ଗଚେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରଂ ଚ ଷଙ୍ଗୁଣଂ ଚ ତୁରଂଗମମ୍ । ଦାସୀନାଂ ଚ ସହସ୍ରଂ ଚ କିଂକରାଣାଂ ଶତଂ ଶତମ୍
ହଜାରଟି ହାତୀ, ଏହାଠାରୁ ଛଉଗୁଣ ଅଧିକ ଘୋଡ଼ା, ହଜାରଟି ଦାସୀ ଏବଂ ସେହିପରି ଶତଶତ ପୁରୁଷ ସେବକ ଦିଆଗଲା।
ରତ୍ନାନାଂ ଚ ସହସ୍ରଂ ଚୈଵାମୁଲ୍ଯରତ୍ନଭୂଷଣମ୍ । ସ୍ଵର୍ଣାନାଂ ପରିଶୁଦ୍ଧାନାଂ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଂ ଚ ସାଦରମ
ହଜାରଟି ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି, ଅମୂଲ୍ୟ ମଣିର ଗହଣା ଏବଂ ଆଦର ସହିତ ପାଞ୍ଚଲକ୍ଷ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ଦିଆଗଲା।
ତୋଯଭୋଜନପାତ୍ରାଣି କୁତାନି ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା । ସୌଵର୍ଣାନି ଚ ରମ୍ଯାଣି ସୁରଭୀଃ ପ୍ରଦଦୌ ମୁଦା
ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସୁନାର ଶୁଭ୍ର ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ପାତ୍ର, ଜଳ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନ ପାଇଁ, ସୁରଭୀ ଆନନ୍ଦରେ ଦାନ କଲେ।
ଦୁଗ୍ଧଵତୀନାଂ ଧେନୁନାଂ ସଵତ୍ସାନାଂ ସହସ୍ରକମ୍ । ଅମୂଲ୍ଯାନି ଚ ରମ୍ଯାଣି ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକାନି ଚ
ହଜାରଟି ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ଓ ତାଙ୍କର ବଛା, ଅମୂଲ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଏବଂ ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଦିଆଗଲା।
ଵସୁଦେଵଶ୍ଚୋଗ୍ରସେନୋ ଦେଵୈଶ୍ଚ ମୁନୀଭିଃ ସହ । ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଦ୍ଵାରକାଭିସୁଖଂ ଯଯୌ
ବସୁଦେବ, ଉଗ୍ରସେନ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦିତ ମୁହଁରେ ଶୀଘ୍ର ଡ୍ଵାରକାକୁ ଖୁସିରେ ଫେରିଗଲେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସ୍ଵପୁରୀଂ ରମ୍ଯା କାରଯାମାସ ମଙ୍ଗଲମ୍ । ଵାଦ୍ଯଂ ଚ ଵାଦଯାମାସ ସୁନ୍ଦରଂ ସୁମନୋହରମ୍
ସେ ନିଜ ସୁନ୍ଦର ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଆୟୋଜନ କଲେ ଏବଂ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ମନମୋହକ ସଙ୍ଗୀତ ବଜାଇଲେ।
ଦେଵକୀ ରୋହିଣୀ ରମ୍ଯା ଯଶୋଦା ନନ୍ଦଗେହିନୀ । ଅଦିତିଶ୍ଚ ଦିତିଶ୍ଚୈଵ ତଥା ଚ ଵରକାମିନୀ
ଦେବକୀ, ସୁନ୍ଦର ରୋହିଣୀ, ଯଶୋଦା, ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରବାଳୀ, ଅଦିତି, ଦିତି ଏବଂ ମହାନ ବଧୂ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଂ ରୁକ୍ମିଣୀଂ ରମ୍ଯାଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଗୃହଂ ପ୍ରଵେଶଯାମାସ କାରଯାମାସ ମଙ୍ଗଲମ୍
ସେମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ସୁନ୍ଦର ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଦେଖି ଘରକୁ ନେଇଗଲେ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଆୟୋଜନ କଲେ।
ଚତୁର୍ଵିଧଂ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଦେଵାଂଶ୍ଚ ମୁନିପୁଂଗଵାନ୍ । ନୃପାଂଶ୍ଚ ବାନ୍ଧଵାଂଶ୍ଚୈଵ ପରୀହାରଂ ଚକାର ଚ
ଦେବତା, ମହାନ ଋଷି, ରାଜା ଓ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ଚାରିପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଁ ଦେଇ, ସେମାନେକୁ ଉପହାର ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
ଭଟ୍ଟେଭ୍ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋଽପି ଦଦୌ ରତ୍ନାଦିକଂ ମୁଦା । ତାଂଶ୍ଚପି ଭୋଜଯାମାସ ପରିତୁଷ୍ଟାଂଶ୍ଚ ସସ୍ମିତାନ୍
ପୁରୋହିତ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ମଣି ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ଦେଲେ, ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ହସୁଥିବା ବେଳେ ଖାଇଁ ଦେଲେ।
ଏଵଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଧନଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ଗୃହଂ ମୁଦା । ମଙ୍ଗଲଂ କାରଯାମାସ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଵଲ୍ଲଭା
ଏଭଳି ଖାଇଁ ଓ ଧନ ଲାଭ କରି ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଘରକୁ ଚଲିଗଲେ; ବସୁଦେବଙ୍କ ପ୍ରିୟା ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଆୟୋଜନ କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରାଦନାo ରୁକ୍ମିଣ୍ଯୁ- ଦ୍ଵାହୋ ନାମ ନଵାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡର ନାରଦଙ୍କ ଉପାଖ୍ୟାନରେ 'ରୁକ୍ମିଣୀ ବିବାହ' ନାମକ ଏକଶଉଁଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଥ ଦଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଆଗତେଷୁ ଗତେଷ୍ଵେଵଂ ସାଙ୍ଗେ ମଙ୍ଗଲକର୍ମଣି । ନନ୍ଦୋ ଯଶୋଦଯା ସାର୍ଧ ପୁତ୍ରାଭ୍ଯାଶଂ ସମାଯଯୌ
ଏବେ ଦଶଶତ ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ। ନାରାୟଣ କହିଲେ: ଏଭଳି ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ, ନନ୍ଦ ଯଶୋଦା ସହ ନିଜ ପୁଅମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ଯଶୋଦୋଵାଚ ଜ୍ଞାନଂ ଚ ଭଵତା ଦତ୍ତଂ ପିତ୍ରେ ନନ୍ଦାଯ ମାଧଵ । ମାଂ ଚାପି ମାତରଂ ଵତ୍ସ କୃପାଂ କୁରୁ କୃପାନିଧେ
ଯଶୋଦା କହିଲେ: ମାଧବ, ତୁମେ ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଛ; ମୋତେ ମଧ୍ୟ ମାତା ଭାବେ ଦୟା କର, ହେ କୃପାମୟ।
ମାମୁଦ୍ଧର ମହାଭାଗ ଧରୋଦ୍ଧାରଣକାରଣ । ଭଵାବ୍ଧିତରଣେ ଭୀମୌ ଭୀତାଂ ଚ ପତିତାମପି
ମହାଭାଗ, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର; ତୁମେ ଭୂମିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିବା କାରଣ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ଭୟଭୀତ ଓ ପତିତ ହୋଇଥିବା ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର।
ମାଯାମଯୀ ସା ପ୍ରକୃତିର୍ଭଵାବ୍ଧିତରଣେ ତରିଃ । ତ୍ଵମେଵ କର୍ଣଧାରଶ୍ଚ ଭକ୍ତୋତ୍ତୀର୍ଣେ କୃପାମଯ
ମାୟାର ନିର୍ମିତ ପ୍ରକୃତି ଏହି ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ନୌକା ଭଳି; ଭକ୍ତମାନେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର କର୍ଣ୍ଣଧାର, ହେ କୃପାମୟ।
ଯଶୋଦାଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜହାସ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ଉଵାଚ ମାତରଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଜ୍ଞାନିନାଂ ଚ ଗୁରୋର୍ଗୁରୁଃ
ଯଶୋଦାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ହସିଲେ ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ନିଜ ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଓ ଗୁରୁମାନେଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ମହାଗୁରୁ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ଜ୍ଞାନଂ ଯୋଗାତ୍ମକଂ ମାତର୍ଜ୍ଞାନଂ ଚ ଵିଷଯାତ୍ମକମ୍ । ଜ୍ଞାନଂ ଭକ୍ତ୍ଯାତ୍ମକଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମଦ୍ଦାସ୍ଯକାରଣଂ ଶୁଭମ୍
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ମାଆ, ଯୋଗର ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଷୟର ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରୁ, ଭକ୍ତିରେ ନିମଗ୍ନ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ, ସେଇ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାରଣ ଏହା ମୋର ସେବାକୁ ନେଇଯାଏ ଓ ମଙ୍ଗଳକର।
ଜ୍ଞାନଂ ପଞ୍ଚଵିଧଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସର୍ଵଵେଦେଷୁ ସଂମତମ୍ । ଭକ୍ତ୍ଯାତ୍ମକଂ ସର୍ଵପରଂ ତେଷାଂ ଚ ଲକ୍ଷଣଂ ଶୃଣୁ
ସମସ୍ତ ବେଦରେ ଗ୍ୟାନ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଭକ୍ତିରେ ଆଧାରିତ ଗ୍ୟାନ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ । ଏହାର ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ଏବେ ଶୁଣ ।
କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାଦିକାନାଂ ଚ ଖଣ୍ଡନଂ ସ୍ଵାନ୍ତଶୋଧନମ୍ । ନାଡୀନାଂ ଶୋଧନଂ ଚୈଵ ଚକ୍ରାଣାମପି ଭେଦନମ୍
ଭୋକ, ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଓ ଏହାଦିକର ଦୂରୀକରଣ, ମନର ଶୁଦ୍ଧି, ନାଡିଗୁଡ଼ିକର ପରିଶୋଧନ ଏବଂ ଚକ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଉନ୍ମୋଚନ—
ଶକ୍ତିକୁଣ୍ଡଲିନୀଯୁକ୍ତମୀଶ୍ଵରଂ ଚିନ୍ତଯେତ୍ତତଃ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ଚ ଦମନଂ ଲୌଭାଦୀନାଂ ଚ ଵର୍ଜନମ୍
ତାପରେ କୁଣ୍ଡଳିନୀ ଶକ୍ତି ସହିତ ଥିବା ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ । ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଓ ଲୋଭ ଆଦି ଦୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ିବା ଦରକାର ।
ମୂଲାଧାରଂ ସ୍ଵଧିଷ୍ଠାନଂ ମଣିପୂରମନାହତମ୍ । ଵିଶୁଦ୍ଧଂ ଚ ତଥା ଜ୍ଞାଖ୍ଯଂ ଚକ୍ରଷଟ୍କଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ମୂଳାଧାର, ସ୍ୱାଧିଷ୍ଠାନ, ମଣିପୁର, ଅନାହତ, ବିଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ନାମକ ଚକ୍ର—ଏହି ଛଅଟି ଚକ୍ରର କଥା କୁହାଯାଇଛି ।
ନାରୀଣାମପି ଦୁର୍ବୋଧଂ ମୁର୍ଖାଣାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ । ଜ୍ଞାନଂ ଯୋଗାତ୍ମକଂ ସାଧ୍ଵି ସିଦ୍ଧାନାଂ ସାଧ୍ଯମୀପ୍ସିତମ୍
ଯୋଗରେ ଆଧାରିତ ଗ୍ୟାନ ନାରୀମାନେ ଓ ମୂର୍ଖମାନେ ବିଶେଷ କରି ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଗ୍ୟାନ ସିଦ୍ଧ ଓ ସତ୍ଜନମାନେ ଅଭିଲାଷା କରନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ।
ଜନ୍ତୂନାମପି ସର୍ଵେଷାଂ ଜ୍ଞାନଂ ସ୍ଵଵିଷଯେ ତଥା । ସନ୍ତଃ ସର୍ଵେ ଵିଜାନନ୍ତି ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଚ ମଦୀଯଯା
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ ନିଜ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗ୍ୟାନ ରଖନ୍ତି; ସଦ୍ଜନମାନେ ଏହି ସବୁକୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଓ ମୋର ଇଚ୍ଛାରେ ଜାଣନ୍ତି ।
ସିଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ମକଂ ଚ ସିଦ୍ଧାନାଂ ନିଯୁକ୍ତଂ ସର୍ଵକର୍ମସୁ । ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ସୁ ସିଦ୍ଧାନାଂ ସାଧନଂ ବୋଧନଂ ତଥା
ସିଦ୍ଧମାନେ ପାଇଁ ଗ୍ୟାନ ସଫଳତାର ରୂପ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ; ଚତୁର୍ତ୍ତିଶଟି ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଉପାୟ ଓ ଜାଗୃତି ଭାବେ ଅଛି ।
ଜ୍ଞାନଂ ମୌକ୍ଷାତ୍ମକଂ ସିଦ୍ଧଂ ପରଂ ନିର୍ଵାଣକାରଣମ୍ । ନିଵୃତ୍ତିମାର୍ଗମାରୂଢଂ ଭକ୍ତସ୍ତତ୍ରୈଵ ଵାଞ୍ଛତି
ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ଗ୍ୟାନ ସଫଳ ଏବଂ ନିର୍ବାଣ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ କାରଣ; ବିରକ୍ତିର ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ଭକ୍ତ ଏହାକୁ ମାତ୍ର ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି ।
ଭକ୍ତ୍ଯାତ୍ମକଂ ଚ ଯଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ତୁଭ୍ଯଂ ରାଧା ପ୍ରଦାସ୍ଯତି । ତସ୍ଯାଂ ଚ ମାନଵଂ ଭାଵଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଜ୍ଞାନଂ କରିଷ୍ଯତି
ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଆଧାରିତ ଗ୍ୟାନ ରାଧା ତୁମକୁ ଦେବେ, ସେହି ଗ୍ୟାନ ସେ ମାନବ ଭାବ ଛାଡ଼ିବା ପରେ ଦେବେ ।
ନନ୍ଦାଯ ଦତ୍ତଂ ଯଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ତଚ୍ଚ ତୁଭ୍ଯଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି । ଗଚ୍ଛ ନନ୍ଦଵ୍ରଜଂ ମାତର୍ନନ୍ଦେନ ସହ ସାଦରମ୍
ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଗ୍ୟାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେହି ଗ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଦିଆଯିବ; ମାଆ, ଆଦର ସହିତ ନନ୍ଦଙ୍କ ସହିତ ନନ୍ଦବ୍ରଜକୁ ଯାଅ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵିନଯଂ କୃତ୍ଵା ଜଗାମାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ହରିଃ । ନନ୍ଦୋ ଯଶୋଦଯା ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଯଯୌ କଦଲୀଵନମ୍
ଏଭଳି କହି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ହରି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ନନ୍ଦ ଏବଂ ଯଶୋଦା ମିଶି କଦଳୀବନକୁ ଗଲେ ।
ଦଦର୍ଶ ରାଧାଂ ତତ୍ରୈଵ ନିଦ୍ରିତାଂ ତ୍ଯକ୍ତଭୂଷଣମ୍ । ଦଧାନାଂ ଶୁକ୍ଲଵସ୍ତ୍ରଂ ଚ ନିରାହାରାଂ କୃଶୋଦରୀମ୍
ସେଠାରେ ସେମାନେ ରାଧାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଜିଏ ଗହଣା ଛାଡ଼ି, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଉପବାସରେ ଥିଲେ ଏବଂ ପତଳା ଡେଉଳ ଥିଲେ ।