ବ୍ରହ୍ମେଶଶେଷାଦିଭଵୈଶ୍ଚ ଵନ୍ଦ୍ଯଂ ଧ୍ଯାନୈର୍ନ କିଂଚିତ୍ସନକାଦିଭିଶ୍ଚ । ଵେଦୈଃ ପୁରାଣୈର୍ନ ନିରୂପିତଂ ଚ ଭଜସ୍ଵ ଭକ୍ତ୍ଯା ନଵନୀତଚୋରମ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଶେଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସନକ ଓ ଋଷିମାନେ ଧ୍ୟାନରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ବେଦ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିନାହାନ୍ତି—ଭକ୍ତିଭାବରେ ନବନୀତ ଚୋରଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
କ୍ଵ ଚାପି ଦୁଗ୍ଧଂ କ୍ଵ ଦଘି ଘୃତଂ ଵା ନଵୋଦ୍ଧୃତଂ ଵା କ୍ଵ ଚ ତକ୍ରମୀପ୍ସିତମ୍ । ତେଷାଂ କ୍ଵ ଚୋରୋଭଵତିଂ କ୍ଵ ଚାପି କ୍ଵ ବନ୍ଧନଂ ତେ ଭଵମୂଲମଧ୍ଯେ
କେଉଁଠି ଦୁଧ, କେଉଁଠି ଦହି, କିମ୍ବା ନୂତନ ମଖନ, କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛିତ ତକ୍ର? ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଠି ଚୋର ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ଭଗବାନ୍କୁ ସଂସାର ବନ୍ଧନ କେଉଁଠି ପାଇଁ ପାରିବ?
ନ ଯୋଗିଭିଃ ସିଦ୍ଧଗଣୈର୍ମୁନୀନ୍ଦ୍ରୈର୍ନ ଭକ୍ତସଂଘୈର୍ଭଵପଦ୍ମଶେଷୈଃ । ଯୋଗୈର୍ନ ବଦ୍ଧୋ ନ ହି ରକ୍ଷିତୁଂ କ୍ଷମୈଃ କଥଂ ସ ଵଦ୍ଧସ୍ତଵ ମୂଲମଧ୍ଯତଃ
ଯୋଗୀ, ସିଦ୍ଧ, ମହାମୁନି, ଭକ୍ତମଣ୍ଡଳ, କିମ୍ବା ସଂସାରପଦ୍ମର ଅଧିପତିମାନେ, କିମ୍ବା ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିପାରିବେ ନାହିଁ, ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ—ତେବେ ସେ କିପରି ତୁମେ ମୂଳରେ ବନ୍ଧିଦେଲୁ?
ପ୍ରମ୍ଣାନୁ ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ତଵନେନ ପୂଜଯା ଭଜସ୍ଵ ପୁତ୍ରଂ ତରସା ଚ ଭାରତେ । ହୃତ୍ପଦ୍ମମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତମୀଶ୍ଵରଂ ପରଂ ଧ୍ଯାନେନ ଯତ୍ନେନ ଚ ସଂତତଂ ସତି
ଅପାର ଭକ୍ତି, ସ୍ତୁତି ଓ ପୂଜା ସହିତ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ସେବନ କର, ଭାରତୀ; ହୃଦୟପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଚେଷ୍ଟା ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଧାରଣ କର।
ଵରଂ ଵୃଣୁଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵାଞ୍ଛିତମ୍ । ସର୍ଵଂ ଦାସ୍ଯାମି ଜଗତି ଦେଵାନାମପି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଭଲ ମହିଳା, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ତାହା ଚାହ; ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସମସ୍ତ କିଛି ଦେବି, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯଶୋଦୋଵାଚ ହରୌ ଚ ନିଶ୍ଚଲା ଭକ୍ତିସ୍ତଦ୍ଦାସ୍ଯଂ ଵାଞ୍ଛିତଂ ମମ । ତଵ ନାମ୍ନଶ୍ଚ ଵ୍ଯୁତ୍ପତ୍ତିଃ କା ଵା ତଦ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ଯଶୋଦା କହିଲେ: ମୋତେ ହରିଙ୍କୁ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଓ ସେବା ମିଳୁ; ତୁମ ନାମର ଉତ୍ପତ୍ତି କେଉଁଠୁ, ତୁମେ ମୋତେ କହ।
ରାଧିକୋଵାଚ ଭଵେଦ୍ଭକ୍ତିର୍ନିଶ୍ଚଲା ତେ ହରେର୍ଦାସ୍ଯଂ ଚ ଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଲଭସ୍ଵ ମଦ୍ଵରେଣାପି କଥଯାମି ସୁନିର୍ଣଯମ୍
ରାଧିକା କହିଲେ: ତୁମେ ହରିଙ୍କୁ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ଲଭ ସେବା ଲାଭ କର; ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଏହା ମିଳିବ—ମୁଁ ସଠିକ୍ ତଥ୍ୟ କହୁଛି।
ପୁରା ନନ୍ଦେନ ଦୃଷ୍ଟାଽହଂ ଭାଣ୍ଡୀରେ ଵଟମୂଲକେ । ମଯା ଚ କଥିତୋ ନନ୍ଦୋ ନିଷିଦ୍ଧଶ୍ଚ ପ୍ରଜେଶ୍ଵରଃ
ପୂର୍ବେ ଭାଣ୍ଡୀର ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ମୋତେ ନନ୍ଦ ଦେଖିଥିଲେ; ମୁଁ ନନ୍ଦଙ୍କୁ କିଛି କହିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଜାପତି ମୋତେ ମନା କରିଥିଲେ।
ଅହମେଵ ସ୍ଵଯଂ ରାଧା ଛାଯା ରାଯଣକାମିନୀ । ରାଯଣଃ ଶ୍ରୀହରେରଂଶଃ ପାର୍ଷଦପ୍ରଵରୋ ମହାନ୍
ମୁଁ ନିଜେ ରାଧା, ରାୟଣଙ୍କର ଛାୟା ଓ ପ୍ରିୟା। ରାୟଣ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କର ଅଂଶ ଓ ମହାନ ପାର୍ଷଦ।
ରାଶବ୍ଦଶ୍ଚ ମହାଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଶ୍ଵାନି ଯସ୍ଯ ଲୋମସୁ । ଵିଶ୍ଵପ୍ରାଣିଷୁ ଵିଶ୍ଵେଷୁ ଧା ଧାତ୍ରୀ ମାତୃଵାଚକଃ
'ରା' ଶବ୍ଦ ହେଉଛି ମହାବିଷ୍ଣୁ, ଯାହାର ରୋମକୁହାରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅଛି। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ବିଶ୍ୱରେ 'ଧା' ଅର୍ଥ ହେଉଛି ପୋଷଣ କରୁଥିବା ମାତା।
ଧାତ୍ରୀ ମାତାଽହମେତେଷାଂ ମୂଲପ୍ରକୃତିରୀଶ୍ଵରୀ । ତେନ ରାଧା ସମାଖ୍ଯାତା ହରିଣା ଚ ପୁରା ବୁଧୈଃ
ମୁଁ ଏମାନଙ୍କର ପୋଷକ ମାତା, ମୂଳ ପ୍ରକୃତି ଓ ଶ୍ୱାସ୍ତିନୀ। ଏହି କାରଣରେ ଶ୍ରୀହରି ଓ ପୁରାତନ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀମାନେ ମୋତେ ରାଧା ବୋଲି ଡାକିଛନ୍ତି।
ଅହଂ ସୁଦାମଶାପେନ ଵୃଷଭାନସୁତାଽଧୁନା । ଶତଵର୍ଷଂ ଚ ଵିଚ୍ଛେଦୋ ହରିଣା ସହ ସାଂପ୍ରତମ୍
ସୁଦାମାଙ୍କର ଶାପରେ ଏବେ ମୁଁ ବୃଷଭାନୁଙ୍କର କନ୍ୟା। ଏବେ ଶତବର୍ଷ ଧରି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ସହିତ ବିଚ୍ଛେଦ ଅଛି।
ଵୃଷଭାନଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପାର୍ଷଦପ୍ରଵରୋ ମହାନ୍ । ପିତୄଣାଂ ମାନସୀ କନ୍ଯା ମମ ମାତା କଲାଵତୀ
ବୃଷଭାନୁ ହେଉଛନ୍ତି କୃଷ୍ଣଙ୍କର ମହାନ ପାର୍ଷଦ। ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟରେ କଳାବତୀ, ମୋ ମାତା, ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା କନ୍ୟା।
ଅଯୋନିସଂଭଵାଽହଂ ଚ ମମ ମାତା ଚ ଭାରତେ । ପୁନଃ ସାର୍ଥଂ ଚ ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ଯାସ୍ଯାମି ଶ୍ରୀହରେଃ ପଦମ୍
ମୁଁ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିନାହିଁ, ମୋ ମାତା ମଧ୍ୟ ଭାରତରେ ଏହିପରି। ପୁନି ତୁମମାନେ ସହିତ ଏକାଠି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ପଦକୁ ଯିବି।
ଇତି ତେ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ଵ୍ରଜଂ ଵ୍ରଜ ଵ୍ରଜେଶ୍ଵରି । ଵ୍ରଜେଶ୍ଵରେଣ ସହିତା ସ୍ଵାମିନା ଜ୍ଞାନିନା ସତି
ଏଭଳି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଯାଉ, ଯାଉ, ବ୍ରଜର ରାଣୀ, ବ୍ରଜେଶ୍ୱର ଓ ଜ୍ଞାନୀ ସ୍ୱାମୀ ସହିତ।
ମମାଧୁନା ଚ ଭଵତୀ ଧ୍ଯାନସ୍ଯ ଵ୍ଯଵଧାନିକା । ଧ୍ଯାନଭଙ୍ଗେ ମହାଦୋଷୋ ନରାଣାମପି ସୁନ୍ଦରି
ଏବେ ତୁମେ ମୋ ଧ୍ୟାନର ବାଧାର କାରଣ। ଧ୍ୟାନ ଭଙ୍ଗ ହେଲେ ବଡ଼ ଦୋଷ ହୁଏ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ମଧୁରା।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରାଦନାo ରାଧାଯଶୋଦାସଂo ଏକାଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ମହା ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ, ନାରଦ, ରାଧା ଓ ଯଶୋଦାଙ୍କ ସଂବାଦ ଥିବା ଏକାଦଶ ଶତ ଏକାନ୍ତିସ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଥ ଦ୍ଵାଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଵାସୁଦେଵୋ ଦ୍ଵାରକାଯାଂ ଵସୁଦେଵାଜ୍ଞଯା ମୁନେ । ପ୍ରଯଯୌ ରତ୍ନରୁଚିରଂ ରୁକ୍ମିଣୀମନ୍ଦିରଂ ଵରମ୍
ଏବେ ଦ୍ୱାଦଶ ଶତ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଦ୍ୱାରକାରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ମୁନି, ବାସୁଦେବ ରତ୍ନର ଚମକ ଥିବା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ମହଲକୁ ଗଲେ।
ଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକସଂକାଶମମୂଲ୍ଯରତ୍ନନିର୍ମିତମ୍ । ପୁରତଃ ପରିତୋ ରମ୍ଯଂ ନାନାଚିତ୍ରେଣ ଚିତ୍ରିତମ୍
ସେ ମହଲ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ପରି, ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନରେ ତିଆରି, ଚାରିପାଖରେ ସୁନ୍ଦର, ନାନା ଚିତ୍ରରେ ଶୋଭିତ।
ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନକଲଶଂ ଶ୍ଵେତଚାମରଦର୍ପଣୈଃ । ଵହନିଶୁଦ୍ଧାଶୁକୈଃ ଶୁଦ୍ଧୈଃ ପରିତଃ ପରିଶୋଭିତମ୍
ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନର କଳଶ, ଧଳା ଚାମର, ଦର୍ପଣ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ରେଶମ ଚାଦର ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଶୋଭିତ।
ଦଦର୍ଶ ରୁକ୍ମିଣୀଂ ଦେଵୀମତୀଵ ନଵଯୌଵନାମ୍ । ରତ୍ନପର୍ଯଙ୍କମାରୁହ୍ଯ ଶଯାନାଂ ସସ୍ମିତାଂ ମୁଦା
ସେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଦେବୀ, ନବଯୌବନରେ, ରତ୍ନର ପର୍ଯ୍ୟଙ୍କରେ ହସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଶୟନ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅପ୍ରୌଢାଂ ଚ ନଵୋଢାଂ ତାଂ ନଵସଂଗମଲଜ୍ଜିତାମ୍ । ଅମୂଲ୍ଯରତ୍ନନିର୍ମାଣଭୂଷଣେନ ଵିଭୂଷିତାମ୍
ସେ ଅପ୍ରୌଢା, ନବବିବାହିତା, ପ୍ରଥମ ସଂଗମରେ ଲଜ୍ଜିତ, ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ସୁଚାରୁକବରୀଭାରାଂ ମାଲତୀମଲ୍ଯଭୂଷିତାମ୍ । ଦୃଷ୍ଟଵା କୃଷ୍ଣାଂ ଭୀଷ୍ମକନ୍ଯା ସହସା ପ୍ରଣନାମ ସା
ସୁନ୍ଦର ଓ ଘନ କେଶ ମାଲତୀ ମାଳାରେ ଭୂଷିତ। ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ କନ୍ୟା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ହଠାତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ତାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଜଗନ୍ନାଥୋ ରତ୍ନତଲ୍ପେ ଉଵାସ ସଃ । ଶୁଭକ୍ଷଣେ ଚ ଶୁଭଯା ସ ରେମେ ରାମଯା ସହ
ସେ ଜଗନ୍ନାଥ ତାଙ୍କୁ ପାଇ ରତ୍ନର ଶୟନରେ ବସିଲେ। ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶୁଭ ରାମା ସହିତ ଆନନ୍ଦ କଲେ।
ସୁଖସଂଭୋଗମାତ୍ରେଣ ମୂର୍ଚ୍ଛାମାପ ମୁଦା ସତୀ । ତସ୍ଯାଂ ଜଜ୍ଞେ କାମଦେଵୋ ଭସ୍ମୀଭୂତଦଶ୍ଚ ଶଂଭୁନା
ସୁଖ ଭୋଗରେ ସତୀ ଆନନ୍ଦରେ ମୂର୍ଛିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ କାମଦେବ, ଯିଏ ଶଂଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭସ୍ମ ହୋଇଥିଲେ।
ସ ଶମ୍ବରଂ ନିହତ୍ଯୈଵ ତତ୍ର ପ୍ରାପ ରତିଂ ସତୀମ୍ । ରତିର୍ମାଯାଵତୀନାମ୍ନା ସଂକେତେନ ସୁରସ୍ଯ ଚ
ସେ ଶମ୍ବରକୁ ହତ୍ୟା କରି, ସତୀ ସହିତ ରତି ଲାଭ କଲେ। ରତି, ମାୟାବତୀ ନାମରେ, ସଂକେତରେ ଦେବତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ।
ନରଦ ଉଵାଚ ଜହାର ଶମ୍ବରଂ କାମୋ ଦୈତ୍ଯଂ କେନ ପ୍ରକାରତଃ । କଥଯସ୍ଵ ମାହାଭାଗ ଵିସ୍ତରେଣ ଶୁଭାଂ କଥାମ୍
ନାରଦ କହିଲେ: କାମ କେମିତି ଶମ୍ବର ଦେତ୍ୟକୁ ଧରିଥିଲେ? ମୁଁ ଆଶୀର୍ବାଦିତ ଜଣେ, ଦୟାକରି ଏହି ଶୁଭ କଥାଟିକୁ ଭଲଭାବେ ମୋତେ କହ।
ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ସମତୀତେ ଚ ସପ୍ତାହେ ରୁକ୍ମିଣୀସୂତିକାଗୃହାତ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵା ବାଲକଂ ଦୈତ୍ଯୋ ଜଗାମ୍ ସ୍ଵାଲଯଂ ଜଵାତ୍
ନାରାୟଣ କହିଲେ: ରୁକ୍ମିଣୀ ଜଣେ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ ସପ୍ତାହ ହେବା ପରେ, ଦେତ୍ୟ ତାହାକୁ ସୂତିଘରରୁ ନେଇ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲା।
ଅପୁତ୍ରକଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯେଶଃ ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରହର୍ଷିତଃ । ମାଯାଵତ୍ଯୈ ଦଦୌ ହୃଷ୍ଟୋ ହୃଷ୍ଟା ମାଯାଵତୀ ସତୀ
ପୁଅ ନଥିବା ଦେତ୍ୟରାଜ ପୁଅ ପାଇଁ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲା; ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ପୁଅକୁ ମାୟାବତୀଙ୍କୁ ଦେଲା, ମାୟାବତୀ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହେଲେ।
ଅତୀଵ ପାଲନେନୈଵ ଵର୍ଧଯାମାସ ବାରକମ୍ । ସରସ୍ଵତୀ ତାଂ ରହସି କଥଯାମାସ ନିର୍ଜନେ
ମାୟାବତୀ ଏହି ପୁଅକୁ ବହୁତ ସ୍ନେହରେ ପାଳନ କରି ବଢାଇଲେ; ଏକାନ୍ତରେ, ସରସ୍ୱତୀ ତାଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।