ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ରୁକ୍ମିଣ୍ଯୁ- ଦ୍ଵାହେଽଷ୍ଟାଧିକଶାତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ମହା ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଖଣ୍ଡର ଉତ୍ତମ ନାରଦଙ୍କ କହିଥିବା ରୁକ୍ମିଣୀ ବିବାହର ଏକ ଶତ ଆଠ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥ ନଵାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯଣ ଉଵାଚ ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରାଜ୍ଞୀ ରୁକ୍ମିଣୀଜନନୀ ଶଭା । ପତିପୁତ୍ରଵତୀଭିଶ୍ଚ ସାଧ୍ଵୀଭିଃ ସହିତା ମୁଦା
ଏହି ସମୟରେ ରାଣୀ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ମାଆ, ପତି ଓ ପୁଅ ଥିବା ଶୀଳବତୀ ମହିଳାମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଆଗତ୍ଯ ମଙ୍ଗଲଂ କୃତ୍ଵା ତତ୍ର ନିର୍ମଞ୍ଛନାଦିକମ୍ । ଦଂପତୀ ଵେଶଯାମାସ ରତ୍ନନିର୍ମାଣମନ୍ଦିରମ୍
ସେଠାକୁ ଯାଇ, ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ଶୁଧି କରି, ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ମହଳକୁ ନେଇଗଲେ।
ନାନାଚିତ୍ରଵିଚିତ୍ରାଢ୍ଯଂ ହୀରହାରେଣ ଭୂଷିତମ୍ । ମୁକ୍ତାମାଣିକ୍ଯରତ୍ନେନ ମୁଦୀପ୍ତଂ ଦର୍ପଣେନ ଚ
ସେ ମହଳ ବିଭିନ୍ନ ଚିତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ହୀରା ହାର ଓ ମୁକ୍ତା, ମାଣିକ୍ୟ ଓ ଚମକୁଥିବା ଦର୍ପଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା।
ଦଦର୍ଶ କୃଷ୍ଣସ୍ତତ୍ରୈଵ ଦୁର୍ଗାଂ ଦୁର୍ଗତିନାଶିନୀମ୍ । ସରସ୍ଵତୀଂ ଚ ସାଵିତ୍ରୀଂ ରତିଂ ଚ ରୋହିଣୀଂ ସତୀମ୍
ସେଠାରେ କୃଷ୍ଣ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି, ଏବଂ ସାଙ୍ଗରେ ସରସ୍ୱତୀ, ସାବିତ୍ରୀ, ରତି, ରୋହିଣୀ ଓ ସତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଦେଵପତ୍ନୀଂ ରାଜପତ୍ନୀଂ ମୁନିପତ୍ନୀଂ ପତିଵ୍ରତାମ୍ । ରତ୍ନମିହାନସ୍ଥାଂ ଚ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍
ସେ ଦେବୀମାନେ, ରାଜାଙ୍କର ରାଣୀମାନେ, ଋଷିମାନଙ୍କର ଗୃହଣୀମାନେ, ସମସ୍ତେ ପତିନିଷ୍ଠା ଓ ରତ୍ନ ଓଳିଆ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ମହିଳାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଉତ୍ତସ୍ଥୁରାରାଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଂ ଜଗତୀପତିମ୍ । ରତ୍ନସିହାସନେ ରମ୍ଯେ ଵାରଯାମାସ ତାଂ ମୁଦା
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ସମ୍ମାନରେ ଉଠିଲେ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ରତ୍ନର ସିଂହାସନରେ ବସିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ସ୍ତୁତିଂ ଚକ୍ରୁଶ୍ଚ ଦେଵାଶ୍ଚ ମୁନିପତ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ମାଧଵମ୍ । ପୁଟାଞ୍ଜଲିଯୁତାସ୍ତତ୍ର ତ୍ରମେଣ ଚ ପୃଧକ୍ପୃଥକ୍
ଦେବୀମାନେ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କର ଗୃହଣୀମାନେ ମାଧବଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି ଏକେକରେ ଓ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଭୋଜଯାମାସ ରାଜ୍ଞୀ ଚ ଵରେଣ ସହ କନ୍ଯକାମ୍ । ସକର୍ପୂରଂ ସତାମ୍ବୂଲଂ ପ୍ରଦଦୌ ଵାସିତଂ ଜଲମ୍
ରାଣୀ ଏବଂ କନ୍ୟା ମିଶି ଭୋଜନ ପକାଇଲେ, ସାଙ୍ଗରେ କର୍ପୂର ଓ ତାମ୍ବୁଳ ଦେଇ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଦେଲେ।
ଦୁର୍ଗା କୃଷ୍ଣାଯ ପ୍ରଦଦୌ ତତ୍ର ମଙ୍ଗଲପତ୍ରିକାମ୍ । ସର୍ଵାସାମାଜ୍ଞଯା ଦେଵୀ ପଠେତି ତମୁଵାଚ ସା
ସେଠାରେ ଦୁର୍ଗା ଶୁଭ ପତ୍ରିକା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଲେ; ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଏହା ପଢିବାକୁ କହିଲେ।
ପପାଠ ପତ୍ରିକାଂ କୃଷ୍ଣୋ ଦେଵୀସଂସଦି ସସ୍ମିତଃ । ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସରସ୍ଵତୀ ଦୁର୍ଗା ସାଵିତ୍ରୀ ରାଧିକା ସତୀ
କୃଷ୍ଣ ହସି ହସି ଦେବୀମାନଙ୍କ ସଭାରେ ପତ୍ରିକା ପଢିଲେ; ଏଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଦୁର୍ଗା, ସାବିତ୍ରୀ, ରାଧିକା ଓ ସତୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ତୁଲସୀ ପୃଥିଵୀ ଗଙ୍ଗାଽରୁନ୍ଧତି ଯମୁନାଽଦିତିଃ । ଶତରୂପା ଚ ସୀତା ଚ ଦେଵହୂତିଶ୍ଚ ମେନକା
ତୁଳସୀ, ପୃଥିବୀ, ଗଙ୍ଗା, ଅରୁନ୍ଧତୀ, ଯମୁନା, ଅଦିତି, ଶତରୂପା, ସୀତା, ଦେବହୂତି ଓ ମେନକା ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଥିଲେ।
ଦୈଵ୍ଯଶ୍ଚୈତାଶ୍ଚ ଦଂପତ୍ଯୋଃ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ପରମ୍ । ପପାଠ ଚେତି କୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ଶୁଶ୍ରୁଵୁର୍ଜହସୁଶ୍ଚ ତାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଦମ୍ପତିମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ; ଏମିତି କୃଷ୍ଣ ପଢିଲେ, ଦେବୀମାନେ ଶୁଣି ହସିଲେ।
ପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚରୁକ୍ମିଣୀଂ ରୁକ୍ମିଣୀକାନ୍ତ ତ୍ଵାଂ ପଶ୍ଯନ୍ତୀଂ ଚ ସସ୍ମିତାମ୍ । ପଶ୍ଯ ପ୍ରୌଢାଂ ରୁପଵତୀଂ ସୁନ୍ଦରୀଂ ନଵଯୌଵନାମ୍
ପାର୍ବତୀ କହିଲେ: ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କୁ ହସୁଥିବା ଦେଖ, ସେ ପ୍ରଉଢା, ସୁନ୍ଦରୀ, ରୂପବତୀ ଓ ଯୌବନରେ ତରୁଣୀ।
ଶଚ୍ଯୁଵାଚ ତଵ ଯୋଗ୍ଯା ଚ ଯୁଵତୀ ରତ୍ନଭୂଷଣଭୂଷିତା । ତ୍ଵାଂ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତୀ ସୁଚିରମଵମନ୍ଯାନ୍ଯମୀଶ୍ଵରମ୍
ଶଚୀ କହିଲେ: ସେ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଯୁବତୀ, ରତ୍ନ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତା, ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ତୁମକୁ ଚାହିଁଛି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ରହ କରିନାହାନ୍ତି।
ସାଵିତ୍ର୍ଯୁଵାଚ ଯଥା ଵରସ୍ତଥା କନ୍ଯା ଵିଧିନା ଯୋଜିତା ପୁରା । ଵିଦଗ୍ଧାଯା ଵିଦଗ୍ଧେନ ସର୍ଵତ୍ର ସଂଗମଃ ଶୁଭଃ
ସାବିତ୍ରୀ କହିଲେ: ଯେପରି ଦୁଲାହା, ସେପରି କନ୍ୟା, ପୂର୍ବରୁ ଭାଗ୍ୟରେ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛନ୍ତି; ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସହ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କର ମିଳନ ସବୁବେଳେ ଶୁଭ।
ରତ୍ଯୁଵାଚ ଈଶ୍ଵରେଣ ପରୀହାସଂ କା ଵା କର୍ତୁଂ କ୍ଷମା ଭୁଵି । ଧ୍ଯାନାସାଧ୍ଯୋ ଦୁରାରାଧ୍ଯଶ୍ଚାଵମନ୍ଯାନ୍ଯମୀଶ୍ଵରମ୍
ରତି କହିଲେ: ପୃଥିବୀରେ କିଏ ପ୍ରଭୁ ସହ ହସିମଜା କରିପାରିବ? ସେ ଧ୍ୟାନରେ ଲାଭ୍ୟ, ପୂଜାରେ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ସେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ରହ କରିନାହାନ୍ତି।
ଗାଯତ୍ର୍ଯୁଵାଚ ଯଥା ଵରସ୍ତଥା କନ୍ଯା ଚାକ୍ଷୁବ୍ଧେ ଭୈଷ୍ମକେ ଗୃହେ
ଗାୟତ୍ରୀ କହିଲେ: ଯେପରି ଦୁଲାହା, ସେପରି କନ୍ୟା, ନିର୍ମଳ ଭୈଷ୍ମକ ଗୃହରେ।
ରୋହିଣ୍ଯୁଵାଚ ସତ୍ଯଂ ବ୍ରୂହି ଜଗନ୍ନାଥ କାମିନୀନାଂ ଚ ସଂସଦି । କୀଦୃଶୀ ରାଧିକା ରମ୍ଯା ରୁକ୍ମିଣୀ ଚାପି କୀଦୃଶୀ
ରୋହିଣୀ କହିଲେ: ଜଗନ୍ନାଥ, ମହିଳାମାନଙ୍କ ସଭାରେ ସତ୍ୟ କହ; ରାଧିକା କେମିତି ଓ ରୁକ୍ମିଣୀ କେମିତି?
ସରସ୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ ରାଧାଯାଂ ଯାଦୃଶୀ ପ୍ରୀତୀ ରୁକ୍ମିଣ୍ଯାଂ ନୈଵ ତାଦୃଶୀ । ସା ସଙ୍ଗିନୀ ପୂର୍ଵକାଲେ ସର୍ଵକ୍ରୀଡାସୁ ଵର୍ଧିନୀ
ସରସ୍ୱତୀ କହିଲେ: ରାଧାଙ୍କରେ ଯେପରି ପ୍ରେମ ଅଛି, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କରେ ସେପରି ନାହିଁ; ସେ ପୂର୍ବକାଳରେ ସଙ୍ଗିନୀ ଥିଲେ ଓ ସମସ୍ତ କ୍ରୀଡ଼ାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପ୍ରାଣାଧିଷ୍ଠାତୁଦେଵୀ ସା ପଞ୍ଚପ୍ରାଣାଧିକା ସତୀ । ରୁକ୍ମିଣୀ କମଲା ସାକ୍ଷାତ୍ସଂପଦାମଧିଦେଵତା
ସେ, ସତୀ, ପ୍ରାଣର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ, ପଞ୍ଚପ୍ରାଣ ଠାରୁ ଅଧିକ; ରୁକ୍ମିଣୀ କମଳା ନିଜେ, ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦର ଅଧିଦେବୀ।
ସର୍ଵଶକ୍ତିସ୍ଵରୂପା ଚ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ । ବୁଦ୍ଧେରପ୍ଯଧିଦେଵୀ ଚ ଦୁର୍ଗା ନାରାଯଣୀ ପରା
ସେ କୃଷ୍ଣ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି; ଦୁର୍ଗା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାରାୟଣୀ, ବୁଦ୍ଧିର ମଧ୍ୟ ଅଧିଦେବୀ।
ଦେଵାଧିଷ୍ଠାତୃଦେଵୀ ତ୍ଵଂ ସାଵିତ୍ରୀ ଵେଦମାତୃକା । ଵିଦ୍ଯାଧିଦେଵତାଽହଂ ଚ ତତୋଽନ୍ଯାଶ୍ଚ କଲାକଲାଃ
ତୁମେ ଦେବତାମାନେଙ୍କର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ, ସାବିତ୍ରୀ, ବେଦମାତା ଅଟୁଟି ଅଛ, ମୁଁ ଜ୍ଞାନର ଦେବତା। ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ନ ବ୍ରହ୍ମଣି ଶିଵେ ଶେଷେ ଗଣେଶେ ଚ ଦିନେଶ୍ଵରେ । ନ ଭକ୍ତେଷୁ ଚ ପଦ୍ମାଯାଂ ନ ଶିଵାଯାଂ ଚ ମଯ୍ଯପି
ଯେଉଁ କୃପା ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଅଛି, ସେଇ କୃପା ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଶେଷ, ଗଣେଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଭକ୍ତମାନେ, ପଦ୍ମା, ଶିବା କିମ୍ବା ମୋ ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ପ୍ରସାଦୋ ଯାଦୃଶସ୍ତସ୍ଯାମନ୍ଯେଷୁ ଚ ନ ତାଦୃଶଃ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ପୃଥିଵୀ ଧନ୍ଯା ସୁପୁଣ୍ଯଂ ଭାରତଂ ଯତଃ
ଯେପରି ଦୟା ତାଙ୍କରେ ଅଛି, ଅନ୍ୟ କେହିଁରେ ନାହିଁ। ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ଭାରତ ଭୂମି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟମୟ।
ତତ୍ର ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ଧନ୍ଯଂ ରାଧାପାଦାବ୍ଜଚିହ୍ନିତମ୍ । ସର୍ଵାସାମପି ଦେଵୀନାଂ ରାଧା ପୁଣ୍ଯଵତୀ ସତୀ
ସେଠାରେ ବୃନ୍ଦାବନ ଧନ୍ୟ, ଯାହା ରାଧାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ଚିହ୍ନିତ। ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାଧା ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ଓ ସତୀ।
ରାଧାପାଦାବ୍ଜନଖରେ ଦଦୌ ସ୍ନିଗ୍ଧମଲକ୍ତକମ୍ । ଅଯମେଵମିତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଜହସୁଃ ସର୍ଵଯୋଷିତଃ
ରାଧାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ନଖରେ ସେ ମୃଦୁ ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଲଗାଇଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଜଣେ ମହିଳା ହସିଲେ।
ଧ୍ଯାଯନ୍ତେ ଦୂର୍ତଃ ସର୍ଵା ରାଧା ଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲସ୍ଥିତା । ତସ୍ମାଦ୍ରାଧାଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ତୁଲନାଂ ମନ୍ଯତେ କିଲ
ସମସ୍ତ ମହିଳା ମନେମନେ ରାଧାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଯିଏ ଛାତିରେ ବସିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ରାଧାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କୁ ଅପୂର୍ବ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି।
ସରସ୍ଵତୀଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସାଵିତ୍ରୀ ପାର୍ଵତୀ ସତୀ । ଅନ୍ଯାଶ୍ଚ ଯୋଷିତଃ ସର୍ଵାଃ ସାଧ୍ଵିତ୍ଯୂଚୁଶ୍ଚ ସଂସଦି
ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସାବିତ୍ରୀ, ପାର୍ବତୀ, ସତୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମହିଳା ସଭାରେ 'ଭଲ କହିଛ' ବୋଲି କହିଲେ।
ଲୋପାମୁଦ୍ରାଽନସୂଯା ଚାପ୍ଯହଲ୍ଯାଽରୁନ୍ଧତୀ ତଥା । ସର୍ଵାସ୍ତା ମୁନିପତ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ରଭସଂ ଚକ୍ରୁରୀଶ୍ଵରମ୍
ଲୋପାମୁଦ୍ରା, ଅନସୂୟା, ଅହଲ୍ୟା, ଅରୁନ୍ଧତୀ ଓ ସମସ୍ତ ଋଷିପତ୍ନୀମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।