ସ୍ଵଯଂ ଵିଧାତା ଜଗତାଂ ପ୍ରଦାତା ସର୍ଵସଂପଦାମ୍ । ସ୍ଵପ୍ରେ ଯତ୍ପାଦପଦ୍ମଂ ଚ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନୈଵ କ୍ଷମଃ ପ୍ରଭୋ
ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସୃଷ୍ଟା ଓ ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦର ଦାତା ମଧ୍ୟ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ନିଜ ପ୍ରେମରେ ମଧ୍ୟ ଯାହାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଦେଖିପାରିନାହାନ୍ତି।
ତପସାଂ ଫରଦାତା ଚ ସଂସ୍ରଷ୍ଟା ପ୍ରାଙ୍ଗଣେ ମମ । ସ୍ଵାତ୍ମାରାମେଷୁ ପୂର୍ଣେଷୁ ଶୁଭପ୍ରଶ୍ନମନୀପ୍ସିତମ୍
ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଦେଇଥିବା, ମୋ ଆଗଘରେ ଉଭା ଥିବା, ସ୍ୱୟଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି।
ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରୈରପି ସିଦ୍ଧେନ୍ଦ୍ରୈଃ ସୁରେନ୍ଦ୍ରୈଶ୍ଚ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରକୈଃ । ଧ୍ଯାନାଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ଯୋ ଦେଵଃ ସ ଶିଵଃ ପ୍ରାଙ୍ଗଣେ ମମ
ଯିଏଁକି ଯୋଗୀ, ସିଦ୍ଧ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ, ଓ ମହାମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନରେ ମାତ୍ର ଦେଖିପାରନ୍ତି, ସେଇ ଦେବ ଶିବ ମୋ ଆଗଘରେ ଉପସ୍ଥିତ।
କାଲସ୍ଯ କାଲୋ ଭଗଵାନ୍ମୃତ୍ଯୋର୍ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚ ଯଃ ପ୍ରଭୁଃ । ମୃତ୍ଯୁଂଜଯଶ୍ଚ ସର୍ଵେଶୋନରାଣାଂ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚରଃ
ଯିଏ ସମୟର ସମୟ, ମୃତ୍ୟୁର ମୃତ୍ୟୁ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଓ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରକଟ।
ଯସ୍ଯମୂର୍ଧ୍ନାଂ ସହସ୍ରେଷୁ ମୂର୍ଧ୍ନି ଵିଶ୍ଵଂ ଚରାଚରମ୍ । ନାସ୍ତ୍ଯନ୍ତଃ ସର୍ଵଵେଦେଷୁ ସୋଽଯଂ ଚ ମମ ପ୍ରାଙ୍ଗଣେ
ଯାହାଙ୍କର ହଜାର ମୁଣ୍ଡରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ବସିଛି, ଯାହାଙ୍କର ଶେଷ ସମସ୍ତ ବେଦରେ ମିଳେନାହିଁ, ସେଉଁଠି ମୋ ଆଗଘରେ ଅଛନ୍ତି।
ସର୍ଵକାମପ୍ରଣେଯୋ ହି ସର୍ଵାଗ୍ରେ ଯସ୍ଯ ପୂଜନମ୍ । ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦେଵଗଣାନାଂ ଚ ସ ଗଣେଶୋ ମମାଙ୍ଗଣେ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ପୂଜିତ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ଗଣେଶ ମୋ ଆଙ୍ଗଣରେ ଅଛନ୍ତି।
ମୁନୀନାଂ ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଚ ପ୍ରଵନୋ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଗୁରୁଃ । ସନତ୍କୁମାରୋ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଃ ପ୍ରାଙ୍ଗଣେ ମମ
ମୁନିମାନେ ଓ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଗୁରୁ, ଭଗବାନ ସନତ୍କୁମାର ମୋ ଆଗଘରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅଛନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ପ୍ରପୌତ୍ରାଶ୍ଚାପି ଵଂଶଜାଃ । ତେ ସର୍ଵେ ମଦଗୃହେଽଦ୍ଯୈଵ ଜ୍ଵଲନ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମତେଜସା
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ, ନାତି ଓ ପ୍ରପୌତ୍ରମାନେ, ସମସ୍ତ ବଂଶଜମାନେ, ଏହି ଦିନ ମୋ ଘରେ ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛନ୍ତି।
ଅହୋ କଲ୍ପାନ୍ତପର୍ଯନ୍ତଂ ତୀର୍ଥୀଭୂତୋ ମମାଽଽଶ୍ରମଃ । ଯେଷାଂ ପାଦୋଦକୈସ୍ତୀର୍ଥ ଵିଶୁଦ୍ଧଂ ତଦ୍ଗୃହେ ମମ
ହାଁ, ମୋ ଆଶ୍ରମ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ରତୀର୍ଥ ହୋଇଯାଇଛି; ଯାହାଙ୍କର ପାଦୋଦକରେ ତୀର୍ଥ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ସେଉଁଠି ମୋ ଘରେ ଅଛନ୍ତି।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ତାନି ତୀର୍ଥାନି ସାଗରେ । ସାଗରେ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଵିପ୍ରପାଦେଷୁ ତାନି ଚ
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଗୁଡିକ ସମୁଦ୍ରରେ ଅଛି, ଓ ସମୁଦ୍ରର ତୀର୍ଥମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦରେ ଅଛି।
ଵିପ୍ରପାଦୋଦକକ୍ଲିନ୍ନା ଯାଵତ୍ତିଷ୍ଠତି ମେଦିନୀ । ତାଵତ୍ପୁଷ୍କରପତ୍ରେଷୁ ପିବନ୍ତି ପିତରୋ ଜଲମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦୋଦକରେ ଭିଜିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ଜଳ ପିଅନ୍ତି।
ଵିପ୍ରପାଦୋଦକଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିପ୍ରାଯ ଦକ୍ଷିଣାମ୍ । ସ୍ରାନାନାଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନାଂ ଫଲମାପ୍ନୋତି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦୋଦକ ଗ୍ରହଣ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥସ୍ନାନର ଫଳ ମିଳେ।
ନିକୃନ୍ତନଂ ଚ ଵିପଦାଂ ଵ୍ଯାଧିନିର୍ମୁଲକାରଣମ୍ । ସୁଖଦଂ ଶୁଭଦଂ ସାରଂ ଵିପ୍ରପାଦୋଦକଂ ନୃଣାମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦୋଦକ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ରୋଗ ହଟାଏ, ଲୋକଙ୍କୁ ସୁଖ ଓ ଶୁଭ ଦେଉଛି, ଏହି ହେଉଛି ସାର।
ନ ଗଙ୍ଗାସଦୃଶଂ ତୀର୍ଥ ନ ଦେଵୋ ମାଧଵାତ୍ପରଃ । ସନତ୍କୁମାରା ଦ୍ଭକ୍ତୋ ନ ନ ହି କଲ୍ପତରୋସ୍ତରୁଃ
ଗଙ୍ଗା ପରି କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ, ମାଧବ ପରି କୌଣସି ଦେବ ନାହିଁ, ସନତ୍କୁମାର ପରି କୌଣସି ଭକ୍ତ ନାହିଁ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ପରି କୌଣସି ଗଛ ନାହିଁ।
ନ ପୁଷ୍ପଂ ପାରିଜାତାଚ୍ଚ ନ ଵ୍ରତଂ ହରିଵାସରାତ୍ । ପୂଜନେ ନ ହି ପୂଜ୍ଯଂ ଚ ନ ପତ୍ରଂ ତୁଲସୀପରମ୍
ପାରିଜାତ ପୁଷ୍ପ ପରି କୌଣସି ଫୁଲ ନାହିଁ, ହରିବାସର ପରି କୌଣସି ବ୍ରତ ନାହିଁ, ପୂଜାରେ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ପରି କୌଣସି ପୂଜ୍ୟ ନାହିଁ।
ନ ଦେଵୀ ପ୍ରକୃତେଶ୍ଚାପି ନାଽଽଧାରଃ ପଵନାତ୍ପରଃ । ନ ହି ସ୍ଥୂଲୋ ମହାଵିଷ୍ଣୋର୍ନ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ପରମାଣୁତଃ
ପ୍ରକୃତି ପରି କୌଣସି ଦେବୀ ନାହିଁ, ପବନ ପରି କୌଣସି ଆଧାର ନାହିଁ, ମହାବିଷ୍ଣୁ ପରି କୌଣସି ଷ୍ଠୂଳ ନାହିଁ, ପରମାଣୁ ପରି କୌଣସି ସୂକ୍ଷ୍ମ ନାହିଁ।
ନ ବ୍ରାହ୍ମଣାତ୍ପରଃ ପୂତୋ ନାଽଽଶ୍ରମଶ୍ଚ ନ ତୀର୍ଯକମ୍ । ନ ଦେଵୋ ନ ପରଃ କୋଽପି ଚେତ୍ଯାହ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରି ପବିତ୍ର କେହି ନାହିଁ, କୌଣସି ଆଶ୍ରମ ଉପରେ ନାହିଁ, କୌଣସି ତୀର୍ଥ ଉପରେ ନାହିଁ, କୌଣସି ଦେବ ଉପରେ ନାହିଁ—ଏହିପରି କମଳାନ୍ବିତ ବ୍ରହ୍ମା କହିଛନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁଶିଵାଦୀନାଂ ପ୍ରକୃତେଶ୍ଚ ପରଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଧ୍ଯାନାସାଧ୍ଯୋ ଦୁରାରାଧ୍ଯୋ ଯୋଗିନାମପି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ପ୍ରକୃତି ଠାରୁ ଉପରେ ଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ୟ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
ନିର୍ଗୁଣଶ୍ଚ ନିରାକାରୋ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହଃ । ସ ଏଵ ଚକ୍ଷୁଷୋ ନୄଣାଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ଦେଵଶ୍ଚ ମଦ୍ଗୃହେ
ସେ ନିର୍ଗୁଣ ଓ ନିରାକାର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଉପରେ କୃପା କରି ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେଇ ପ୍ରଭୁ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକାଶିତ, ମୋ ଘରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅଟୁଛନ୍ତି।
ଦେଵୈର୍ବ୍ରହ୍ମେଶଶେଷୈଶ୍ଚ ଧ୍ଯାତଂ ଯତ୍ପାଦପଙ୍କଜମ୍ । ଧନେଶେନ ଗଣେଶେନ ଦିନେଶେନାପି ଦୁର୍ଲଭମ୍
ଯାହାଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଶେଷ ଓ ଦେବତାମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେହି ଚରଣ ଧନପତି, ଗଣପତି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମକଃ କୃଷ୍ଣଂ ସମାନୀଯ ସ୍ଵଯଂ ପୁରଃ । ତୁଷ୍ଟାଵ ସାମଵେଦୋକ୍ତସ୍ତୋତ୍ରେଣ ପରମେଶ୍ଵରମ୍
ଏପରି କହି, ଭୀଷ୍ମକ ନିଜେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଣି ସାମ୍ନାରେ ରଖିଲେ ଓ ସାମବେଦର ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଭୀଷ୍ମକ ଉଵାଚ ସର୍ଵାନ୍ତରାତ୍ମା ସର୍ଵେଷାଂ ସାକ୍ଷୀ ନିର୍ଲିପ୍ତ ଏଵ ଚ । କର୍ମିଣାଂ କର୍ମଣାମେଵ କାରଣାନାଂ ଚ କାରଣମ୍
ଭୀଷ୍ମକ କହିଲେ: ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସାକ୍ଷୀ, ସବୁଠାରୁ ଅଲିପ୍ତ। କର୍ମ କରୁଥିବାମାନେ ଯେ କାରଣ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ କାରଣ ଆପଣ।
କେଚିଦ୍ଵଦନ୍ତି ତ୍ଵାମେକଂ ଜ୍ଯୋତୀରୂପଂ ସନାତନମ୍ । କେଚିଚ୍ଚ ପରମାତ୍ମାନଂ ଜୀଵୋ ଯତ୍ପ୍ରତିବିମ୍ବକଃ
କେହି ଆପଣଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ଶାଶ୍ୱତ ଆଲୋକର ରୂପ ବୋଲି କହନ୍ତି; ଅନ୍ୟେ କେହି ଆପଣଙ୍କୁ ପରମାତ୍ମା ବୋଲି କହନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ହେଉଛି ଜୀବ।
କେଚିତ୍ପ୍ରାକୃତିକଂ ଜୀଵଂ ସଗୃଣଂ ଭ୍ରାନ୍ତବୁଦ୍ଧଯଃ । କେଚିନ୍ନିତ୍ଯଶରୀରଂ ଚ ବୁଦ୍ଧା (ଧା) ଶ୍ଚ ସୂକ୍ଷ୍ମବୁଦ୍ଧଯଃ
କେତେକ ଭ୍ରାନ୍ତ ମନ ଥିବା ଲୋକେ ଜୀବକୁ ପ୍ରକୃତି ଓ ଗୁଣ ଥିବା ବୋଲି ଭାବନ୍ତି; ଅନ୍ୟେ ତାଲିକା ମନ ଥିବା ଲୋକେ ତାକୁ ନିତ୍ୟ ଦେହୀ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ବୋଲି ଦେଖନ୍ତି।
ଜ୍ଯୋତିରଭ୍ଯନ୍ତରେ ନିତ୍ଯଂ ଦେହରୂପଂ ସନାତନମ୍ । କସ୍ମାତ୍ତେଜଃ ପ୍ରଭଵତି ସାକାରମୀଶ୍ଵରଂ ଵିନା
ଆପଣଙ୍କ ଆନ୍ତରିକ ଆଲୋକ ଭିତରେ ସଦା ଶାଶ୍ୱତ ଦେହର ରୂପ ଅଛି; ପ୍ରଭୁ ବିନା, ଏହି ତେଜସ୍ୱୀ ଆକାର କିପରି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ?
ଏଵଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ସ ଚାଽଽଚାନ୍ତଃ ସ୍ମରନ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ନାରଦ । ପାଦ୍ଯଂ ପଦ୍ମାର୍ଚିତେ ପାଦପଦ୍ମେ ଚାଯଂ ଦଦୌ ମୁଦା
ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ନାରଦ ଆନନ୍ଦରେ ପଦ୍ମା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ପଦପଦ୍ମରେ ପାଦଧୋଇ ପାଣି ଅର୍ପଣ କଲେ।
ଅର୍ଧ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରଦଦୌ ତତ୍ର ଦୂର୍ଵାପୁଷ୍ପଜଲାନ୍ଵିତମ୍ । ମଧୁପର୍କଂ ଚ ସୁରଭିଂ ସର୍ଵାଙ୍ଗେ ଗନ୍ଧଯନ୍ଦନମ୍
ସେଠାରେ ଦୁର୍ବା, ଫୁଲ ଓ ଜଳ ସହିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ; ମଧୁ ମିଶିତ ସୁଗନ୍ଧିତ ପଦାର୍ଥ ଓ ସମଗ୍ର ଦେହ ପାଇଁ ଚନ୍ଦନ ମଲିଶ କଲେ।
ଯତ୍ପ୍ରଦତ୍ତଂ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ଶୁଭକର୍ମଣି ଯୌତୁକମ୍ । ପାରିଜାତସ୍ଯ ମାଲ୍ଯଂ ଚ ଜାମାତୁଶ୍ଚ ଗଲେ ଦଦୌ
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ପାରିଜାତ ମାଳା ଜାମାତାଙ୍କ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧାଇଲେ।
କୁବେରେଣ ଚ ଯଦତ୍ତମମୂଲ୍ଯରତ୍ନଭୂଷଣମ୍ । ଚକାର ଵରଣଂ ତସ୍ଯ ସ ରାଜା ଭକ୍ତିପୂର୍ଵକମ୍
କୁବେରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନାଭୂଷଣ ଦେଇ, ରାଜା ଭକ୍ତି ସହିତ ବରଣ କଲେ।
କହ୍ନିଶୁଦ୍ଧାଂଶୁକଯୁଗଂ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଵାହ୍ନିନା ପୁରା । ଦଦୌ ତଦେଵ କୃଷ୍ଣାଯ ପରିପୂର୍ଣତମାଯ ଚ
ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶୁଦ୍ଧ ଜୋଡ଼ି ପୋଶାକ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତମ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଲେ।