ଵିପ୍ରପାଦୋଦକକ୍ଲିନ୍ନା ଯାଵତ୍ତିଷ୍ଠତି ମେଦିନୀ । ତାଵତ୍ପୁଷ୍କରପତ୍ରେଷୁ ପିବନ୍ତି ପିତରୋ ଜଲମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦୋଦକରେ ଭିଜିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ଜଳ ପିଅନ୍ତି।
ଵିପ୍ରପାଦୋଦକଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିପ୍ରାଯ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ । ସ୍ରାନାନାଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନାଂ ଫଲମାପ୍ନୋତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦୋଦକ ଗ୍ରହଣ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥସ୍ନାନର ଫଳ ମିଳେ।
ନିକୃନ୍ତନଂ ଚ ଵିପଦାଂ ଵ୍ଯାଧିନିର୍ମୁଲକାରଣମ୍ । ସୁଖଦଂ ଶୁଭଦଂ ସାରଂ ଵିପ୍ରପାଦୋଦକଂ ନୃଣାମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦୋଦକ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ରୋଗ ହଟାଏ, ଲୋକଙ୍କୁ ସୁଖ ଓ ଶୁଭ ଦେଉଛି, ଏହି ହେଉଛି ସାର।
ନ ଗଙ୍ଗାସଦୃଶଂ ତୀର୍ଥ ନ ଦେଵୋ ମାଧଵାତ୍ପରଃ । ସନତ୍କୁମାରା ଦ୍ଭକ୍ତୋ ନ ନ ହି କଲ୍ପତରୋସ୍ତରୁଃ
ଗଙ୍ଗା ପରି କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ, ମାଧବ ପରି କୌଣସି ଦେବ ନାହିଁ, ସନତ୍କୁମାର ପରି କୌଣସି ଭକ୍ତ ନାହିଁ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ପରି କୌଣସି ଗଛ ନାହିଁ।
ନ ପୁଷ୍ପଂ ପାରିଜାତାଚ୍ଚ ନ ଵ୍ରତଂ ହରିଵାସରାତ୍ । ପୂଜନେ ନ ହି ପୂଜ୍ଯଂ ଚ ନ ପତ୍ରଂ ତୁଲସୀପରମ୍
ପାରିଜାତ ପୁଷ୍ପ ପରି କୌଣସି ଫୁଲ ନାହିଁ, ହରିବାସର ପରି କୌଣସି ବ୍ରତ ନାହିଁ, ପୂଜାରେ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ପରି କୌଣସି ପୂଜ୍ୟ ନାହିଁ।
ନ ଦେଵୀ ପ୍ରକୃତେଶ୍ଚାପି ନାଽଽଧାରଃ ପଵନାତ୍ପରଃ । ନ ହି ସ୍ଥୂଲୋ ମହାଵିଷ୍ଣୋର୍ନ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ପରମାଣୁତଃ
ପ୍ରକୃତି ପରି କୌଣସି ଦେବୀ ନାହିଁ, ପବନ ପରି କୌଣସି ଆଧାର ନାହିଁ, ମହାବିଷ୍ଣୁ ପରି କୌଣସି ଷ୍ଠୂଳ ନାହିଁ, ପରମାଣୁ ପରି କୌଣସି ସୂକ୍ଷ୍ମ ନାହିଁ।
ନ ବ୍ରାହ୍ମଣାତ୍ପରଃ ପୂତୋ ନାଽଽଶ୍ରମଶ୍ଚ ନ ତୀର୍ଯକମ୍ । ନ ଦେଵୋ ନ ପରଃ କୋଽପି ଚେତ୍ଯାହ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରି ପବିତ୍ର କେହି ନାହିଁ, କୌଣସି ଆଶ୍ରମ ଉପରେ ନାହିଁ, କୌଣସି ତୀର୍ଥ ଉପରେ ନାହିଁ, କୌଣସି ଦେବ ଉପରେ ନାହିଁ—ଏହିପରି କମଳାନ୍ବିତ ବ୍ରହ୍ମା କହିଛନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦୀନାଂ ପ୍ରକୃତେଶ୍ଚ ପରଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଧ୍ଯାନାସାଧ୍ଯୋ ଦୁରାରାଧ୍ଯୋ ଯୋଗିନାମପି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ପ୍ରକୃତି ଠାରୁ ଉପରେ ଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ୟ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
ନିର୍ଗୁଣଶ୍ଚ ନିରାକାରୋ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହଃ । ସ ଏଵ ଚକ୍ଷୁଷୋ ନୄଣାଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ଦେଵଶ୍ଚ ମଦ୍ଗୃହେ
ସେ ନିର୍ଗୁଣ ଓ ନିରାକାର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଉପରେ କୃପା କରି ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେଇ ପ୍ରଭୁ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକାଶିତ, ମୋ ଘରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅଟୁଛନ୍ତି।
ଦେଵୈର୍ବ୍ରହ୍ମେଶଶେଷୈଶ୍ଚ ଧ୍ଯାତଂ ଯତ୍ପାଦପଙ୍କଜମ୍ । ଧନେଶେନ ଗଣେଶେନ ଦିନେଶେନାପି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଯାହାଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଶେଷ ଓ ଦେବତାମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେହି ଚରଣ ଧନପତି, ଗଣପତି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମକଃ କୃଷ୍ଣଂ ସମାନୀଯ ସ୍ଵଯଂ ପୁରଃ । ତୁଷ୍ଟାଵ ସାମଵେଦୋକ୍ତସ୍ତୋତ୍ରେଣ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
ଏପରି କହି, ଭୀଷ୍ମକ ନିଜେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଣି ସାମ୍ନାରେ ରଖିଲେ ଓ ସାମବେଦର ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଭୀଷ୍ମକ ଉଵାଚ ସର୍ଵାନ୍ତରାତ୍ମା ସର୍ଵେଷାଂ ସାକ୍ଷୀ ନିର୍ଲିପ୍ତ ଏଵ ଚ । କର୍ମିଣାଂ କର୍ମଣାମେଵ କାରଣାନାଂ ଚ କାରଣମ୍
ଭୀଷ୍ମକ କହିଲେ: ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସାକ୍ଷୀ, ସବୁଠାରୁ ଅଲିପ୍ତ। କର୍ମ କରୁଥିବାମାନେ ଯେ କାରଣ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ କାରଣ ଆପଣ।
କେଚିଦ୍ଵଦନ୍ତି ତ୍ଵାମେକଂ ଜ୍ଯୋତୀରୂପଂ ସନାତନମ୍ । କେଚିଚ୍ଚ ପରମାତ୍ମାନଂ ଜୀଵୋ ଯତ୍ପ୍ରତିବିମ୍ବକଃ
କେହି ଆପଣଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ଶାଶ୍ୱତ ଆଲୋକର ରୂପ ବୋଲି କହନ୍ତି; ଅନ୍ୟେ କେହି ଆପଣଙ୍କୁ ପରମାତ୍ମା ବୋଲି କହନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ହେଉଛି ଜୀବ।
କେଚିତ୍ପ୍ରାକୃତିକଂ ଜୀଵଂ ସଗୃଣଂ ଭ୍ରାନ୍ତବୁଦ୍ଧଯଃ । କେଚିନ୍ନିତ୍ଯଶରୀରଂ ଚ ବୁଦ୍ଧା (ଧା) ଶ୍ଚ ସୂକ୍ଷ୍ମବୁଦ୍ଧଯଃ
କେତେକ ଭ୍ରାନ୍ତ ମନ ଥିବା ଲୋକେ ଜୀବକୁ ପ୍ରକୃତି ଓ ଗୁଣ ଥିବା ବୋଲି ଭାବନ୍ତି; ଅନ୍ୟେ ତାଲିକା ମନ ଥିବା ଲୋକେ ତାକୁ ନିତ୍ୟ ଦେହୀ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ବୋଲି ଦେଖନ୍ତି।
ଜ୍ଯୋତିରଭ୍ଯନ୍ତରେ ନିତ୍ଯଂ ଦେହରୂପଂ ସନାତନମ୍ । କସ୍ମାତ୍ତେଜଃ ପ୍ରଭଵତି ସାକାରମୀଶ୍ଵରଂ ଵିନା
ଆପଣଙ୍କ ଆନ୍ତରିକ ଆଲୋକ ଭିତରେ ସଦା ଶାଶ୍ୱତ ଦେହର ରୂପ ଅଛି; ପ୍ରଭୁ ବିନା, ଏହି ତେଜସ୍ୱୀ ଆକାର କିପରି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ?
ଏଵଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ସ ଚାଽଽଚାନ୍ତଃ ସ୍ମରନ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ନାରଦ । ପାଦ୍ଯଂ ପଦ୍ମାର୍ଚିତେ ପାଦପଦ୍ମେ ଚାଯଂ ଦଦୌ ମୁଦା
ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ନାରଦ ଆନନ୍ଦରେ ପଦ୍ମା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ପଦପଦ୍ମରେ ପାଦଧୋଇ ପାଣି ଅର୍ପଣ କଲେ।
ଅର୍ଧ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରଦଦୌ ତତ୍ର ଦୂର୍ଵାପୁଷ୍ପଜଲାନ୍ଵିତମ୍ । ମଧୁପର୍କଂ ଚ ସୁରଭିଂ ସର୍ଵାଙ୍ଗେ ଗନ୍ଧଯନ୍ଦନମ୍
ସେଠାରେ ଦୁର୍ବା, ଫୁଲ ଓ ଜଳ ସହିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ; ମଧୁ ମିଶିତ ସୁଗନ୍ଧିତ ପଦାର୍ଥ ଓ ସମଗ୍ର ଦେହ ପାଇଁ ଚନ୍ଦନ ମଲିଶ କଲେ।
ଯତ୍ପ୍ରଦତ୍ତଂ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ଶୁଭକର୍ମଣି ଯୌତୁକମ୍ । ପାରିଜାତସ୍ଯ ମାଲ୍ଯଂ ଚ ଜାମାତୁଶ୍ଚ ଗଲେ ଦଦୌ
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ପାରିଜାତ ମାଳା ଜାମାତାଙ୍କ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧାଇଲେ।
କୁବେରେଣ ଚ ଯଦତ୍ତମମୂଲ୍ଯରତ୍ନଭୂଷଣମ୍ । ଚକାର ଵରଣଂ ତସ୍ଯ ସ ରାଜା ଭକ୍ତିପୂର୍ଵକମ୍
କୁବେରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନାଭୂଷଣ ଦେଇ, ରାଜା ଭକ୍ତି ସହିତ ବରଣ କଲେ।
କହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକଯୁଗଂ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଵାହ୍ନିନା ପୁରା । ଦଦୌ ତଦେଵ କୃଷ୍ଣାଯ ପରିପୂର୍ଣତମାଯ ଚ
ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶୁଦ୍ଧ ଜୋଡ଼ି ପୋଶାକ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତମ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଜ୍ଵଲିତଂ ରତ୍ନମୁକୁଟଂ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା । ଦଦୌ ତନ୍ମସ୍ତକେ ରାଜା କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ
ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ରତ୍ନମୁକୁଟ ରାଜା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ମାଥାରେ ପିନ୍ଧାଇଲେ।
ଧୂପଂ ରତ୍ନପ୍ରଦୀପଂ ଚ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ସୁମନୋହରମ୍ । ନାନାପ୍ରକାରପୁଷ୍ପଂ ଚ ରତ୍ନସିହାସନଂ ଦଦୌ
ଧୂପ, ରତ୍ନଦୀପ, ମନୋହର ଭୋଗ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଓ ରତ୍ନସିଂହାସନ ଦେଲେ।
ସପ୍ତତୀର୍ଥୋଦକଂ ଚୈଵ ପୁନରାଚମନୀଯକମ୍ । ତାମ୍ବୂଲଂ ଚ ଵରଂ ରମ୍ଯଂ କର୍ପୂରାଦିସୁଵାସିତମ୍
ସାତି ପବିତ୍ର ନଦୀର ଜଳ ଏବଂ ପୁନଃ ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ, କର୍ପୂର ଓ ଅନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧିରେ ଭିଜା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାମ୍ବୁଳ ଦେଲେ।
ଶଯ୍ଯାଂ ରତିକରୀ ରମ୍ଯାଂ ପାନାର୍ଥଂ ଵାସିତଂ ଜଲମ୍ । କୃତ୍ଵା ଚ ଵରଣଂ ରାଜା ପରିହାରଂ ଚକାରତମ୍
ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ମନୋହର ଶଯ୍ୟା, ପାନ ପାଇଁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ; ବରଣ କରି ରାଜା ପ୍ରଥାନୁସାରେ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ରାଜା ତସ୍ମୈ ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଲୀଂ ଦଦୌ
ରାଜା ହାତ ଜୋଡି ସମ୍ମାନରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଫୁଲର ଅଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମo ମହାo ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମଖo ଉତ୍ତo ନାରଦନାo ରୁକ୍ମିଣ୍ଯୁଦ୍ଵାହେ ସପ୍ତାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମପୁରାଣରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଜନ୍ମ, ନାରଦଙ୍କ କଥା ଓ ରୁକ୍ମିଣୀ ବିବାହ ବିଷୟରେ ଏକଶତ ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଅଥାଷ୍ଟାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ନାରାଯାଣ ଉଵାଚ ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଦେଵୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ ରୁକ୍ମିଣୀ । ଆଜଗାମ ସଭାମଧ୍ଯେ ମୁନିଦେଵାଦିଭିର୍ଯୁତେ
ଏହି ସମୟରେ ଦେବୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଯିଏ ରୁକ୍ମିଣୀ ଭିନ୍ନ ନୁହଁନ୍ତି, ମୁନି, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ସଭା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ରତ୍ନସିଂହାସନସ୍ଥା ଚ ରତ୍ନାଲଂକାରଭୂଷିତା । ଵହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଶୁକାଧାନା କବରୀଭାରଭୂଷିତା
ସେ ରତ୍ନର ସିଂହାସନରେ ବସିଥିଲେ, ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି ଥିଲେ ଓ ଚୁଲି ଚମତ୍କାର ଭାବେ ଗଠିତ ଥିଲା।
ପଶ୍ଯନ୍ତୀ ସସ୍ମିତା ସାଧ୍ଵୀହ୍ଯମୂଲ୍ଯରତ୍ନଦର୍ପଣମ୍ । କସ୍ତୂରୀବିନ୍ଦୁଭିର୍ଯୁକ୍ତା ସ୍ନିଗ୍ଧଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତା
ସେ ସାଧ୍ବୀ ମୃଦୁ ହସରେ ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନ ଦର୍ପଣକୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ମୁହଁରେ କଷ୍ଟୂରୀ ଟିକି ଓ ଶିତଳ ଚନ୍ଦନ ଲେପ ଲାଗିଥିଲା।
ସିଧୂରବିଦୁନା ଶଶ୍ଵଦ୍ଭାଲମଧ୍ଯସ୍ଥଲୋଜ୍ଜ୍ଵଲା । ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଵର୍ଣଭା ଶତଚନ୍ଦ୍ରସମପ୍ରଭା
ତାଙ୍କର ଲାଳାଟ ସିନ୍ଧୁର ଓ ବିଦୁନାରେ ସଦା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା, ତାଙ୍କର ଚମକ ଗଳିଥିବା ସୁନା ଭଳି ଏବଂ ଶତ ଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରଭା ଥିଲା।