ପଙ୍କସ୍ଥେ ପଙ୍କଜଦଲେ ସଜଲେ ଚନ୍ଦନାର୍ଚିତେ । ଶଯାନାଂ ଶୁଷ୍କିତୌଷ୍ଠୀଂ ଚ ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରାଂ ଚ ମୂର୍ଚ୍ଛିତାମ୍
କାଦରେ ଥିବା ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ, ଜଳ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ଶୋଇଥିବା, ଶୁଖିଗଲା ଠୋଠ, ଅଂଶୁଭରା ଆଖି ଏବଂ ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ ।
ଧ୍ଯାଯମାନାଂ ପଦାମ୍ଭୋଜଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ । ବାହ୍ଯଜ୍ଞାନପରିତ୍ଯକ୍ତାଂ ତନ୍ନି ଵିଷ୍ଟୈକମାନସାମ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ବାହ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଛାଡ଼ି, ମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ନିବେଶ କରିଥିଲେ ।
ପଶ୍ଯନ୍ତୀଂ ସସ୍ମିତଂ କାନ୍ତଂ ପଶ୍ଯନ୍ତୀଂ ତନ୍ମୁଖାମ୍ବୁଜମ୍ । ହସନ୍ତୀଂ ଚ ରୁଦନ୍ତୀଂ ଚ ସ୍ଵପ୍ନେ କାନ୍ତସମୀପତଃ
ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ମୃଦୁ ହାସି ସହିତ ଦେଖୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖକୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ପ୍ରିୟଙ୍କ ସମୀପରେ ଥିବା ପରି ହସୁଥିଲେ ଓ କାନ୍ଦୁଥିଲେ ।
ସଖୀଭିଃ ପରିତଃ ଶଶ୍ଵତ୍ସେଵିତାଂ ଶ୍ଚେତଚାମରୈଃ । ଦିଵାନିଶଂ ରକ୍ଷିତାଂ ଚ ଗୋପୀଭିଃ ଶତକୋଟିଭିଃ
ସଖୀମାନେ ସଦା ଚାମର ଡୁଲାଇ ଚାରିପାଖରେ ରହି ସେବା କରୁଥିଲେ, ଶତକୋଟି ଗୋପୀ ଦିନ ରାତି ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ।
ସାଵଧାନପରାଭିଶ୍ଚ ଵେତ୍ରହସ୍ତାଭିରୀଶ୍ଵରୀମ୍ । ସପ୍ତଦ୍ଵାରେଷୁ ଯୁକ୍ତାଭିଃ ପରିତଃ ପ୍ରାଙ୍ଗଣେଷୁ ଚ
ସେମାନେ ସଦା ସଚେତନ ଏବଂ ଶାସନକାରୀ କନ୍ୟାମାନେ, ହାତରେ ଛଡ଼ ଧରି, ସାତଟି ଦ୍ୱାର ଓ ଚାରିପାଖରେ ଅଂଗନାରେ ରହିଥିଲେ ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସଭାର୍ଯୋ ନନ୍ଦ ଏଵ ଚ । ନନାମ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ଦଣ୍ଡଵତ୍ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ନନ୍ଦ ଓ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ ।
ନିଦ୍ରାଂ ତ୍ଯାକ୍ତ୍ଵା ଚ ସହସା ବୁବୁଧେ ସେଶ୍ଵରେଚ୍ଛଯା । କ୍ଷଣେନ ଚେତନାଂ ପ୍ରାପ ଵିଷଯଜ୍ଞାନଵର୍ଚିତାମ୍
ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ହଠାତ୍ ନିଦ୍ରା ଛାଡ଼ି ଜାଗିଉଠିଲେ; କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ସଚେତନ ହେଲେ।
ପୁରତୋ ଦଂପତୀ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପପ୍ରଚ୍ଛ ସାଦରଂ ସତୀ । ଉଵାଚ ମଧୁରଂ ଚୈଵଂ ତତ୍ରୈଵ ସଖିସଂସଦି
ସାତୀ ସେଠାରେ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଖି ଆଦର ସହିତ ପଚାରିଲେ; ସେ ସେଠି ସଖୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ରାଧିକୋଵାଚ କସ୍ତ୍ଵଂ ଚାତ୍ର ସମାଯାତୋ ବ୍ରୂହି ଵା କିଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ । ନ ଚ ମେ ଵିଷଯଜ୍ଞାନଂ ନ ଜାନାମି ନରଂ ପଶୁମ୍
ରାଧିକା କହିଲେ: ତୁମେ କିଏ, ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ? ମୋତେ କହ, ତୁମର କାହିଁକି ଆସିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଣ? ମୁଁ ଏହି ସଂସାରୀ ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ-ପଶୁ କିଏ ତାହା ଜାଣେନି।
କିଂ ଜଲଂ ଵା ସ୍ଥଲଂ କିଂଵା ନକ୍ତଂ ତିନଂ ଶ୍ରୁଣୁ । ସ୍ତ୍ରିଯଂ ପୁମାଂସଂ କ୍ଲୀବଂ ଵା ନାହଂ ଜାନାମି ଭେଦାକମ୍
ଜଳ କଣ, ଭୂମି କଣ, ରାତି କିମ୍ବା ଦିନ କଣ, ଏହା ମୁଁ ଜାଣେନି; ଶୁଣ, ମୁଁ ନାରୀ, ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନପୁଂସକର ଭେଦ ମଧ୍ୟ ଜାଣେନି।
ରାଧିକାଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନନ୍ଦଶ୍ଚ ଵିସ୍ମଯଂ ଯଯୌ । ଭୀତା ଯଶୋଦା ନିକଟଂ ଗୋପୀସଂଭାଷିତା ଯଯୌ
ରାଧିକାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ନନ୍ଦ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ; ଯଶୋଦା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କଥା କହିଲେ।
ଉଵାସ ନିକଟେ ତସ୍ଯାଃ ସମୁଵାଚ ପ୍ରିଯଂ ଵଚଃ । ଉଵାସ ତତ୍ର ନନ୍ଦଶ୍ଚ ଗୋପୀଦତ୍ତାସନେନ ଚ
ସେ ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ବସି ପ୍ରେମର କଥା କହିଲେ; ଗୋପୀମାନେ ଯେଉଁ ଆସନ ଦେଇଥିଲେ, ତାହାରେ ନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ବସିଲେ।
ଯଶୋଦୋଵାଚ ଚେତନଂ କୁରୁ ରାଧେ ତ୍ଵମାତ୍ମାନଂ ରକ୍ଷ ଯତ୍ନତଃ । ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ପ୍ରାଣନାଥଂ ଚ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ମଙ୍ଗଲେ ଦିନେ
ଯଶୋଦା କହିଲେ: ରାଧେ, ତୁମେ ଆପଣାକୁ ସଚେତନ କର, ନିଜକୁ ସାବଧାନରେ ରକ୍ଷା କର; ଶୁଭ ଦିନ ଆସିଲେ ତୁମେ ତୁମର ପ୍ରାଣନାଥଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ।
ତ୍ଵତ୍ତୋ ଵିଶ୍ଵଂ ପଵିତ୍ରଂ ଚ ସ୍ଵକୁଲଂ ଚ ସୁରେଶ୍ଵରି । ଗୋପ୍ଯଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯଵତ୍ଯଶ୍ଚ ତ୍ଵତ୍ପାଦାମ୍ବୁଜସେଵଯା
ଦେବମାନ୍ୟ ଦେବୀ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏବଂ ତୁମର କୁଳ ପବିତ୍ର ହୁଏ; ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ପଦପଦ୍ମର ସେବା କରି ଧନ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି।
ଲୋକା ଗାସ୍ଯନ୍ତି ତ୍ଵତ୍କୀର୍ତିତୀର୍ଥପୂତାଂ ସୁମଙ୍ଗଲାମ୍ । ସନ୍ତୋ ଵେଦାଶ୍ଚ ଚତ୍ଵାରଃ ପୁରାଣାନି ପୁରାତନୀମ୍
ଲୋକେ ତୁମର ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶୁଭ କୀର୍ତ୍ତି ଗାଇବେ, ତୁମର ନାମରେ ତୀର୍ଥ ପବିତ୍ର ହେବ; ସନ୍ତମାନେ, ଚାରିଟିଏ ବେଦ ଏବଂ ପୁରାତନ ପୁରାଣମାନେ ମଧ୍ୟ।
ଅହଂ ଯଶୋଦା ନନ୍ଦୋଽଯଂ ବୁଦ୍ଧିରୂପେ ନିବୋଧ ମାମ୍ । ଵୃଷଭାନସୁତା ତ୍ଵଂ ଚ ମାଂ ନିଶାମଯ ସୁଵ୍ରତେ
ମୁଁ ଯଶୋଦା, ଏହେଁ ନନ୍ଦ—ମୋତେ ଜ୍ଞାନର ରୂପରେ ଜାଣ; ତୁମେ ବୃଷଭାନୁଙ୍କ ଝିଅ, ମୋତେ ଚିହ୍ନଟ କର, ଓ ସୁବ୍ରତେ।
ଦ୍ଵାରକାନଗରାଦ୍ଭଦ୍ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସଂନିଧାନତଃ । ତଵାନ୍ତିକମାଗତାଽହଂ ପ୍ରେରିତା ହରିଣା ସତି
ଭାଗ୍ୟବତୀ, ମୁଁ ଦ୍ୱାରକା ନଗରରୁ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରୁ, ହରିଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ଓ ସତୀ।
ଶୃଣୁ ମଙ୍ଗଲଵାର୍ତାଂ ଚ ମଙ୍ଗଲଂ ଚ ଗଦାଭୃତଃ । ଆରାଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି କୃଷ୍ଣଂ ତଂ ହେ ଦେଵି ଚେତନଂ କୁରୁ
ଗଦାଧାରୀଙ୍କ ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦ ଶୁଣ; ଶୀଘ୍ର ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ, ଓ ଦେବୀ, ସଚେତନ ହେଉ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ତ୍ମକଂ ପରିଜ୍ଞାନଂ ଦେହି ମହ୍ଯଂ ଚ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ତ୍ଵଦ୍ଭର୍ତୁରୁପଦେଶେନ ତ୍ଵତ୍ସମୀପଂ ସମାଗତୌ
ତୁମର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ଏବେ ମୋତେ ଭକ୍ତିର ଜ୍ଞାନ ଦିଅ; ଆମେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଛୁ।
ପଶ୍ଚଦାଯାସ୍ଯତି ହରିସ୍ତ୍ଵାଂ ମୁହୂର୍ତଂ ଵରାନନେ । ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯଚିରେଣୈଵ ଶ୍ରୀଦାମ୍ନଃ ଶାପମୋଚନମ୍
ପରେ ହରି ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ, ଓ ସୁନ୍ଦରୀ; ଶୀଘ୍ର ଶ୍ରୀଦାମଙ୍କ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ହେବ।
ଯଶୋଦାଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାର୍ତାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଗଦାଭୃତଃ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣନାମସ୍ମରଣାଦ୍ଦୂରିଭୂତମମଙ୍ଗଲମ୍
ଯଶୋଦାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ଗଦାଧାରୀଙ୍କ ସମ୍ବାଦ ପାଇ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ କରି ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ଦୂର ହେଲା।
ସଂପ୍ରାପ ଚେତନଂ ରାଧା ସଂଭାଵ୍ଯ କୃଷ୍ଣମାତରମ୍ । ଉଵାଚ ମଧୁରଂ ଶାନ୍ତା ଲୌକିକୀଂ ଭକ୍ତିମୁତ୍ତମାମ୍
ରାଧା ସଚେତନ ହେଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମାଆକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ; ସେ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ମଧୁର କଥା କହିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକୀୟ ଭକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ରାଧାଯଶୋଦାସଂo ଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମପୁରାଣରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା, ନାରଦଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା ଏବଂ ରାଧା-ଯଶୋଦାଙ୍କ ମିଳନ ବିଷୟରେ ଏକ ଶତ ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଅଥୈକାଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ରାଧିକୋଵାଚ ଜ୍ଞାନାତ୍ମକଶ୍ଚ ପରମୋ ବ୍ରହ୍ମେଶଶେଷପୂଜିତଃ । ଜ୍ଞାନଂ ଚ ନ ଦଦୌ ତୁଭ୍ଯଂ ମନ୍ମୁଲଂ ପ୍ରେଷିତା ସତି
ଏବେ ଏକାଦଶ ଶତ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାଧିକା କହିଲେ: ଜ୍ଞାନମୟ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶେଷ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେ ମୋ ପ୍ରେରଣାରେ ମଧ୍ୟ ସତୀ, ତୁମକୁ ମୂଳ ଜ୍ଞାନ ଦେଇନଥିଲେ।
ତେନୈଵ ଚ୍ଛଦ୍ମନା ତୁଭ୍ଯଂ ଭାଵାର୍ଥଂ ବୋଧଯାମି କିମ୍ । ଵେଦାଃ ସନ୍ତଶ୍ଚ ଭାଵାର୍ଥଂ ନୈଵ ଜାନନ୍ତି ତସ୍ଯ ଚ
ଏହି ଅପରିଚୟ ଭିତରେ ରହି, ମୁଁ ତୁମକୁ ତାହାର ତାତ୍ପର୍ୟ ବୁଝାଉଛି; ବେଦ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଏହି ତାତ୍ପର୍ୟକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ସ୍ତ୍ରୀଜାତିରବଲା ମୂଢା ଵକ୍ତୁତୋଽଜ୍ଞାନତତ୍ପରା । ତତସ୍ତଦ୍ଵିରହେଣୈଵ ସଂତତଂ ହତଚେତନା
ସ୍ତ୍ରୀ ଜାତି ଦୁର୍ବଳ, ଭ୍ରମିତ, କଥାରେ ଅଜ୍ଞା, ଅଜ୍ଞାନରେ ଲଗିଥିବା; ତେଣୁ ସେଥିରୁ ଅଲଗା ହେଲେ, ସେ ସଦା ଅବଚେତନ ହେଇ ରହିଥାଏ।
କିଂ ଵାଽହଂ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଜ୍ଞାନଂ ପଞ୍ଚଵିଧେଷୁ ଚ । ଭକ୍ତ୍ଯାତ୍ମକଂ ସର୍ଵପରଂ ନିବୋଧ କଥଯାମି ତେ
ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନ ବିଷୟରେ ମୁଁ କଣ କହିବି? ତୁମେ ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଭକ୍ତି ଆଧାରିତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ କଥା କହିବି।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵରେଣାପି ନ ସାଧୋ ନିର୍ଭଯୋ ଭଵ । ଗୋଲୋକେ ଚାପି ପତନଂ ସଂଭଵେଚ୍ଚ କୁଯୋଗିନଃ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବର ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ଓ ସଜ୍ଜନ, ଭୟହୀନ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନାହିଁ; ଗୋଲୋକରେ ମଧ୍ୟ, ଭଳି ଯୋଗୀ ନୁହେଁ ଥିଲେ, ପତନ ସମ୍ଭବ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଭଜସ୍ଵ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ପୁତ୍ରବୁଦ୍ଧିଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମରୂପଂ ନିଶାମଯ
ତେଣୁ ସବୁକିଛି ଛାଡି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜନ କର; ପୁଅ ବିଚାର ଛାଡି, ବ୍ରହ୍ମ ରୂପକୁ ଦେଖ।
ଯଶୋଦେ ଭଵତୀ ସର୍ଵେ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଚ ନଶ୍ଵରମ୍ । ଗତ୍ଵା ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ରମ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରଂ ଚ ଭାରତମ୍
ଯଶୋଦା, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସବୁ ନଶ୍ଵର ଜିନିଷ ଛାଡି, ଭାରତର ପବିତ୍ର ଭୂମି, ସୁନ୍ଦର ବୃନ୍ଦାବନକୁ ଯାଅ।