ଦଦର୍ଶ ରୁକ୍ମିଣୀଂ ଦେଵୀମତୀଵ ନଵଯୌଵନାମ୍ । ରତ୍ନପର୍ଯଙ୍କମାରୁହ୍ଯ ଶଯାନାଂ ସସ୍ମିତାଂ ମୁଦା
ସେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଦେବୀ, ନବଯୌବନରେ, ରତ୍ନର ପର୍ଯ୍ୟଙ୍କରେ ହସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଶୟନ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅପ୍ରୌଢାଂ ଚ ନଵୋଢାଂ ତାଂ ନଵସଂଗମଲଜ୍ଜିତାମ୍ । ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନନିର୍ମାଣଭୂଷଣେନ ଵିଭୂଷିତାମ୍
ସେ ଅପ୍ରୌଢା, ନବବିବାହିତା, ପ୍ରଥମ ସଂଗମରେ ଲଜ୍ଜିତ, ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ସୁଚାରୁକବରୀଭାରାଂ ମାଲତୀମଲ୍ଯଭୂଷିତାମ୍ । ଦୃଷ୍ଟଵା କୃଷ୍ଣାଂ ଭୀଷ୍ମକନ୍ଯା ସହସା ପ୍ରଣନାମ ସା
ସୁନ୍ଦର ଓ ଘନ କେଶ ମାଲତୀ ମାଳାରେ ଭୂଷିତ। ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ କନ୍ୟା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ହଠାତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ତାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଜଗନ୍ନାଥୋ ରତ୍ନତଲ୍ପେ ଉଵାସ ସଃ । ଶୁଭକ୍ଷଣେ ଚ ଶୁଭଯା ସ ରେମେ ରାମଯା ସହ
ସେ ଜଗନ୍ନାଥ ତାଙ୍କୁ ପାଇ ରତ୍ନର ଶୟନରେ ବସିଲେ। ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶୁଭ ରାମା ସହିତ ଆନନ୍ଦ କଲେ।
ସୁଖସଂଭୋଗମାତ୍ରେଣ ମୂର୍ଚ୍ଛାମାପ ମୁଦା ସତୀ । ତସ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞେ କାମଦେଵୋ ଭସ୍ମୀଭୂତଦଶ୍ଚ ଶଂଭୁନା
ସୁଖ ଭୋଗରେ ସତୀ ଆନନ୍ଦରେ ମୂର୍ଛିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ କାମଦେବ, ଯିଏ ଶଂଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭସ୍ମ ହୋଇଥିଲେ।
ସ ଶମ୍ବରଂ ନିହତ୍ଯୈଵ ତତ୍ର ପ୍ରାପ ରତିଂ ସତୀମ୍ । ରତିର୍ମାଯାଵତୀନାମ୍ନା ସଂକେତେନ ସୁରସ୍ଯ ଚ
ସେ ଶମ୍ବରକୁ ହତ୍ୟା କରି, ସତୀ ସହିତ ରତି ଲାଭ କଲେ। ରତି, ମାୟାବତୀ ନାମରେ, ସଂକେତରେ ଦେବତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ।
ନରଦ ଉଵାଚ ଜହାର ଶମ୍ବରଂ କାମୋ ଦୈତ୍ଯଂ କେନ ପ୍ରକାରତଃ । କଥଯସ୍ଵ ମାହାଭାଗ ଵିସ୍ତରେଣ ଶୁଭାଂ କଥାମ୍
ନାରଦ କହିଲେ: କାମ କେମିତି ଶମ୍ବର ଦେତ୍ୟକୁ ଧରିଥିଲେ? ମୁଁ ଆଶୀର୍ବାଦିତ ଜଣେ, ଦୟାକରି ଏହି ଶୁଭ କଥାଟିକୁ ଭଲଭାବେ ମୋତେ କହ।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ସମତୀତେ ଚ ସପ୍ତାହେ ରୁକ୍ମିଣୀସୂତିକାଗୃହାତ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵା ବାଲକଂ ଦୈତ୍ଯୋ ଜଗାମ୍ ସ୍ଵାଲଯଂ ଜଵାତ୍
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ରୁକ୍ମିଣୀ ଜଣେ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ ସପ୍ତାହ ହେବା ପରେ, ଦେତ୍ୟ ତାହାକୁ ସୂତିଘରରୁ ନେଇ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲା।
ଅପୁତ୍ରକଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯେଶଃ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରହର୍ଷିତଃ । ମାଯାଵତ୍ଯୈ ଦଦୌ ହୃଷ୍ଟୋ ହୃଷ୍ଟା ମାଯାଵତୀ ସତୀ
ପୁଅ ନଥିବା ଦେତ୍ୟରାଜ ପୁଅ ପାଇଁ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲା; ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ପୁଅକୁ ମାୟାବତୀଙ୍କୁ ଦେଲା, ମାୟାବତୀ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହେଲେ।
ଅତୀଵ ପାଲନେନୈଵ ଵର୍ଧଯାମାସ ବାରକମ୍ । ସରସ୍ଵତୀ ତାଂ ରହସି କଥଯାମାସ ନିର୍ଜନେ
ମାୟାବତୀ ଏହି ପୁଅକୁ ବହୁତ ସ୍ନେହରେ ପାଳନ କରି ବଢାଇଲେ; ଏକାନ୍ତରେ, ସରସ୍ୱତୀ ତାଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।
ସରସ୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ ଶିଵକୋପାନଲେ ପୂର୍ଵ ଭସ୍ମୀଭୂତଃ ପତିସ୍ତଵ । ସ ଚାଯଂ ରୁକ୍ମିଣୀପୁତ୍ରୋ ଦୈତ୍ଯେନୈଵ ସମାହୃତଃ
ସରସ୍ୱତୀ କହିଲେ: ପୂର୍ବରୁ ତୁମର ପତି ଶିବଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଇଥିଲେ; ଏହି ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁଅକୁ ଦେତ୍ୟ ଏଠାକୁ ନେଇଆସିଛି।
ମାଯଯାଽପି ଚ ମାଯେଶୋ ରୁକ୍ମିଣୀସୂତିକାଗୃହାତ୍ । ସମାନୀଯ ଦଦୌ ତୁଭ୍ଯଂ ପତିସ୍ତେଽଯଂ ନ ଚାଽଽତ୍ମଜଃ
ମାୟାର ଶକ୍ତିରେ, ମାୟାର ମାଲିକ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ସୂତିଘରରୁ ପୁଅକୁ ନେଇ ତୁମକୁ ଦେଇଛି; ଏହି ତୁମର ପତି, ତୁମର ନିଜ ପୁଅ ନୁହେଁ।
କାମଂ ଚ କଥଯାମାସ ଜଗନ୍ମାତା ଚ ସା ସତୀ । ତଵ ପତ୍ନୀ ରତିଶ୍ଚେଯଂ ରମସ୍ଵ ରାମଯା ସହ
ଜଗତ୍ ମାତା କାମକୁ କହିଲେ: ଏହି ତୁମର ପତ୍ନୀ ରତି; ରାମା ସହିତ ଆନନ୍ଦ କର।
ତ୍ଵମେଵ ରୁକ୍ମିଣୀପୁତ୍ରୋ ନାନ୍ଯଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ମନ୍ମଥଃ । କୁରରୀଵ ସତୀ ନିତ୍ଯଂ ରୋଦିତି ସ୍ମ ତ୍ଵଯା ଵିନା
ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁଅ, ଅନ୍ୟ ଦେତ୍ୟର ମନମଥା ନୁହେଁ; ସତୀ ଏକ କୁରରୀ ପକ୍ଷୀ ପରି ସଦା ତୁମ ବିନା କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଯଯୌ ଵାଣୀ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପଦମ୍ ।ସ ରେମେ ନିର୍ଜନେ ନିତ୍ଯଂ ରାମଯା ସହ ସୁନ୍ଦରଃ
ଏଭଳି କହି, ବାଣୀ — ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପତ୍ନୀ — ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଚାଲିଗଲେ; ସୁନ୍ଦର କାମ ଏକାନ୍ତରେ ରାମା ସହିତ ସଦା ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ।
ଏକଦା ମନ୍ମଥଂ ଦୈତ୍ଯୌ ଦଦର୍ଶ ରହସି ଶ୍ଥିତମ୍ । ଶୃଙ୍ଗାରଂ ରାମଯା ସାର୍ଧଂ କୁର୍ଵନ୍ତଂ କୌତୁକେନ ଚ
ଏକ ଦିନ, ଦେତ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ମନମଥାଙ୍କୁ ରାମା ସହିତ ଶୃଙ୍ଗାର କ୍ରୀଡା କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ସସ୍ମିତଂ ସସ୍ମିତାଯାଶ୍ଚ ମଧ୍ଯଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲସ୍ଥିତମ୍ । ରତିଂ ଦଦର୍ଶ କାମେନ ମୂର୍ଚ୍ଛିତାଂ ସୁରତୋତ୍ସୁକାମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ ରତି, ହସୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ କାମଙ୍କ ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ଶୋଇଛନ୍ତି, ଅତି କାମନାରେ ଅବାସ୍ଥା ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୁକୋପ ଦୈତ୍ଯଶ୍ଚ ଜଗ୍ରାହ ଖଡ୍ଗମୁତ୍ତମମ୍ । ଉଵାଚ ଖଡ୍ଗହସ୍ତଶ୍ଚ କାମଦେଵଂ ରତିଂ ସତୀମ୍
ଏହା ଦେଖି, ଦେତ୍ୟ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତଳୱାର ଧରିଲେ; ତଳୱାର ହାତରେ ରଖି, କାମ ଓ ରତିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶମ୍ଵର ଉଵାଚ ଧିକ୍ତ୍ଵାଂ ମହାକାମୁକଂ ଚ ମୂର୍ଖଂ ପଣ୍ଡିତମାନିନମ୍ । ମହାପାତକିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରମତ୍ତଂ ମାତୃଗାମିନମ୍
ଶମ୍ବର କହିଲେ: ତୁମକୁ ଲଜ୍ଜା! ବଡ କାମୁକ, ମୂର୍ଖ, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବୁଥିବା, ମହାପାପୀ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଅନ୍ୟର ପତ୍ନୀ ପଛରେ ଦୌଡିବା ଅସାବଧାନ।
ଧିକ୍ତ୍ଵାଂ ଚ ପୁଂଶ୍ଚଲୀଂ ମତ୍ତାଂ କାମୁକୀଂ ହତଚେତନାମ୍ । ପୁତ୍ରଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ରହସି କଲୋଷି ସୁରତିଂ ସତି
ତୁମକୁ ଲଜ୍ଜା! ଚଞ୍ଚଳ ନାରୀ, ମଦମସ୍ତ, କାମୁକୀ, ଅବିବେକୀ! ମୋ ପୁଅକୁ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ନେଇ, ଚୁପଚାପ ଆନନ୍ଦ କରୁଛ, ଅବିଶ୍ୱାସୀ!
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଖଡ୍ଗଂ ଚ ତାମେଵ ହନ୍ତୁମୃଦ୍ଯତଃ । ଜିଘାଂସନ୍ତଂ ରତିଂ ଦେତ୍ଯଂ ପ୍ରେରଯାମାସ ମନ୍ମଥଃ
ଏଭଳି କହି, ତଳୱାର ଉଠାଇ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ; ରତିକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଦେତ୍ୟକୁ କାମ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଦେଲେ।
ପପାତ ଦୂରତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ ସ୍ଵାଙ୍ଗପୀଡିତଃ । ପୁନଶ୍ଚ ଚେତନାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କୋପେନ ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ନିଵ
ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଦୂରରୁ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇ ପଡିଗଲେ, ଦେହ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭରିଗଲା; ପୁନି ସ୍ପୃହା ଆସି, ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଜ୍ୱଳିଉଥିଲେ।
ଶିଵଦତ୍ତଂ ଚ ଶୂଲଂ ଚ ଜଗ୍ରାହ ନିର୍ଭରେଣ ଚ । ଶତସୂର୍ଯପ୍ରଭଂ ଶୂଲଂ ପ୍ରଲଯାଗ୍ନିସମଂ ମୁନେ
ଶିବଙ୍କ ଦିଆ ତ୍ରିଶୂଳକୁ ସେ ଭାରି ଶକ୍ତିରେ ଧରିଲେ; ଏହି ତ୍ରିଶୂଳ ଶତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା, ପ୍ରଳୟ ଅଗ୍ନି ସମାନ, ଓ ମୁନି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଽଜଗ୍ମୁଶ୍ଚ ଦେଵାଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମେଶଶେଷସଂଜ୍ଞକାଃ । ପଵନଃ କଥଯାମାସ କର୍ଣେ କାମସ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ
ଏହା ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶ୍ୱର, ଶେଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଆସିଗଲେ; ପବନ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କାମଙ୍କ କାନରେ କିଛି କଥା କହିଲେ।
ସ୍ମର ସ୍ମର ମହାମାଯାଂ ଦୁର୍ଗାଂ ତୁର୍ଗତିନାଶିନୀମ୍ । ପଵନସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୁର୍ଗାଂ ସସ୍ମାର ମନ୍ମଥଃ
ପବନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମନ୍ମଥ ଦୁର୍ଗତିକୁ ନଶ କରୁଥିବା, ମହାମାୟା ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ସ୍ମରଣ କଲେ।
ଶୂଲଂ ବଭୂଵ ତସ୍ଯାଙ୍ଗେ ରମ୍ଯଂ ମାଲ୍ଯଂ ମନୋହରମ୍ । ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରେଣ ଚ ତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ଜଘାନ ମନ୍ମଥୋ ମୁଦା
ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଏକ ତ୍ରିଶୂଳ ଦେଖାଦେଲା, ଏବଂ ମନୋହର ମାଳା ରହିଲା; ମନ୍ମଥ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦରେ ସେଇ ଦାନବକୁ ମାରିଦେଲେ।
ରତିଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଯାନେନ ଜଗାମ ଦ୍ଵାରକାଂ ପୁରୀମ୍ । ପ୍ରଯଯୁର୍ଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ସ୍ତୁତ୍ଵା ଚ ପାର୍ଵତୀଂ ସ୍ଵଯମ୍
ମନ୍ମଥ ରତିଙ୍କୁ ନେଇ ରଥରେ ବସି ଦ୍ୱାରକା ପୁରୀକୁ ଚାଲିଗଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଚାଲିଗଲେ।
ରୁକ୍ମିଣୀ ମଙ୍ଗଲଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଜଗ୍ରାହ ରତିଂ ସୁତମ୍ । ଉତ୍ସଵଂ କାରଯାମାସ ପରଂ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ ହରିଃ
ରୁକ୍ମିଣୀ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ତାଙ୍କ ପୁଅ ରତିଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ହରି ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭୋଜଯାମାସ ପୂଜଯାମାସ ପାର୍ଵତୀମ୍ର । ଅଥ କୃଷ୍ଣଃ କ୍ରମେଣୈଵ ଵେଦୋକ୍ତେ ମଙ୍ଗଲେ ଦିନେ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ ଏବଂ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ; ତାପରେ କ୍ରମକ୍ରମେ କୃଷ୍ଣ ବେଦ ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଭ ଦିନରେ—
ସପ୍ତାନାଂ ରମଣୀନାଂ ଚ ପାଣିଗ୍ରାହଂ ଚକାର ହ । କାଲିନ୍ଦୀଂ ସତ୍ଯଭାମାଂ ଚ ସତ୍ଯା ରାଗ୍ନିଜିତୀଂ ସତୀମ୍
ସେ ସପ୍ତଜନୀଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ—କାଳିନ୍ଦୀ, ସତ୍ୟଭାମା, ସତ୍ୟା, ରାଜ୍ନିଜିତି ଓ ଶୀଳବତୀ—