ଶୈଲଵୃଷ୍ଟିଂ ଶିଲାଵୃଷ୍ଟିଂ ଜଲଵୃଷ୍ଟିଂ ଚକାର ସଃ । ଜ୍ଵଲଦଙ୍ଗାରଵୃଷ୍ଟିଂ ଚ ଶରଵୃଷ୍ଟିଂ ଚକାର ହ
ସେ ପାହାଡ଼ ଓ ପାଥର ବର୍ଷା, ପାଣି ବର୍ଷା, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଙ୍ଗାର ବର୍ଷା ଏବଂ ତୀର ବର୍ଷା କରିଲେ।
ବଲାଚ୍ଚାସ୍ତ୍ରେଣ ସର୍ଵାଣି ଵାରଯାମାସ ଲାଙ୍ଗଲୀ । ହଲେନ ତଦ୍ରଥଂ ଚୂର୍ଣ ଚକାର ରଣମଧ୍ଯତଃ
କିନ୍ତୁ ବଳରାମ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସବୁ ବିପଦକୁ ରୋକିଦେଲେ, ଏବଂ ଲାଙ୍ଗଳ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଶାଲ୍ବଙ୍କ ରଥକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।
ଘୋଟକାନ୍ସାରଥିଂ ଚୈଵ ଜଘାନ ଚୈଵ ଲୀଲଯା । କୋପାଦ୍ବଲେନ ତଂ ହନ୍ତୁଂ ଵାଗ୍ବଭୂଵାଶରୀରିଣୀ
ସେ ମଜାରେ ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥିକୁ ମାରିଦେଲେ। ବଳରାମ ରୁଷିରେ ଶାଲ୍ବକୁ ମାରିବାକୁ ଯିବାବେଳେ ଏକ ଦେହହୀନ ସ୍ୱର କହିଲା।
ତ୍ଯଜ ଶାଲ୍ଵଂ କୃଷ୍ଣଵଧ୍ଯଂ ତଵ କିଂ ପୌରୁଷଂ ରଣେ । ଯସ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନି ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ଶୂର୍ପେ ଚ ସର୍ଷପେ ଯଥା
ଶାଲ୍ବକୁ ଛାଡ଼, କାରଣ ତାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ମାରିବେ। ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅଛି, ଶୂର୍ପରେ ତିଳ ପରି, ତାଙ୍କୁ ମାରିବାରେ ତୋର କ'ଣ ପୁରୁଷାର୍ଥ?
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ବଲଦେଵଶ୍ଚ ହଲେନ ତସ୍ଯ ମସ୍ତକମ୍ । ଚକାର ଚୂର୍ଣ ଵ୍ଯଥିତଃ ପପାତ ରଣମୂର୍ଧନି
ଏହି କଥା ଶୁଣି ବଳରାମ ଲାଙ୍ଗଳ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ଶୋକାକୁଳ ହୋଇ ସେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଶାଲ୍ଵସ୍ଯ ପତନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶିଶୁପାଲୋ ମହାବଲୀ । ଚକାର ଶରଵୃଷ୍ଟିଂ ଚ ଜଲଵୃଷ୍ଟିଂ ଯଥା ଭୁଵି
ଶାଲ୍ବଙ୍କ ପତନ ଦେଖି, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିଶୁପାଳ ପୃଥିବୀରେ ବର୍ଷା ପରି ତୀର ବର୍ଷା କରିଲେ।
ହଲୀ ତସ୍ଯ ରଥଂ ଚୂର୍ଣ ଚକାର ଲାଙ୍ଗଲେନ ଚ । ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରେଣ ତଦ୍ଵାଣାନ୍ଵାରଯାମାସ ଲୀଲଯା
ହଳୀ ତାଙ୍କର ରଥକୁ ନିଜ ହଳଦ୍ୱାରା ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ, ଏବଂ ମଜା ଭାବେ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅଟକାଇଦେଲେ।
ତଂ ହନ୍ତୁଂ ଶଂକରଃ ସାକ୍ଷାନ୍ନିଷେଧଂ ଚ ଚକାର ତମ୍ । କୃଷ୍ଣଵଧ୍ଯଂ ତ୍ଯଜ ବଲ ପାର୍ଷଦପ୍ରଵରଂ ହରଃ
ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଯେତେବେଳେ ଚେଷ୍ଟା ହେଉଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଶିବ ନିଜେ ଅଟକାଇଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ବଳ, ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅମର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ପ୍ରଧାନ ପାର୍ଷଦକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।'
ଦନ୍ତଵକ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଦନ୍ତଂ ଚ ବଭଞ୍ଜ ସ ହଲେନ ଚ । ସୁପ୍ରଵୃତ୍ତସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧେନ ତେ ସର୍ଵେ ଜହସୁଶ୍ଚ ତମ୍
ହଳୀ ତାଙ୍କର ହଳଦ୍ୱାରା ଦନ୍ତବକ୍ତ୍ରଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ବଲସ୍ଯ ଵିକ୍ରମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵେ ଵୀରାଃ ପଲାଯିତାଃ । ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ରଵେଶନଂ ସର୍ଵେ କୁଣ୍ଡିନଂ ଵରଯାତ୍ରିକାଃ
ବଳଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଦେଖି ସମସ୍ତ ବୀର ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ; ବିବାହ ଅତିଥିମାନେ ସମସ୍ତେ କୁଣ୍ଡିନ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ତତ୍ର ଶତାନନ୍ଦୋ ମହାମୁନିଃ । କୋଟିଭିର୍ମୁନିଭିଃ ସାର୍ଧମାଜଗାମ ହରେଃ ପୁରଃ
ଏହି ସମୟରେ, ମହାମୁନି ଶତାନନ୍ଦ କୋଟି କୋଟି ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ପୁରଂ ପ୍ରଵେଶଯାମାସ ଶତଦ୍ଵାରଂ ଚ ଦୁର୍ଗମମ୍ । ଅଗମ୍ଯଂ ଚାପି ଶତ୍ରୂଣାଂ ମିତ୍ରାଣା ଚ ସୁଖପ୍ରଦମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶତଦ୍ୱାର ଓ ଦୁର୍ଗମ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ, ଯାହା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅପହ୍ରାସ୍ୟ ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ।
ଦେଵକନ୍ଯା ନାଗକନ୍ଯା ରାଜକନ୍ଯାସ୍ତଥୈଵ ଚ । ମୁନିକନ୍ଯା ଵରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସସ୍ମିତାଶ୍ଚ ସମାଯଯୁଃ
ଦେବକନ୍ୟା, ନାଗକନ୍ୟା, ରାଜକନ୍ୟା ଏବଂ ମୁନିକନ୍ୟାମାନେ, ସମସ୍ତେ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ବରକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଦଦୃଶୁର୍ଯୋଷିତଃ ସର୍ଵା ନିମେଷରହିତେନ ଚ । ପ୍ରସନ୍ନଂ କାରଯାମାସ ସସ୍ମିତଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଯୁବତୀମାନେ ଅନିମିଷ ନୟନରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ; ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଦେଲେ।
ରତ୍ନେନ୍ଦ୍ରସାରନିର୍ମାଣରଥସ୍ଥଂ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ସର୍ଵେଷାଂ ପରମାତ୍ମାନଂ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହଵିଗ୍ରହମ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ରତ୍ନମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ରଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ବସିଥିବା ପରମେଶ୍ୱର, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଉପରେ କୃପାର ମୂର୍ତ୍ତି।
ନଵୀନଜଲଦଶ୍ଯାମଂ ଶୋଭିତଂ ପୀତଵାସସା । ଯନ୍ଦନୋକ୍ଷିତସର୍ଵାଙ୍ଗଂ ଵନମାଲାଵିଭୂଷିତମ୍
ତାଙ୍କର ଦେହ ନୂତନ ବର୍ଷାମେଘ ପରି ଶ୍ୟାମ, ପୀତବସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ, ଚନ୍ଦନ ଲେପିତ ଶରୀର, ଓ ବନମାଳା ରେ ଅଳଙ୍କୃତ।
ରତ୍ନକେଯୂରଵଲଯରତ୍ନମାଲାକୁଲୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍ । ରତ୍ନକୁଣ୍ଡଲଯୁଗ୍ମେନ ଗଣ୍ଡସ୍ଥଲଵିରାଚିତମ୍
ତାଙ୍କୁ ରତ୍ନମୟ କେୟୂର, ବଳୟ ଓ ମାଳା ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା; ତାଙ୍କର ଗଣ୍ଡସ୍ଥଳ ରତ୍ନକୁଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା।
ରତ୍ନେନ୍ଦ୍ରସାରନିର୍ମାଣକ୍ଵଣନ୍ମଞ୍ଜୀରରଞ୍ଜିତମ୍ । ସସ୍ମିତଂ ମୁରଲୀହସ୍ତଂ ପଶ୍ଯନ୍ତଂ ରତ୍ନଦର୍ପଣମ୍
ସେ ରତ୍ନମୟ ମଞ୍ଜିରା ପିନ୍ଧି, ମୁହଁରେ ହସ ଓ ହାତରେ ବାଂଶୀ ଧରି ରତ୍ନ ଦର୍ପଣକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ସପ୍ତଭିଃ ପାର୍ଷଦୈର୍ଗୋପୈଃ ସେଵିତଂ ଶ୍ଵେତଚାମରୈଃ । ନଵଯୌଵନସଂପନ୍ନଂ ଶରତ୍କମଲଲୋଚନମ୍
ସେ ସପ୍ତଜନ ପାର୍ଷଦ ଓ ଗୋପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ୱେତ ଚାମର ଦେଇ ସେବିତ, ନବଯୌବନ ରେ ଶୋଭିତ, ଶରତ୍କମଳ ନୟନ।
ଶରତ୍ପୂର୍ଣେନ୍ଦୁତୁଲ୍ଯାସ୍ଯଂ ଭକ୍ତାନୁଗ୍ରହକାରକମ୍ । କୋଟିକନ୍ଦର୍ପସୌନ୍ଦର୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ନିତ୍ଯଂ ସନାତନମ୍
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଶରତ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କୃପା ଦେଇଥିବା, କୋଟି କାମଦେବଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଥିବା, ସତ୍ୟ, ନିତ୍ୟ ଓ ସନାତନ।
ତୀର୍ଥପୂତଂ କୀର୍ତିପୂତଂ ବ୍ରହ୍ମେଶଶେଷଵନ୍ଦିତମ୍ । ପରମ୍ହ୍ନାଦକଂ ରୂପଂ କୌଟିଚନ୍ଦ୍ରସମପ୍ରଭମ୍
ତାଙ୍କର ରୂପ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶ୍ୱର ଓ ଶେଷ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଅନେକ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଧ୍ଯାନାସାଧ୍ଯଂ ଦୁରାରାଧ୍ଯଂ ପରମଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍ । ଦୂର୍ଵଯା ପଟ୍ଟସୂତ୍ରଂ ଚ ରତ୍ନେନ୍ଦ୍ରସାରଦର୍ପଣମ୍
ସେ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ, ଦୁର୍ଲଭ ଉପାସ୍ୟ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ପ୍ରକୃତିରୁ ପରେ; ଦୂର୍ବା ମାଳା, ପଟ୍ଟ ଧାଗା ଓ ରତ୍ନ ଦର୍ପଣ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଦଧାନଂ କର୍ତୃକାସାର୍ଧ କଦଲ୍ଯାଃ ସ୍ଫୁଟମଞ୍ଜରୀମ୍ । ଚୂଡାଂ ତ୍ରିଵିକ୍ରମାକାରାଂ ମାଲତୀମାଲ୍ଯଭୂଷିତମ୍
ସେ ନିଜ ଚୂଡ଼ାରେ ସୁନାର କଟିରେ ଅଧଖୁଲି ଖଜୁରୀ ମଞ୍ଜରୀ ଧରିଥିଲେ, ମାଲତୀ ମାଳା ରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲେ।
ପୁଷ୍ପଂ ନାରୀପ୍ରଦତ୍ତଂ ଚ ମୁକୁଟଂ ମସ୍ତକୋଜଜ୍ଵଵଲମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵରଂ ଯୁଵତ୍ଯଶ୍ଚ ମୂର୍ଚ୍ଛା ସଂପ୍ରାପୁରୀଶ୍ଵରମ୍
ଏକ ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଫୁଲ ତାଙ୍କର ମୁକୁଟକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା, ଯାହା ମସ୍ତକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲା; ବରକୁ ଦେଖି ଯୁବତୀମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
ରୁକ୍ମିଣୀଜୀଵନଂ ଧନ୍ଯଂ ଶ୍ଲାଧ୍ଯମିତ୍ଯୂଚୁରୀପ୍ସିତମ୍ । ଜାମାତରଂ ସା ଦଦର୍ଶ ରାଜ୍ଞୀ ଭୀଷ୍ମକକାମିନୀ
ସେମାନେ କହିଲେ, 'ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଜୀବନ ଧନ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ।' ରାଜ୍ଞୀ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଜାମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ନିମେଷରହିତା ତୁଷ୍ଟା ପ୍ରସନ୍ନଵଦନେକ୍ଷଣା । ରାଜା ପ୍ରସନ୍ନଵଦନଃ ସାମାତ୍ଯଃ ସପୁରୋହିତଃ
ସେ ରାଜ୍ଞୀ ଚକ୍ଷୁ ନ ମିଜି, ପ୍ରସନ୍ନ ମୁହଁରେ ତୃପ୍ତି ସହିତ ଦେଖୁଥିଲେ। ରାଜା, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ, ମଧୁର ମୁହଁରେ ଖୁସି ହେଇଥିଲେ।
ସମାଗତ୍ଯ ସୁରାନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଭୂପାଂଶ୍ଚ ପ୍ରଣନାମ ସଃ । ଦଦୌ ଯୋଗ୍ଯାଶ୍ରମଂ ତେଭ୍ଯୋ ଭକ୍ଷ୍ଯପୂର୍ଣ ସୁଧୋପମମ୍
ସେ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ରାଜାମାନେଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଶିର ନମାଇଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ମଧୁ ଭଳି ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଭରିଥିବା ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଦେଲେ।
ଦିଵାନିଶଂ ଚାପ୍ଯୁଵାଚ ଦୀଯତାଂ ଦୀଯତାମିତି । ସୁଖଂ ନିନାଯ ରଜନୀଂ ଦେଵୈଶ୍ଚ ବାନ୍ଧଵୈଃ ସହ
ଦିନ ରାତି ସେ ବାରମ୍ବାର କହୁଥିଲେ, 'ଦିଅ, ଦିଅ!' ସେ ଦେବତା ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ରାତିଟି ଖୁସିରେ କାଟିଲେ।
ଵସୁଦେଵଃ ପ୍ରଭାତେ ଚ ପ୍ରାତଃକୃତ୍ଯଂ ଚକାର ସଃ । ସ୍ନାତ୍ଵା ସଂଧ୍ଯାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ଧୃତ୍ଵା ଧୌତେ ଚ ଵାସସୀ
ବସୁଦେବ ସକାଳେ ଉଠି ନିଜ ପ୍ରଭାତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ସ୍ନାନ କରି, ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରି, ସେ ଧୋଇଥିବା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଲେ।
ଚକାର ଵେଦମନ୍ତ୍ରେଣ ଶୁଭାଧିଵାସନଂ ହରେଃ । ସଂପୂଜ୍ଯ ମାତୃକାଃ ସର୍ଵାଃ ସାକ୍ଷାଚ୍ଚ ସର୍ଵଦେଵତାଃ
ସେ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଅଭିଷେକ କଲେ। ସମସ୍ତ ମାତୃ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଉଚିତ ଭାବେ ପୂଜା କଲେ।