ୍ଷାଦ୍ଯୋ ଭାରତେ ଵର୍ଷେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଚରଣାମ୍ବୁଜମ୍
ଇଚ୍ଛାରେ କିମ୍ବା ନିରିଚ୍ଛାରେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଭସ୍ମ ହୁଏ । ଯେଉଁ ଜଣେ ଭାରତ ଭୂମିରେ ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣାମ୍ବୁଜ ଦେଖିଥାଏ —
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଦ୍ଯୋ ଭଵେତ୍ପୂଜ୍ଯୋ ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତୋ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍ । କୋଟିଜନ୍ମାର୍ଜିତାତ୍ସଦ୍ଯଃ କୃତପାପାଦ୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ
ସେ ସତ୍ୟ ସତ୍କର୍ମର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଜୀବନମୁକ୍ତି ପାଏ । କୋଟି ଜନ୍ମରେ ଆର୍ଜିତ ପାପ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ।
ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵ ହି ତୀର୍ଥାନି ଯତଃପୂତାନି ନିତ୍ଯଶଃ । ତଦ୍ଵ୍ରତଂ ତତ୍ତପଃ ସତ୍ଯଂ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତଚ୍ଚ ପୂଜନମ୍
ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନ ସେହି ଦ୍ୱାରା ସଦା ପବିତ୍ର ହୁଏ । ସେହି ବ୍ରତ, ସେହି ତପସ୍ୟା, ସେହି ସତ୍ୟ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ସେହି ପୂଜା —
ସଫଲଂ କୃଷ୍ଣସଂବନ୍ଧି ସ୍ଵଜନ୍ମଖଣ୍ଡନଂ ଯତଃ । କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିଵିହୀନଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵେଦପାରଗଃ
କୃଷ୍ଣ ସଂପୃକ୍ତ ହେଲେ ମାତ୍ର ସଫଳ ହୁଏ, କାରଣ ଏହା ଜନ୍ମ ଚକ୍ରକୁ ଭଙ୍ଗ କରେ । କୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତି ବିହୀନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଉ —
ତତ୍ସଙ୍ଗାଚ୍ଚ ତଦାଲାପା ଦ୍ଭକ୍ତଭକ୍ତିଃ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି । କୃଷ୍ଣସ୍ଯୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଭୋଜୀ ଯଃ କୁଷ୍ଣଭକ୍ତଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ
ତାଙ୍କ ସଂଗ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତ ଭକ୍ତି ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୁଏ । କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତି ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ —
ଆଵହ୍ନିପଵନାତ୍ପୂତଃ ପୂତଂ କର୍ତୁଂ ଜଗତ୍କ୍ଷମଃ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଂ ଚ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କ୍ଵଯାସି ତପସେ ଦ୍ଵିଜ
ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରିବାକୁ ସମର୍ଥ । ଦ୍ୱିଜ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣକୁ ଛାଡି, ତପସ୍ୟା ପାଇଁ କେଉଁଠି ଯାଉଛ?
ତପସାଂ ଫଲମାପ୍ନୋତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ମରଣେନ ଚ । ଯତୋ ଭକ୍ତିର୍ନ ଚ ଭଵେଚ୍ଛ୍ରୀକୃଷ୍ଣେ ପରମାତ୍ମନି
ତପସ୍ୟା ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଫଳ ମିଳେ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ପରମାତ୍ମା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଜନ୍ମିଲା ନାହିଁ,
ସ ଗୁରୁଃ ପରମୋ ଵୈରୀ କରୋତି ଜନ୍ମ ନିଷ୍ଫଲମ୍ । ପାର୍ଵତୀଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶଂକରଃ ପ୍ରେମଵିହ୍ଵଲଃ
ତେବେ ସେ ଗୁରୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁ ହୋଇ, ଜନ୍ମକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କରେ। ପାର୍ବତୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶଙ୍କର ଭଲପାଇବାରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ।
ପୁଲକାଞ୍ଚିତସର୍ଵାଙ୍ଗସ୍ତୁଷ୍ଟାଵ ପରମେଶ୍ଵରୀମ୍ । ଦୁର୍ଵାସାଃ ପ୍ରଣତିଂ କୃତ୍ଵା ଶିଵଦୁର୍ଗାପଦାମ୍ବୁଜେ
ସମସ୍ତ ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ସେ ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଦୁର୍ବାସା ଶିବ ଓ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଚରଣକମଳରେ ଶିର ନମାଇଲେ।
ସ୍ମାରଂ ସ୍ମାରଂ କୃଷ୍ଣପଦଂ ପୁନଷ୍ଚ ଦ୍ଵାରକାଂ ଯଯୌ । ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ହରିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁଷ୍ଟାଵ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣକୁ ପୁନିପୁନି ସ୍ମରଣ କରି, ସେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଏକାନଂଶାଲଯଂ ଗତ୍ଵା ସ ଚ ରେମେ ତଯା ସହ । କୃଷ୍ଣୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଧ୍ଯାନାତ୍ପ୍ରଯଯୌ ହସ୍ତିନାପୁରମ୍
ଏକାନଂଶାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଗଲେ।
କୁନ୍ତୀଂ ସଭାଷ୍ଯ ଭୂପଂ ଚ ଭ୍ରାତୄଂ ଶ୍ଚପ୍ରମୁଦାଽନ୍ଵିତଃ । ଉପାଯେନ ଜରାସଂଧଂ ନିହତ୍ଯ ଶାଲ୍ଵମେଵ ଚ
କୁନ୍ତୀ, ରାଜା ଓ ଭାଇମାନେ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ଚତୁରତାରେ ଜରାସଂଧ ଓ ଶାଲ୍ଵଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
କାଲଯାମାସ ଯଜ୍ଞଂ ଚ ଵିଧିବୋଧିତଦକ୍ଷିଣମ୍ । ମୁନୀନ୍ଦ୍ରୈଶ୍ଚ ନୃପେନ୍ଦ୍ରୈଶ୍ଚ ରାଜସୂଯମଭୀପ୍ସିତମ୍
ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେଇ, ମହାମୁନି ଓ ରାଜାମାନେ ସହିତ, ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ।
ଶିଶୁପାଲଂ ଦନ୍ତଵକ୍ତ୍ରଂ ତତ୍ର ଯଜ୍ଞେ ଜଘାନ ସଃ । ଅତୀଵ ନିନ୍ଦାଂ କୁର୍ଵନ୍ତଂ ସଭାଯାଂ ସୁରଭୂପଯୋଃ
ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞରେ, ଶିଶୁପାଳ ଓ ଦନ୍ତବକ୍ରଙ୍କୁ, ଦେବତା ଓ ରାଜାମାନେ ଥିବା ସଭାରେ ଅତି ନିନ୍ଦା କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ବଧ କଲେ।
ପପାତ ତଚ୍ଛରୀରଂ ଚ ଜୀଵୋ ଗତ୍ଵା ହରେଃ ପଦ୍ମ୍ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ର ସର୍ଵେଶଂ ତୁଷ୍ଟାଵାଽଽଗାତ୍ଯ ମାଧଵମ୍
ସେ ଦେହ ପଡ଼ିଗଲା, ଆତ୍ମା ହରିଙ୍କ ଚରଣକମଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ମାଧବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଶିଶୁପାଲ ଉଵାଚ ଵେଦାନାଂ ଜନକୋଽସି ତ୍ଵଂ ଵେଦାଙ୍ଗାନାଂ ଚ ମାଧଵ । ସୁରାଣାମସୁରାଣାଂ ଚ ପ୍ରାକୃତାନାଂ ଚ ଦେହିନାମ୍
ଶିଶୁପାଳ କହିଲେ: ମାଧବ, ଆପଣ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ମୂଳ।
ସୂକ୍ଷ୍ମାଂ ଵିଧାଯ ସୃଷ୍ଟିଂ ଚ କଲ୍ପଭେଦଂ କରୋଷି ଚ । ମାଯଯା ଚ ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ଶଂକରଃ ଶେଷ ଏଵ ଚ
ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କରି, ବିଭିନ୍ନ କଳ୍ପର ଭେଦ ଘଟାଅଛନ୍ତି; ନିଜ ମାୟାରେ ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମା, ଶଙ୍କର ଓ ଶେଷ ହେଉଛନ୍ତି।
ମନଵୋ ମୁନଯଶ୍ଚୈଵ ଦେଵାଶ୍ଚ ସୃଷ୍ଟିପାଲକାଃ । କଲାଂଶେନାପି କଲଯା ଦିକ୍ପାଲାଶ୍ଚ ଗ୍ରହାଦଯଃ
ମନୁ, ଋଷି, ଦେବତା ଓ ସୃଷ୍ଟିର ରକ୍ଷକମାନେ, ଦିଗ୍ପାଳ ଓ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟ, ସବୁ କିଛି ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଏକ ଅଂଶରେ ଅଛନ୍ତି।